МАН: АТГ-ын удирдлагуудын томилгооны асуудлыг хойшлуулах шийдвэр гаргалаа

МАН-ын бүлэг өнөөдөр хуралдаж, гурван асуудлыг хэлэлцжээ. Ингэхдээ С.Зоригийн хэрэгт яллагдсан Б.Содномдаржаа, Т.Чимгээ нарыг эрүүдэн шүүсэн эсэх асуудлаар ХЗДХ-ийн сайдын мэдээллийг сонсчээ. Мөн УЕП-ын орлогч, АТГ-ын дарга, дэд дарга нарын томилгооны асуудлыг хэлэлцсэн байна. 

"ЖДҮХС-гаас зээл авсан таван гишүүнд холбогдох хэргийн мөрдөн байцаалт удахгүй дуусна"

АТГ-аас өнөөдөр мэдээлэл хийлээ. Мэдээллээр өнгөрсөн гуравдугаар сард хийж хэрэгжүүлсэн ажлаа тайлагнав. Улмаар сэтгүүлчдийн сонирхсон асуултад хариулав. -ЖДҮХС-гийн зээлтэй холбоотой таван гишүүнийг яллагдагчаар татсан. Энэ хэргийн талаар мэдээлэл өгнө үү? -Нийт таван гишүүнийг шалгаж байгаа. Удахгүй мөрдөн байцаалт дуусна. Зээл авсан хүн бүрийг буруутай гэж үзэх боломжгүй. Зориулалтын дагуу зээлээ зарцуулж байгаа хэргүүдийг хааж байгаа. 

Ханбогдчууд, оюутолгойчуудын хамтын ажиллагаа нэг шат ахив

Ханбогд сумын Гурван талт зөвлөлийн хэвлэлийн мэдээ Ханбогдчууд, оюутолгойчуудын хамтын ажиллагаа нэг шат ахив 2019 оны 3 дугаар сарын 22 Оюу толгойн уурхайн үйл ажиллагаатай холбоотойгоор Өмнөговь аймгийн Ханбогд сумын малчдын гаргасан гомдлыг барагдуулах гэрээний хэрэгжилт хангалттай байна хэмээн талууд дүгнэсний дагуу гомдлуудыг хааж, цаашид орон нутгийн удирдлага, иргэд, “Оюу толгой” ХХК-ийн хооронд үүсэх аливаа зөрчил, гомдлыг хөндлөнгийн, олон улсын байгууллагын хяналт, туслалцаагүйгээр бие даан шийдэж байхаар болжээ. “Оюу толгой” ХХК, Ханбогд сумын засаг захиргаа, нутгийн малчдын тэнцүү эрх бүхий төлөөллөөс бүрдсэн Гурван талт зөвлөл (ГТЗ) энэ ажлыг удирдан зохион байгуулах аж

Гэр бүлийн боловсролыг дунд сургуульд нь олгоё

Гэр бүлийн хүчирхийлэлд өртсөн эмэгтэй шүүх хурлаас гарч яваад нөхрийнхөө гарт амиа алдсан хэрэг, төрсөн эцэгтээ зодуулж, хүнд бэртэл авсан бяцхан хүү, хойд эцгийнхээ халааснаас 300 төгрөг аваад хэвтэрт ортлоо зодуулсан хүү, нөхөртөө зодуулсан эмэгтэйчүүд. Энэ бүхэн гэр бүлийн хүчирхийлэл

Найруулагч Ж.Сэнгэдоржийн “Би нар” гэр бүлийн уран сайхны кино нээлтээ хийнэ

Монгол улсын гавьяат жүжигчин,  Хошин урлагийн нэрт зүтгэлтэн, Л.Жанчивдоржийн хүү Ж.Сэнгэдорж найруулагчийг “аргагүй л мундаг хүний хүүхэд, аавынхаа авъяасыг өвлөж төрөөд, өргөж явна даа” хэмээн магтах хүн цөөнгүй байдаг. Үнэхээр ч “Мөрөөдлийн хөлөг онгоц”-оос эхлээд “Бодлын хулгайч” “Ларьдма” “Үргээлэг” зэрэг олон киногоороо үзэгчдийг байлдан дагуулсан түүний шинэ уран бүтээл тун удахгүй нээлтээ хийх гэж байна

Халуун сэдэв

Өсвөр насныхан санхүүгийн мэдлэг, боловсролоо дээшлүүллээ

Монгол Улсад банкны салбар үүсэж хөгжсөний 95 жилийн ой энэ жил тохиож байна. Мөн Дэлхий дахинаа жил бүрийн 3-р сард Дэлхийн мөнгөний 7 хоногийг тэмдэглэн өнгөрүүлдэг уламжлалтай бөгөөд энэ хүрээнд Голомт банк Монголын Банкны Холбоотой хамтран өсвөр насныхны санхүүгийн боловсролыг дээшлүүлэх, тэдэнд мөнгөний үнэ цэн, ач холбогдлыг ойлгуулах зорилго бүхий арга хэмжээг зохион байгууллаа.

Цахимд донтох өвчнөөр 338 хүүхэд эмчлүүлжээ

Харилцаа холбоо, техник технологийн хөгжил хүний нийгэмд ололт амжилт авчирч байгаа ч бас сөрөг талаа харуулсаар байна. Дэлхий даяар цахим тоглоомонд донтох өвчин эрүүл мэндийн салбарынхны санааг зовоосон асуудал болоод байгаа ба ийм төрлийн өвчлөл нь хүний сэтгэцэд нөлөөлөөд зогсохүй, таргалалт, хөдөлгөөний дутагдал, үе мөчний өвчин, тархины хорт хавдар зэрэг олон өвчлөлийн эх суурь болсоор байна.  Манай улсад сүүлийн 5-6 жилд өсвөр насныхны дунд цахим орчин, ухаалаг утасны зохисгүй хэрэглээ газар авч байгаа бөгөөд үүнээс үүдэн дэлгэцийн донтолт гэх сэтгэцийн өвчлөлт бүртгэгдэж, хэвтэн эмчлүүлэгч өсвөр насныхны тоо ихээр нэмэгдэж байна

2019 онд хийх ажлын төлөвлөгөөг хэлэлцлээ

Нийслэлийн Засаг даргын орлогч Ш.Анхмаагаар ахлуулсан Хэрэглэгчдийн эрх ашгийг хамгаалах нийслэл дэх орон тооны бус салбар зөвлөлийн өнөөдрийн хэлэлцүүлгээр өнгөрсөн 2018 оны хийсэн ажлын тайлан, 2019 онд хэрэгжүүлэх ажлын төлөвлөгөөг хэлэлцлээ. Нийслэлийн Засаг даргын 2018 оны А/1021 дүгээр захирамжаар “Хэрэглэгчийн эрх ашгийг хамгаалах чиг үүрэг бүхий орон тооны бус салбар зөвлөл”-ийг 19 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр шинэчлэн байгуулаад байна. Нийслэлийн хэмжээнд иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах, чанартай бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ хэрэглэх, тогтвортой хөгжил, бизнес эрхлэх таатай орчин нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилгоор 2018 онд 4326 хяналт шалгалт, 2205 зөвлөн туслах үйлчилгээ, 1066 төлөвлөгөөт бус шалгалт, 8473 урьдчилан сэргийлэх хяналт шалгалтыг хийжээ

Ж.Цолмон: АШУҮИС Эталон болно

АШУҮИС-ийн захирал Анагаах ухааны доктор, профессор Ж.ЦОЛМОН -  АШУҮИС бол 10 мянган оюутантай том айл. АШУҮИС төрийн өмчийн их, дээд сургуулиуд дотроо хийж, бүтээж, урагшилж байгаа ажлуудаар арвин байгаа

БНСУ-ын Ерөнхий сайдын айлчлал: Монголчууд визгүй зорчих уу

Өнөөдөр  БНСУ-ын Ерөнхий сайд  Ли Наг Ёны Монгол Улсад хийх айлчлал эхэлнэ. Төрийн дээд түвшний энэ айлчлал 25-27-ны өдрүүдэд үргэлжлэх юм. БНСУ-ын Засгийн газрын тэргүүн манай улсад дөрвөн жилийн дараа айлчилж байгаа нь энэ юм.

УЕП-оор А.Цэрэнсодномыг томилох саналаа Ерөнхийлөгч хүргүүллээ

Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Тавин зургадугаар зүйлийн 2, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хуулийн 12 дугаар зүйлийн 17, Прокурорын тухай хуулийн 46 дугаар зүйлийн 46.1 дэх хэсгийг тус тус үндэслэн Александрийн Цэрэнсодномыг Монгол Улсын Ерөнхий прокурорын орлогчийн албан тушаалд томилох асуудлыг зөвшилцөхөөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнөөдөр “Зөвшилцөх тухай” албан бичгийг Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатарт хүргүүллээ.

Аврагчид 411 удаагийн шүхрийн буулт хийлээ

ОБЕГ-ын харьяа Үндэсний аврах бригадын агаарын ажиллагааны салбараас шүхэрчин аврагчдын дадлага буултыг Налайх дүүрэгт байрлах Зэвсэгт хүчний 337 дугаар ангийн нислэг буултын талбайд зохион байгууллаа. 

Оюуны спортын бяцхан тамирчид үнэмлэхүй ялалт байгууллаа

Энэ амралтын өдрүүд буюу гуравдугаар сарын 23, 24-нд Дэлхийн оюуны спортын холбоо (WISF) Цээж бодолтын олон улсын тэмцээнийг Узбекистан улсын нийслэл Ташкент хотноо амжилттай зохион байгууллаа. Тус тэмцээнд долоон улсын 360 тамирчин таван насны (5-6 нас, 7-8 нас, 9-10 нас, 11-12 нас, 13-16 нас) ангилалд өрсөлдсөнөөс Монгол улсыг төлөөлөн Монголын Оюун Ухааны Академи болон академийн харьяа Язгуур бага сургуулийн дөрвөн тамирчин гурван насны ангилалд нь түрүүлж цом, алтан медаль, нэг тамирчин мөнгөн медаль тус тус хүртэн үнэмлэхүй ялалт байгууллаа. Тодруулбал, хамгийн бага насны ангилалд З.Сийлэн тэмцээий аварга болж М.Гэгээн-Оюун удаах байрт орсон бол 9-10 насны ангилалд өрсөлдсөн Д.Хүслэн, 11-12 насны ангилалд Г.Лхагва-Очир нар цом, алтан медаль хүртжээ. Тус тэмцээнд 360 тамирчнаа манлайлан “Absolute Champion” буюу “Үнэмлэхүй Аварга” болж шилдгийн шилдэг тамирчнаар 10 настай Д.Хүслэн шалгарлаа. Тэмцээний даалгаврыг хамгийн богино хугацаанд хийж гүйцэтгэн үзэгчдийн талархлыг хүлээсэн тамирчнаар зургаан настай З.Сийлэн тодорлоо

Шинэ мэдээ

Бүх цаг үеийн шилдэг 500 дуу: №273 Kanye West, ‘Jesus Walks’4 минут 7 секундын өмнө “Nike“-ийн өөрөө үдээсээ чангалдаг сагсан бөмбөгийн пүүз худалдаанд гарчээ9 минут 7 секундын өмнө Хоолны хэмжээ ба илчлэгийг багасгаснаар урт наслах боломжтой14 минут 7 секундын өмнө Арчаатай эмэгтэй ба арчаагүй эмэгтэй19 минут 7 секундын өмнө Гризманн багийн лидер гэдгээ харуулсаар24 минут 7 секундын өмнө "Эрх чөлөө" ажиллагаа явуулахад бэлтгэхийг уриалав29 минут 7 секундын өмнө Хустайн байгалийн цогцолборт газрын ховор амьтдыг агнах тохиолдол буурахгүй байна34 минут 7 секундын өмнө Эрдэмтэд нас уртасгадаг аргыг нэрлэв39 минут 7 секундын өмнө Эден Азар багаа ялалтад хүргэв44 минут 7 секундын өмнө Агаарын бохирдол хулгануудыг үргүйдэлд хүргэдгийг тогтоожээ49 минут 7 секундын өмнө Энэ долоо хоногт цаг агаар ямар байх вэ54 минут 7 секундын өмнө Хойд Солонгост байдаг хамгийн сайхан 10 зүйл59 минут 7 секундын өмнө Цагаачдын цуваа АНУ-ыг чиглэн хөдөлжээ1 цаг 5 минутын өмнө Вьетнамд сүрьеэ өвчний улмаас олон мянган хүн нас барж байна1 цаг 10 минутын өмнө Назарбаевын охин хөгжлийн бэрхшээлтэй хүүхдүүдийг “үзээрийн муухай амьтад” гэжээ1 цаг 15 минутын өмнө 2.4 сая төл бойжиж байна1 цаг 20 минутын өмнө “Boeing” компанид өргөн хүрээний эрх мэдлийг олгосон гэж мэдээлэв1 цаг 25 минутын өмнө Малчид, иргэдийн анхааралд1 цаг 30 минутын өмнө "Us" аймшгийн кино шилдэг кинонуудын жагсаалтыг тэргүүлжээ1 цаг 35 минутын өмнө Бяцхан оюун ухааны тамирчид Узбекстаныг гайхшруулав1 цаг 36 минутын өмнө “Боди” Г.Угалзцэцэгийн нөхөр эхнэрийнхээ найрын ЗБ хийгээд завгүй...1 цаг 40 минутын өмнө Үндэсний лигийн хүрэл медалийг Өвөрхангай Тэнүүн Өлзий баг хүртлээ1 цаг 45 минутын өмнө Залбирал цусны бүтцийг өөрчилдөг болохыг тогтоожээ1 цаг 50 минутын өмнө Дугуй унаж явсан иргэнийг мөргөсөн жолооч хэргийн газраас зугтжээ1 цаг 55 минутын өмнө Холли Берри клип хийлгэжээ2 цагийн өмнө Хаврын улиралд хар, ногоон цай хэрэглэх тохиромжгүй2 цаг 5 минутын өмнө Мозамбик улсад байгалийн гамшигт амиа алдсан хүний тоо нэмэгдсээр байна2 цаг 10 минутын өмнө МАН: АТГ-ын удирдлагуудын томилгооны асуудлыг хойшлуулах шийдвэр гаргалаа2 цаг 15 минутын өмнө Аавуудын үүрэг оролцоог нэмнэ2 цаг 20 минутын өмнө Ханбогдчууд, оюутолгойчуудын хамтын ажиллагаа нэг шат ахив2 цаг 25 минутын өмнө “Аль-Нур” сүмийг дахин нээжээ2 цаг 30 минутын өмнө Өсвөр насныхан санхүүгийн мэдлэг, боловсролоо дээшлүүллээ2 цаг 35 минутын өмнө Тайландууд ардчиллыг эргэн санагалзав уу2 цаг 40 минутын өмнө Леброн Жеймс замналынхаа 81 дэх трипл даблиа гүйцэтгэлээ2 цаг 45 минутын өмнө Черчесов: ОХУ-ын шигшээ багийг залуужуулах шаардлагатай2 цаг 50 минутын өмнө Х.Цагаанбаатар самбо бөхийн дэлхийн цомоос хүрэл медаль хүртлээ2 цаг 55 минутын өмнө Баянзүрх дүүрэгт болсон дахин сонгуулийн үр дүнг мэдээллээ3 цагийн өмнө Цахимд донтох өвчнөөр 338 хүүхэд эмчлүүлжээ3 цаг 5 минутын өмнө 2019 онд хийх ажлын төлөвлөгөөг хэлэлцлээ3 цаг 10 минутын өмнө Филиппинд хүмүүс Англи хэлийг яаж ингэж хурдан сураад байна?3 цаг 15 минутын өмнө Тархи сэргээх гурван минутын йог3 цаг 20 минутын өмнө Канадад хятад оюутан хулгайлагджээ3 цаг 25 минутын өмнө Израйлийн домогт тагнуулч 92 насандаа таалал төгсжээ3 цаг 30 минутын өмнө Даралтаа тогтворжуулж, хэвийн байлгая гэвэл давсаа багасга3 цаг 35 минутын өмнө Цэргийн хувцас өмссөн амиа золиослогч, 130 хүнийг хөнөөжээ3 цаг 40 минутын өмнө “Brexit”-ийг цуцлах тухай өргөх бичигт 5 сая гарын үсэг цугларчээ3 цаг 45 минутын өмнө Бүсгүйчүүд багийн дүнгээр тэргүүлж, эрчүүд аман хүзүүдэв3 цаг 50 минутын өмнө Тамхинаас гаргах ханд3 цаг 55 минутын өмнө Леброн плей-оффт хамгийн сүүлд шалгараагүй тэр жил дэлхий ямар байсан бэ4 цагийн өмнө Конгод Эбола вирусийн халдвар авсан хүний тоо 1000 давжээ4 цаг 5 минутын өмнө
УИХ Татварын ерөнхий хууль, Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татварын тухай, Хувь хүний орлогын албан татварын тухай хуулиудын шинэчилсэн найруулгыг эцэслэн баталлаа

УИХ-ын 2019 оны ээлжит бус чуулганы өнөөдрийн /2019.03.22/ нэгдсэн хуралдаан 58.7 хувийн ирцтэй эхэллээ. Хуралдааны эхэнд УИХ-ын дарга Г.Занданшатар Наурызын баярын мэндчилгээ дэвшүүлсэн.   Тэрбээр, Казах үндэсний хэл соёл, зан заншил, үүх түүхийг дархлан хамгаалах, эх хэлээрээ сурах, харилцах, мэдээлэл авах, үндэсний шашнаа шүтэх, ялгаварлан тусгаарлагдахгүй байх эрхийг хангах талаарх эрх зүйн орчныг улам боловсронгуй болгох асуудал хууль тогтоох дээд байгууллага Улсын Их Хурлын анхаарлын төвд ямагт байсаар ирсэн бөгөөд энэ уламжлалт бодлого цаашид ч тууштай үргэлжлэх болно гэдгийг онцолсон юм

Шинэ мэдээ

ГИШҮҮДИЙН ХУУДАС

Алжаал тайлах

Бяцхан оюун ухааны тамирчид Узбекстаныг гайхшруулав

Өнөөдөр Цээж бодолтын олон улсын тэмцээн Узбекистан улсын нийслэл Ташкент хотноо амжилттай эхэллээ

Харү башё: Хакүхо аварга 42 дахь удаагаа түрүүллээ

Японы Мэргэжлийн сүмо бөхийн Харү башёгийн барилдаан өчигдөр өндөрлөлөө. Харү башёд аварга Хакүхо М.Даваажаргал аварга 42 дахь түрүүгээ авлаа.  Хакүхо аваргын тухай япон судлаач, сүмо бөх тайлбарлагч Д.Төмөрбаатар өөрийн цахим хуудсандаа ийнхүү бичжээ.

Ц.Цолмон: Хань минь ухааны найруулагч, хүний хайлан байсан юм

Нэрт найруулагч Г.Доржсамбуу агсны мэндэлсний 70 насны ой өнөөдөр тохиож байна. УДЭТ-аас эрхэм найруулагчийг дурсаж “Тэнгэр мэднэ” хүндэтгэлийн тоглолтыг зохион байгуулах юм. Энэ үеэр найруулагчийн гэр бүлээс олгодог “Арслан” цомыг уран бүтээлчдэд гардуулах ажээ. Г.Доржсамбуу агсны гэргий, Соёлын тэргүүний ажилтан, жүжигчин Ц.Цолмонг ярилцлагынхаа хойморт урилаа.   -Өнөөдөр таны ханийн төрсөн өдөр тохиож байна. Энэ өдөртэй холбоотой олон сайхан дурсамж танд байдаг байх. Тэртээд үлдсэн дурсамжаас тань яриагаа эхэлье гэж бодлоо?   -Хэрэв хань минь байсан бол 70 нас хүрэх байлаа. Бид чацуу л даа. Өнөөдөр хамтдаа өнгөрүүлсэн дурсамж бүхнээ бодож сууна. Бид 26 жилийг хамтдаа өнгөрүүлж, гурван хүүхдийн эцэг эх болсон. Зөвхөн төрсөн өдөр ч биш баяр бүхнийг ширээ засч, гэр бүлээрээ тэмдэглэдэг байсан үе сэтгэлд тод үлдсэн байна. Бид хоёулаа уран бүтээлч байсан учир шинэ бүтээлийн нээлтээс эхлээд есдүгээр сарын 1, хүүхдүүдээ пионерт элсэхэд хүртэл гэр бүлийн хэмжээнд бяцхан баяр хийдэг байлаа.   -1995 оноос та санаачилж “Арслан” цомыг тухайн жилийн шилдэг уран бүтээлчид өгдөг болсон санагдаж байна. Энэ уламжлал хэдийнэ 24 жил болжээ?   -Манай хүн уран бүтээл хийж байхдаа Буриадын театртай харилцаа холбоотой, ойр дотно байсан юм. Тэгсэн өнгөрөөд жил болж байхад нь тус театраас Г.Доржсамбууд зориулсан дурсамж тоглолт хийсэн. Тэндээс би хүний нутагт миний ханийг ингэж дурсч, хүндэлж байхад бид яагаад эх орондоо байж, хүндэтгэл үзүүлж болохгүй гэж гэдэг санаа авсан юм. Тиймээс 1995 онд “Арслан” театрыг байгуулж, “Арслан” цомыг гардуулах болсон. Сүүлдээ улам өргөжөөд долоон төрлөөр шилдгүүдэд гардуулдаг боллоо. Гэхдээ шагналынхаа үнэ цэнийг бодоод, гурван хүүхдийг нь, тулгын гурван чулууг бэлгэдээд гурван жилд нэг удаа хийхээр төлөвлөсөн юм. Харин сүүлийн жилүүдэд уралдаан тэмцээн олон болсон учир таван жилд нэг удаа хийж байна. Өмнө нь 65 насных нь ойгоор хүндэтгэлийн тоглолт хийж, уран бүтээлчдэд цомоо гардуулсан.   -Г.Доржсамбуу агсны бүхий л уран бүтээлийнх нь ард таны үнэтэй зөвлөгөө дэм болж байсан байх. Гэртээ байхдаа уран бүтээлийн тухай хэр ярилцдаг байв?   -Бидний залуу нас театрт л өнгөрсөн. Би Хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчин байлаа. Харин хань минь УДЭТ-т олон уран бүтээл хийсэн дээ. Орой гэртээ ядарчихсан уулзана. Гэхдээ өглөө бүр эртлэн сэрээд орноосоо босолгүй, хоёр цаг уран бүтээл болон гэр бүлийнхээ тухай ярьдагсан. Г.Доржсамбуу манай театрт дөрвөн жүжиг тавьсан байдаг. Харин хэзээ ч надад шууд гол дүр өгч байгаагүй. Хүмүүс эхнэртээ гол дүр өгчихлөө гэх вий гэж эмээдэг байсан байх. Тухайн үед дүр авахын тулд уран сайхны зөвлөлөөр ордог байсан юм. Уран сайхны зөвлөл болохоор энэ дүрийг чинь Ц.Цолмонд л өгнө гээд байдаг. Ингээд би өөрийнх нь саналаар биш уран сайхны зөвлөлийн гишүүдийн дэмжлэгээр ханийнхаа тавьсан жүжгүүдэд гол дүр бүтээх эрхтэй болдог байлаа.   -Нөхрийн хувиар биш найруулагчийн зүгээс та ханиа хэрхэн дүгнэдэг байв. Тухайн үед хамт ажиллаж байсан уран бүтээлчид нь Г.Доржсамбуу гуайгаас их сүррдэг байсан гэх юм билээ?   -Манай зарим найруулагч бэлтгэлийн явцад загнана, уурлана.  Харин Г.Доржсамбуугийн хувьд олон юм ярьдаггүй байсан. Бэлтгэлийн үед дуугүй л харж сууна. Гэхдээ өөрийн арга барилаар жүжигчиддээ санаагаа ойлгуулчихдаг. Тиймээс жүжиг бүрээс нь жүжигчин төрдөг байлаа.   -Ханьтайгаа нэг тайзан дээр найруулагч, жүжигчний хувиар ажиллана гэдэг бас л хүн бүрт тохиохгүй ховор хувь заяа, сонин мэдрэмж байх даа?   -Театр найруулагч хаан байдаг. Жүжигчин түүний хэлснээр л тухайн бүтээлд тоглох ёстой. Тэгэхээр гэр бүлийн хоёр нэг бүтээлд ажиллах их хэцүү. Миний хувьд гэртээ байдаг шигээ чөлөөтэй харьцах эрхгүй. Бас найруулагчаа гээд гүйгээд байх утгагүй. Тиймээс тунг нь тааруулаад л уран бүтээлдээ ажилладаг байлаа.   -Уран бүтээлийнх нь хамгийн анхны үзэгч нь та байсан байх?   -Уран сайхны зөвлөлд үзүүлэхээс өмнө надад үзүүлдэг байсан юм. Би жүжигчин хүн учир сэтгэл хөдлөл ихтэй. Ц.Цолмон аль хэсэгт нь уйлж, инээж байна гээд танддаг байсан гэж хожим нөхөд нь надад дурсамж болгон ярьж билээ.   -Жүжигчнээ ерөөсөө магтдаггүй онцлогтой найруулагч байсан гэдэг?   -Жүжигчнээ хажууд нь ер магтдаггүй байсан. Харин гэртээ ирэхээрээ надад их магтана. Би бодохдоо тэр урмын үг, магтаалаа надад ярихын оронд өөрт нь очоод хэлбэл өнөөх жүжигчинд нь сайхан байхдаа гэж бодох. Гэвч жүжигчнээ хурцлах гэдэг юм уу хажууд нь магтаал урсгадаггүй байсан юм. Найруулагчийн л жүжигчинтэйгээ харьцах арга барил нь байсан байх.   -Ард түмний сэтгэлд Арслангийн дүрээр мөнхөрсөн хүн бол таны хань. Та ч ялгаагүй энэ дүрд нь хайртай байх?   -Б.Балжинням гуай эхнээсээ Арслангийн дүрээ Г.Доржсамбууд зориулсан юм. Харин найруулагч Р.Доржпалам эхэндээ “Тэр чинь хотын хүүхэд. Нээх урт сахал самбаатай энэ дүрд тохирохгүй” гэсэн гэдэг. Манай хүн чинь натурт гарчихсан байхад араас нь очсон. Эхний зураг авалтаар Р.Доржпалам гуайн өнөөх эргэлзээ тайлагдсан гэсэн. Арслан хөдөөний хээгүй, тракторчин. Г.Доржсамбуугаас их хол дүр л дээ. Гэхдээ үзэгчид Арслангаар нь таньж, хүндэлдэг. Энэ хүндлэл л энэ дүрийг хэрхэн бүтээснийх нь том илрэл юм болов уу.   -“Говийн зэрэглээ” киноны натур дээр та очиж байсан уу?   -Тухайн үед кино одооных шиг амархан бүтдэггүй байлаа. Их урт хугацаагаар натурт явна. Би нэг удаа жаахан юм бэлдээд зураг авалт дээр нь очсон. Намайг ирсэн сургаар бүгд цуглаад л. Нэг оройг хөгжилтэй өнгөрүүлсэн санагдаж байна. Б.Балжинням тэр хоёр нэг байранд байсан. Манай хүн хүмүүс гарсны дараа ширээн дороос савтай мах гаргаад ирлээ. Би ч махаа нууж байгаад л надад өгч байгаа юм байх гэж бодсон. Идсэн чинь нэг л зөөлөн. Асуусан чинь ангийн мах гэж байна шүү. Тэгэхээр нь идэхгүй гээд суучихлаа. Тэгсэн Балжаа уурлаад л “Идэхээр яачихаад байгаа юм. Ангийн мах гэж хэлэхгүй л өгчихгүй” гээд нэг их уурлаж билээ. Хөөрхий хань минь надад ховрын юм л амсуулах гэж хадгалсан байж.   -Урлаг та хоёрыг учруулсан гэдэг. Магадгүй тэр өдөр та театр ороогүй бол ханьтайгаа учрахгүй байсан ч юм бил үү. Хүний хувь тавилан гэдэг сонин юм шүү?   -Тухайн үед би оюутан байсан. Тэр өдөр УДЭТ-аас хувцас авахаар очихдоо анх харж билээ. Театрын хувцасны нярав байдаггүй. Үүдэнд хүлээгээд сууж байтал цагаан цувтай залуу дуу аялаад буугаад ирсэн. Би чинь бараг театрын ард өссөн хүүхэд. Тухайн үед театрын уран бүтээлчдийг бүгдийг нь таньдаг байсан. Гэтэл зүс үзээгүй залуу. Жүжигчин С.Сэлэнгэ эгчээс “Энэ хэн бэ” гэж асууж байхыг сонсчихсон юм билээ. Орой нь утас дуугарахаар нь автал “Сайн байна уу Г.Доржсамбуу байна” гэхээр би таньдаггүй. “Ямар Г.Доржсамбуу, би тийм хүн танихгүй” гэтэл “Өдөр чи С.Сэлэнгээ эгчээс намайг театрт шинээр орсон юм уу” гээд асуугаад байсан биз дээ гэж билээ. З.Жарантав гуайгаас манай гэрийн утасны дугаарыг авчихсан байж. Тэр өдрөөс хойш өдөр бүр ярьж, уулзсаар жилийн дараа нэг гэрт орсон доо.   -Таныг хадамдаа нэртэй, ачлалтай сайн бэр байсан гэж хүмүүс ярихыг олон удаа сонсч байлаа?   -Би насаараа хадмындаа амьдарсан хүн. Хадам аав минь манай талийгчаас 10 гаруй жилийн өмнө бурхны оронд одсон юм. Би ханьтайгаа 26 жил амьдарсан хэрнээ хадам ээжтэйгээ 40 жилийг үдсэн. Ээж минь их сургуулийн хажууханд цайны газар ажилладаг байлаа. Хүү нь юу гэж хэлнэ үгээр нь л байдаг байсан даа. Эцсийн амьсгал хураах хүртлээ миний хажууд байсан. Гурван сайхан үрийг минь хүн болгож өгсөн буянтай буурал байлаа.   -Г.Доржсамбуу агсан айлын ганц хүү болж өссөн. Аав ээж нь их эрхлүүлдэг байсан уу?   -Миний хань чинь уг нь таван хүүхэдтэй айлын хоёр дахь нь болж мэндэлсэн юм билээ. Төөрөг тавилангаар л өсгөсөн ижий аавдаа ирж элгийг нь дэвтээсэн гэдэг. Хадам ээж минь гурван удаа төрсөн боловч тогтоогүй юм гэсэн. Тиймээс нутгийнхаа айлаас Г.Доржсамбууг есөн сартай байхад нь ёс журмын дагуу өргөж авсан байдаг. Их хөөрхөн бандгар цагаан хүү байсан гэж дурсдаг байсан. Ямар сайндаа л бид хоёр нэг гэрт ороод том хүүхэд нь төрчихөөд байхад “Эвий миний муу бандгар хүү” гэж ирээд л тэр том залууг чинь эрхлүүлж, үнсэнэ. Эхэндээ би их гайхдаг байсан. Хоёр хөгшин маань газар дээрх ганц нар нь юм шиг л их нандин өсгөсөн юм билээ.   -Анхны хүүхэд төрөхөд шөнө хуурайлахаас эхлээд айл гэрт аз жаргал, ажил нэмэгдэнэ. Хань тань хэр тусладаг байв?   -Хүүхдээ уйлахад сэрнэ. Гэхдээ тэр бүр босохгүй шүү. Би ч босгоё гэж боддоггүй байлаа. Манай гурван хүүхэд театр болон эмээгийнхээ гар дээр л өссөн. Ээжид Г.Доржсамбуу нандин байсан шиг манай гурав ч эмээдээ эрхэм. Цэцэрлэгт ч явуулахгүй гээд өөрөө хардаг байлаа.   -Ханийнхаа ямар зан чанарыг илүү үнэлж, хүндэлдэг байв?   -Ямар ч үед өөрийнхөөрөө байдаг. Хүнийг хайрласан бол хайрласан шиг хайрлаж чаддаг байлаа. Нэг удаа гудамжинд хамт явж байсан чинь нэг согтуу хүнтэй мэндэлж байна. Би гайхаад “Энэ хэн бэ” гэсэн чинь “Миний найз” гэж хариулж билээ. Тийм л энгийн, хүн шиг хүн байсан. Шинэ жил дөхөөд ирэхээр бүтэн цалинтай ирнэ гэж байхгүй. Ихэнхийг нь айлын хүүхдийн ёолкон дээр тавьчихаад инээгээд ороод ирнэ. Намайг баярлуулах их дуртай. Би жимсэнд дуртай. Нэг амралтын өдөр орноосоо босдоггүй. “Хоёулаа босох уу” гэхээр “Босноо” л гэх юм. Гэтэл цонхны хөшиг тогтоодог хэсэгт хэдэн усан үзэм тохчихсон байж л дээ. Түүнийгээ надад харуулах гээд хэвтээд байсан юм билээ.   -Г.Доржсамбуу агсан гэртээ эгэл жирийн аав, их наргианч хүн байсан гэж таны хүү Д.Цогт ярьж байсан?   -Ядарсан нэгнийг хараад өрөвдөөд уйлна шүү дээ. Тэр том биетэй, насанд хүрсэн эр хүн уйлж байна гэхээр сонин санагдах байх. Их өрөвчхөн байсан юм. Хүнийг хэзээ ч ялгаж байгаагүй. Орцны жижүүрээс эхлээд  сайд даргатай ч адилхан нөхөрлөнө. Харин хэлье гэснээ хэнээс ч айхгүй хэлчихдэг шударга хүн байсан даа. Хүүхдүүддээ, оюутнууддаа үргэлж “Хүнтэй муудалцахдаа хүртэл зүрхэндээ эргээд эвлэрэх зай үлдээ” гэж захьдаг байсан. Аавыгаа амарсан өдөр хүүхдүүдийн минь нар нь гарна. Манайх гэж бужигнасан айл байдаг байлаа. Өглөөнөөс эхлээд л хоёр хүүтэйгээ барилдана, ноцолдоно. Манайх анх том өрөөгөөр дамжаад унтлагын өрөөнд ордог байртай байсан юм. Тэр нь дээрээ жижигхэн цонхтой. Тэр цонхоор хүүхэлдэй тоглуулна. Шинэ жилээр өөрөө өвлийн өвгөн болоод бэлэг өгнө. Эргээд бодоход бидний хамт өнгөрүүлсэн 26 жил богинохон юм шиг хэрнээ олон сайхан дурсамжийг сэтгэлд минь үлдээжээ.   -Гэрийнхнийгээ гарынхаа хоолоор дайлдаг байв уу?   -Ер нь намайг байгаа үед гал тогоо руу орохгүй. Харин цуйванг их гоё хийнэ, өөрөө ч дуртай. Гэтэл би дургүй байсан. Өнгөрсөн хойно нь ханьдаа олон сайхан хоол хийж өгсөн хэрнээ ганц удаа ч болтугай дуртай цуйванг нь хийгээд өгчихгүй дээ гэж нэг их харамсч билээ. Манай хүн жилдээ ганц, нэг удаа гал тогоо руу орно. Тэр үедээ их сүртэй. Пирошки, хуушуур хайрах гэж байгаа бол үсээ боогоод л. Хиншүүний үнэр оруулахгүй гэж байгаа юм. Гэхдээ сонгино хэрчихээс эхлээд бүгдийг нь биднээр бэлдүүлнэ. Тэгэхээр нь би “Чи хамаг юмаа надаар бэлдүүлчихээд ямар хоол хийсэн болж байгаа юм” гэж асууна. “Энэ чинь найруулагчийн ажил. Найруулагч хүн тайз, хувцас, хөгжим гээд бүх зүйл бэлэн болсон хойно найруулгаа хийж эхэлдэг биз дээ” гээд хошигнодог байж билээ.   -Одоог хүртэл таны хань сэтгэлд тань их том орон зайг эзэлсээр байгаа юм байна. Таны дурсамж болон нулимснаас мэдрэгдэж байна?   -Одоог хүртэл би ханийнхаа тухай ярихдаа хоолой чичирч, нулимс урсгадаг. Нэг л мэдэхэд бурхны оронд очоод 25 жил болжээ. Энэ хугацаанд надад өөр амьдрал зохиох бодол, хүсэл төрсөнгүй. Яагаад ч юм Г.Доржсамбуу мартагддаггүй хүн юм шиг ээ. Өнөөдрийг хүртэл бодол сэтгэлд минь амьд сэрүүн хэвээр байна. Хань минь уран бүтээлчийнхээ хувьд ухааны найруулагч, хүний хайлан байсан юм. Хүн гэдэг хайртай хүнээ алдсан үедээ л ямар агуу хүн байсныг мэдэрч, үгүйлэх юм даа.     Ч.Гантулга Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Наурызын баярт: КАЗАХЫН ДУУЛИАНТ ЭРЧҮҮД

Казахууд эрт цагт манж, хятадуудтай сүрхий тэмцэлддэг байжээ. Тэр цагаас өдгөөг хүртэлх 300 гаруй жилийн туршид энэ ард түмний дундаас цуутай сайн эрчүүд эрхбиш төрөлгүй ч яах билээ

Танд гэж хэлэхэд

Унтахдаа гар утас харах нь нойр хулжаадаг

Гар утас, таблет зэрэг зөөврийн төхөөрөмжийн дэлгэцээс ялгарах гэрэл нь хүүхэд болон насанд хүрэгчдийн "нойрны чанарт" сөргөөр нөлөөлдөг болохыг судалгаагаар тогтоожээ. Ухаалаг утас болон таблетууд нь хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд маш хурдацтай нэвтэрч байгаа учраас эрдэмтдийн хувьд тэдгээрийн нөлөөг судалж амжихгүй байна. Харин Калифорни их сургууль болон Лондон хотын Хааны коллежийн эрдэмтэд ухаалаг утас болон таблетийг унтахынхаа өмнө хэрэглэх нь унтах хэв маягт нөлөөлдөг гэж хэллээ. Калифорни их сургуулийн эрдэмтэд насанд хүрсэн 653 хүний гар утасны хэрэглээ, дэлгэц рүү харах хугацаа болон тэдний нойрны үргэлжлэх хугацааг 30 хоногийн турш ажиглан бүртгэсний үндсэн дээр дүгнэлтийг гаргасан байна

Угаасан хувцас яагаад агшдаг вэ

Ноосон эдлэл, хувцсыг норгоход ус, чийг нь зөвхөн уртыг нь биш мөн эзлэхүүнийг ч өөрчилдөг. Ээрээгүй олс, жинсэн эдлэлийг сунахад тэсвэртэй болгохын тулд утаслагт нь олс, өөрөөр хэлбэл нэгэн төрлийн нэхээсийг хийсэн байдаг.

Төрсний дараа хэрэглэж болох хоол хүнс

Эмэгтэйчүүд төрсний дараа ямар хоол хүнс хэрэглэхээ мэдэхгүй байх тохиолдол цөөнгүй гардаг. Иймээс дараах зөвлөгөөг хүргэж байна.

Өнөөдөр Монгол хүн сансарт ниссэний 38 жилийн ой

Монгол хүн сансарт ниссэний 37 жилийн ой өнөөдөр тохиож байна. Монгол Улсын иргэн, сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа, ЗХУ-ын сансрын нисгэгч В.А Жанибековын хамтаар 1981 оны гуравдугаар сарын 22-ны өдрийн 14.58 цагт хуучнаар ЗХУ-ын Байконуур дахь сансрын хөлөг хөөргөх талбайгаас “Союз-39” хөлгөөр хөөрсөн гэдэг. Тэд сансарт нийт найман өдрийн турш дэлхийг 124 удаа тойрч, гуравдугаар сарын 30-нд эх дэлхийдээ амжилттай газардсан аж

© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.