Хуулийн байгууллагын удирдлагуудыг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийн дагуу чөлөөлөх төслийг МАН-ын бүлэг дэмжлээ

УИХ дахь МАН-ын бүлэг дөнгөж сая хуралдаж дууслаа. Намын бүлгийн хуралдаанаар Ерөнхийлөгчийн өргөн барьсан Шүүгчийн эрх зүйн байдлын тухай, Авлигын эсрэг хуульд нэмэлт ,өөрчлөлт оруулах тухай хууль болон Прокурорын тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах асуудлыг хэлэлцэж, дэмжсэн байна. Эдгээр хуулийн төслүүдийг УИХ баталснаар АТГ, Прокурорын байгууллагын удирдлага болон шүүгч нарыг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийн дагуу чөлөөлөх, түдгэлзүүлэх хууль эрх зүйн үндэс бүрдэх юм.   

Айлчлал: Хоёр улсын Ерөнхий сайд албан ёсны хэлэлцээ хийлээ

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн урилгаар манай улсад айлчилж буй БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён өнөөдөр Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхтэй албан ёсны хэлэлцээ хийв. Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх 2018 оны 1 дүгээр сард БНСУ-д айлчилсны хариуд ийнхүү Ерөнхий сайд Ли Наг Ён Монгол Улс, БНСУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 29 жилийн ойн өдөр Монгол Улсад айлчилж байгаад баяртай байгаагаа илэрхийлж, БНСУ-ын Ерөнхий сайдын энэхүү айлчлал хоёр улсын харилцаа, хамтын ажиллагааг шат ахиулан хөгжүүлэх, иргэд хоорондын найрсаг харилцааг бэхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулна гэдэгт итгэлтэй байна гэв. БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён энэ онд гадаад айлчлалаа Монгол Улсаас эхлүүлж байгаадаа сэтгэл хангалуун байна гээд Монгол, БНСУ-ын харилцаа, хамтын ажиллагааг өргөжүүлэн хөгжүүлэхэд Монгол Улсын Ерөнхий сайдтай хамтран эрчимтэй ажиллахын төлөө байгаагаа илэрхийлэв. Хоёр улсын Ерөнхий сайд нар 2020 онд тохиох Монгол Улс, БНСУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойг ёслол төгөлдөр тэмдэглэхээр тохирч, БНСУ-ын Ерөнхий сайд ирэх оныг Монгол, БНСУ-ын найрамдлын жилээр зарлах санал дэвшүүлэв

"PUBG тоглоомонд донтсон 57 хүүхэд СЭМҮТ-д хэвтэн эмчлүүлсэн"

Сүүлийн үед  PUBG гэх тоглоомонд эрэгтэй, эмэгтэй гэлтгүй хүүхэд хүртэл донтож байна. Энэхүү тоглоомыг тоглосноор гэр бүл доторх амьд харилцаа үгүй болж, тэр бүү хэл гэр бүлийн маргааны гол шалтгаан болоод байгааг албаны хүмүүс онцоллоо. Учир нь тухайн гэр бүлд аав нь тоглодог бол гэр бүлдээ цаг зарцуулж, эхнэр хүүхдэдээ туслахын оронд өдөр шөнөгүй шахам утас ширтэж,  PUBG тоглоомоо тоглож, улмаар энэ нь гэр бүлд хэрүүл авчирдаг байна. 

Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг Ерөнхийлөгч асан Ц.Элбэгдоржоос нэг тэрбум төгрөг нэхэмжлэв

Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг экс Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржийг шүүхэд өгч, нэг тэрбум төгрөг нэхэмжиллээ. Тэрбээр энэ тухайгаа "Шинэчлэлийн Засгийн газраа огцруулаад өгөөч гэж өргөдөл өгсөн мэтээр намайг гүтгэсэн Ц.Элбэгдоржийг шүүхэд өглөө

АН-ынхны зохион байгуулах жагсаалаар энэ хаврын синдром эхлэх бололтой

Монголын улс төрд “хаврын синдром” хэмээх эмгэг бий.  Сүүлийн үед улирал харгалзахгүй дүн өвлөөр ч хамаагүй сэдэрч хөллөдөг болоод байгаа.   

Халуун сэдэв

Замын хөдөлгөөний нөхцөл байдлын мэдээллийг 16.30 цагийн байдлаар хүргэж байна

Манай улсад хийгдэж буй төрийн өндөр хэмжээний айчлалтай холбоотойгоор тус албанаас замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангах зорилгоор хамгаалалт, зохицуулалт хийж ажиллаж байна. Яг одоо буюу 16.30 минутын байдлаар Дамбадаржаагаас Их тэнгэр зорчих үеийн хамгаалалт, зохицуулалт хийгдэж байгаатай холбоотойгоор дар

Хойд эцэгтээ зодуулсан дөрвөн настай хүү ухаан оржээ

Дөрвөн настай хүүг хойд эцэг нь хэвтэрт ортол нь зодсон хэрэг энэ сарын 11-нд Баянгол дүүрэгт гарсан. Хүүгийн ээж энэ харгислалын талаар цагдаагийн байгууллагад өргөдөл гарган хүүхдийн 108 утсанд дуудлага мэдээлэл өгсөн байдаг. Улмаар хүү гурван ч удаа хагалгаанд орсон ухаанг

БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён өнөөдөр Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатарт бараалхлаа

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн урилгаар манай улсад албан ёсны айлчлал хийж буй БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён-ыг Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар хүлээн авч уулзлаа. УИХ-ын дарга Г.Занданшатар эрхэмсэг ноён Ли Наг Ён тэргүүтэй төлөөлөгчид Монгол Улсад айлчилж байгаад баяртай байгаагаа илэрхийлж, Монгол Улсад тавтай морилохыг хүсэв. Мөн 29 жилийн өмнөх гуравдугаар сарын 26-ны энэ өдөр Монгол Улс, БНСУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоож байсныг дурдаад, зочдодоо ойн баярын мэнд дэвшүүллээ. Эрхэмсэг ноён Ли Наг Ён хүлээн авч уулзаж буйд нь УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт талархал илэрхийлээд, олон зууны түүхэн харилцаатай, хэл, соёл, ёс заншлын хувьд адил төстэй зүйл олонтой хоёр улс, ард түмний найрамдалт харилцааг улам бэхжүүлэн хөгжүүлэх нь бидний үүрэг

БНСУ-д байх хугацаандаа зөрчил гаргаагүй иргэдийн визийг хүндрэлгүй гаргаж өгөхийг Ерөнхийлөгч хүслээ

Монгол Улсад албан ёсны айлчлал хийхээр хүрэлцэн ирсэн Бүгд Найрамдах Солонгос Улс (БНСУ)-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён өнөөдөр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгад бараалхлаа. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ёнг Монгол Улсад тавтай морилохыг хүсээд өнгөрсөн онд ОХУ-ын Владивосток хотод болсон Дорнын эдийн засгийн IV чуулга уулзалтын үеэр уулзсанаас хойш ийнхүү дахин уулзаж байгаадаа баяртай буйгаа илэрхийллээ. Ноён Ли Наг Ён БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Мүн Жэ Иний халуун дотно мэндчилгээг дамжуулж, танд чин сэтгэлийн мэндчилгээ хүргүүлсэн гэлээ. 2020 онд Монгол Улс-БНСУ хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ой болох бөгөөд энэ ойг өндөр хэмжээнд, үр дүнтэй тэмдэглэн өнгөрүүлэх саналтай буйгаа Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга илэрхийлж, энэ хүрээнд хоёр улсын залуусын бизнес зөвлөл байгуулах зэрэг бодит санал, санаачилга гаргаж байгаагаа хэллээ. Тухайлбал, Монгол Улсад хөдөө аж ахуй, хүнс, аялал жуулчлал зэрэг салбарт бизнесийн орон зай, харин БНСУ-д ноу-хау, технологи байгаа учраас хоёр орны залуусыг уялдаа, холбоотой болгон, бизнес зөвлөл байгуулах бүрэн боломжтой гээд энэ хүрээнд хийгдсэн судалгаа, төслүүдийг БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ёнд гардуулан өгөв. Мөн БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Мүн Жэ Иний санаачилсан зүүн Азийн төмөр замын сүлжээг дэмжин ажиллаж байгаагаа илэрхийлж, энэ нь бүс нутгийн дэд бүтэц болоод далайд гарцгүй Монгол Улсад хэрэгтэй санаачилга хэмээв. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга өнгөрсөн онд ОХУ-ын Владивосток хотод болсон Дорнын эдийн засгийн IV чуулганд оролцохдоо Зүүн хойд Азийн эрчим хүчний супер сүлжээ байгуулах хамтарсан ажлын хэсэг, байгууллага байгуулах санал гаргасанталаараа эргэн сануулж: Монгол Улс нар, салхи, нүүрсний зэрэг хямд эрчим хүч үйлдвэрлэлээр БНСУ, Япон улсуудын эрчим хүчний оргил цагийн ачааллыг хөнгөвчлөх боломжтой талаар төсөл, судалгааг товч танилцуулав. Бүс нутгийг хамарсан хамтын ажиллагааны дээрх хэлбэрүүд нь бүс нутгийг энх тайван байлгах, итгэлцлийг нэмэгдүүлэх өндөр ач холбогдолтой хэмээн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулга цохон тэмдэглэлээ. БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ёнг 2020 онд болох Монгол Улс-БНСУ хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 30 жилийн ойн хүрээнд одоогийн Иж бүрэн түншлэлийн харилцааг Стратегийн түншлэл болгохын тулд хичээн ажиллахаа хэлээд, ойн хүрээнд олон арга хэмжээ зохион байгуулахаар төлөвлөсөн талаар ярив. Тухайлбал, дээр яригдсан төслүүд болоод агаарын тээвэр, улс хооронд зорчих асуудал зэргийг сайтар ярилцахаар болсон талаар мэдээлэл өгч, эдгээр асуудалд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Х.Баттулгыг анхаарч өгөхийг хүслээ

А.Амгаланболд: Өдөрт 60-70 хүн гэмтлийн зэрэг тогтоолгох шинжилгээ хийлгэхээр ирж байна

Хүний эрүүл мэндийн халдашгүй байдлын эсрэг гэмт хэргийн гаралтыг бууруулах чиглэлээр ЦЕГ-ын Урьдчилан сэргийлэх хэлтэс, JCI хамтран “Нэг хором” аяныг зохион байгуулж байгаа. Нэг хором уураа тэвчиж чадалгүй бусдын биед хохирол учруулсан бол хүчин төгөлдөр хэрэгжиж буй Эрүүгийн хуульд зааснаар хариуцлага хүлээж, насан туршдаа ял шийтгэлтэй гэсэн тодорхойлолттой болдог

Айлчлал: БНСУ-ын Ерөнхий сайд визгүй зорчих асуудлыг судалж, шийдвэртэй ажиллахаа амлажээ

БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ёны айлчлал өнөөдөр албан ёсоор эхэлсэн. Тэрбээр өнөөдөр Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхтэй албан ёсны хэлэлцээ хийсэн байна. Ингэхдээ монголчуудын тэсэн ядан хүлээж буй визний асуудлыг хэлэлцжээ. Улмаар БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён Стратегийн түншлэлийн хүрээнд визгүй зорчих асуудлыг судалж, шийдвэртэй ажиллахаа амласан байна. 

Ноолуурын төвлөрсөн худалдаа амжилттай зохион байгууллаа

Монгол улс дэлхийн зах зээл дэх ноолуурын 45 хувийг нийлүүлж, 27 сая толгой ямаанаас нийт 9.6 мянган тонн ноолуур самнаж дотоод болон гадаадын зах зээлд нийлүүлж байна Хөдөө аж ахуйн бирж, ХХААХҮЯ, Сүхбаатар аймаг болон Хэнтий аймгийн Өмнөдэлгэр сумын засаг даргын тамгын газартай хамтран ноолуурын төвлөрсөн худалдааг энэ сарын 22-24ний  өдрүүдэд амжилттай зохион байгууллаа. Тус төвлөрсөн худалдааны гол зорилго нь малчид, хоршоодыг арилжаанд шууд оролцуулах, үндэсний үйлдвэрийг чанартай түүхий эдээр хангах, ноолуурын зах зээлийн бодит үнэ тогтоох явдал байлаа. Энэхүү төвлөрсөн худалдааг Сүхбаатар аймгийн Баруун урт сумаас эхлүүлж нэг кг ноолуурын үнэ 133.0 мянган төгрөгөөр тогтож 20 гаруй тонн арилжигдсан мэдээтэй байна

Жолооч тээврийн хэрэгслийн хурд тохируулаагүйгээс нэг жилд 104 хүний амь нас хохирчээ

Бүртгэгдэж буй зам тээврийн ослын дийлэнх хувь нь жолоочийн буруутай үйлдлээс шалтгаалдаг бөгөөд 2018 онд бүртгэгдсэн ослын 4,3% буюу 1230 осол нь жолооч тээврийн хэрэгслийн хурд тохируулаагүйгээс шалтгаалж гарсан байна.

Шинэ мэдээ

Малчид, иргэдийн анхааралд53 минут 27 секундын өмнө Цагаачдын цуваа АНУ-ыг чиглэн хөдөлжээ1 цаг 4 минутын өмнө Хуулийн байгууллагын удирдлагуудыг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийн дагуу чөлөөлөх төслийг МАН-ын бүлэг дэмжлээ1 цаг 8 минутын өмнө Гэрийн үйлчлэгчдийн 50 орчим хувь нь хүчирхийлэлд өртжээ1 цаг 9 минутын өмнө Чамд атаархдаг хүнийг таних дөрвөн арга1 цаг 14 минутын өмнө Итгэхэд бэрх генетикийн өөрчлөлтийн жишээнүүд1 цаг 19 минутын өмнө Хятадад цагдаагийн нохойг генийн аргаар хувилжээ1 цаг 24 минутын өмнө Венесуэлийг дахин харанхуй нөмөрчээ1 цаг 29 минутын өмнө БНАСАУ-ын төлөөлөгчид Зохицуулах товчоонд эргэн иржээ1 цаг 34 минутын өмнө Хаврын улиралд хар, ногоон цай хэрэглэх тохиромжгүй1 цаг 39 минутын өмнө Нүдний доод зовхины үрчлээ, хаван, хөхрөлтийг арилгах арга1 цаг 44 минутын өмнө Найруулагч Ж.Сэнгэдоржийн “Би нар” гэр бүлийн уран сайхны кино нээлтээ хийнэ1 цаг 49 минутын өмнө “Apple” компани шинэ үйлчилгээнүүдээ танилцууллаа1 цаг 54 минутын өмнө Хятад Австралиас авах коксжих нүүрсний импортоо 21 хувиар багасгав1 цаг 59 минутын өмнө Жүжигчин П.Баттөр сахал үсээрээ гангараад удах болжээ2 цаг 4 минутын өмнө Н.Бажаа: Адууны удамыг худал хэлж болдоггүй2 цаг 9 минутын өмнө ОХУ-ын цэргүүд Венесуэлд очсоныг буруушаав2 цаг 14 минутын өмнө Замын хөдөлгөөний нөхцөл байдлын мэдээллийг 16.30 цагийн байдлаар хүргэж байна2 цаг 16 минутын өмнө Victoria’s Secret-ийн сахиусан тэнгэрүүд усны хувцасны шинэ цуглуулга танилцууллаа2 цаг 19 минутын өмнө iPhone дээрээ хэрхэн Фэйсбүүкийн 3D пост хийх вэ2 цаг 24 минутын өмнө Өнгөрсөн долоо хоногийн шилдэг дамжуулалтын бичлэг2 цаг 29 минутын өмнө БНХАУ, Египет батлан хамгаалах салбарын хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлнэ2 цаг 34 минутын өмнө Хятад улс Францаас 300 ширхэг онгоц худалдаж авна2 цаг 39 минутын өмнө UFC-ийн тэргүүн Конор Макгрегорын карьераа дуусгах шийдвэрийг дэмжиж байгаагаа илэрхийллээ2 цаг 41 минутын өмнө Төр, хувийн хэвшлийнхэн уул уурхайг байгаль орчинд ээлтэйгээр хөгжүүлэхээр хэлэлцэж байна2 цаг 41 минутын өмнө Тамхи татдаг аавууд татдаг ээжүүдээс илүү хүүхдийн зүрхэнд муугаар нөлөөлдөг2 цаг 44 минутын өмнө Өнөөдөр нил ягаан өдөр буюу Purple day2 цаг 49 минутын өмнө Хулгайлагдсан хятад оюутныг хайж байна2 цаг 54 минутын өмнө Израилийн арми Газын зурваст дахин цохилт өгчээ2 цаг 59 минутын өмнө Хуулийн байгууллагын удирдлагуудыг ҮАБЗ-ийн зөвлөмжийн дагуу чөлөөлдөг болох хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэллээ2 цаг 59 минутын өмнө Йоханнес Бё шагналын мөнгөндөө умбана3 цаг 4 минутын өмнө Мексик улс Испаниас уучлалт гуйхыг шаардлаа3 цаг 9 минутын өмнө Оросууд Евро-2020-д орох том алхам хийлээ3 цаг 14 минутын өмнө Чөлөөт бөх: Эрэгтэйчүүдийн шинэ чансаа3 цаг 19 минутын өмнө Хана барихад 1 тэрбум ам.доллар олгожээ3 цаг 24 минутын өмнө Өнгөрсөн долоо хоногийн шилдэг тохолтын бичлэг3 цаг 29 минутын өмнө Хиймэл оюун ухаант зэвсгийн талаар хэлэлцэж байна3 цаг 34 минутын өмнө Сирид террористуудын отолтод орсон Оросын офицерууд амь үрэгджээ3 цаг 39 минутын өмнө Дан бүсгүйчүүд задгай сансарт гарахад хувцас саад болжээ3 цаг 44 минутын өмнө Сошиал сенсааци А.Cool энд явна3 цаг 49 минутын өмнө Хүүхдээ хариуцлагатай хүн болгож өсгөхөд туслах 15 зөвлөгөө3 цаг 49 минутын өмнө МАН-ын бүлэг хуралдаж байна3 цаг 53 минутын өмнө Кайли Женнер өөрийнхөө хүчээр тэрбумтан болсноо онцоллоо3 цаг 54 минутын өмнө Айлчлал: Хоёр улсын Ерөнхий сайд албан ёсны хэлэлцээ хийлээ3 цаг 56 минутын өмнө Хүчлийн халдлагад өртсөн эмэгтэйн тухай кино ирэх онд гарна3 цаг 59 минутын өмнө Хойд эцэгтээ зодуулсан дөрвөн настай хүү ухаан оржээ3 цаг 59 минутын өмнө Иранд үерийн улмаас олон хүн амиа алджээ4 цаг 4 минутын өмнө Конор Макгрегор спортын карьертаа цэг тавина4 цаг 8 минутын өмнө Дархан-Уул аймгийн ЗДТГ, Захирагчийн ажлын албаны төлөөлөгчид зочиллоо4 цаг 9 минутын өмнө Голаны өндөрлөгт хяналт тавих эрхийг Канад хүлээн зөвшөөрсөнгүй4 цаг 14 минутын өмнө
БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён өнөөдөр Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатарт бараалхлаа

Монгол Улсын Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүхийн урилгаар манай улсад албан ёсны айлчлал хийж буй БНСУ-ын Ерөнхий сайд Ли Наг Ён-ыг Монгол Улсын Их Хурлын дарга Г.Занданшатар хүлээн авч уулзлаа. УИХ-ын дарга Г.Занданшатар эрхэмсэг ноён Ли Наг Ён тэргүүтэй төлөөлөгчид Монгол Улсад айлчилж байгаад баяртай байгаагаа илэрхийлж, Монгол Улсад тавтай морилохыг хүсэв. Мөн 29 жилийн өмнөх гуравдугаар сарын 26-ны энэ өдөр Монгол Улс, БНСУ-ын хооронд дипломат харилцаа тогтоож байсныг дурдаад, зочдодоо ойн баярын мэнд дэвшүүллээ. Эрхэмсэг ноён Ли Наг Ён хүлээн авч уулзаж буйд нь УИХ-ын дарга Г.Занданшатарт талархал илэрхийлээд, олон зууны түүхэн харилцаатай, хэл, соёл, ёс заншлын хувьд адил төстэй зүйл олонтой хоёр улс, ард түмний найрамдалт харилцааг улам бэхжүүлэн хөгжүүлэх нь бидний үүрэг

Шинэ мэдээ

ГИШҮҮДИЙН ХУУДАС

Алжаал тайлах

Бяцхан оюун ухааны тамирчид Узбекстаныг гайхшруулав

Өнөөдөр Цээж бодолтын олон улсын тэмцээн Узбекистан улсын нийслэл Ташкент хотноо амжилттай эхэллээ

Харү башё: Хакүхо аварга 42 дахь удаагаа түрүүллээ

Японы Мэргэжлийн сүмо бөхийн Харү башёгийн барилдаан өчигдөр өндөрлөлөө. Харү башёд аварга Хакүхо М.Даваажаргал аварга 42 дахь түрүүгээ авлаа.  Хакүхо аваргын тухай япон судлаач, сүмо бөх тайлбарлагч Д.Төмөрбаатар өөрийн цахим хуудсандаа ийнхүү бичжээ.

Ц.Цолмон: Хань минь ухааны найруулагч, хүний хайлан байсан юм

Нэрт найруулагч Г.Доржсамбуу агсны мэндэлсний 70 насны ой өнөөдөр тохиож байна. УДЭТ-аас эрхэм найруулагчийг дурсаж “Тэнгэр мэднэ” хүндэтгэлийн тоглолтыг зохион байгуулах юм. Энэ үеэр найруулагчийн гэр бүлээс олгодог “Арслан” цомыг уран бүтээлчдэд гардуулах ажээ. Г.Доржсамбуу агсны гэргий, Соёлын тэргүүний ажилтан, жүжигчин Ц.Цолмонг ярилцлагынхаа хойморт урилаа.   -Өнөөдөр таны ханийн төрсөн өдөр тохиож байна. Энэ өдөртэй холбоотой олон сайхан дурсамж танд байдаг байх. Тэртээд үлдсэн дурсамжаас тань яриагаа эхэлье гэж бодлоо?   -Хэрэв хань минь байсан бол 70 нас хүрэх байлаа. Бид чацуу л даа. Өнөөдөр хамтдаа өнгөрүүлсэн дурсамж бүхнээ бодож сууна. Бид 26 жилийг хамтдаа өнгөрүүлж, гурван хүүхдийн эцэг эх болсон. Зөвхөн төрсөн өдөр ч биш баяр бүхнийг ширээ засч, гэр бүлээрээ тэмдэглэдэг байсан үе сэтгэлд тод үлдсэн байна. Бид хоёулаа уран бүтээлч байсан учир шинэ бүтээлийн нээлтээс эхлээд есдүгээр сарын 1, хүүхдүүдээ пионерт элсэхэд хүртэл гэр бүлийн хэмжээнд бяцхан баяр хийдэг байлаа.   -1995 оноос та санаачилж “Арслан” цомыг тухайн жилийн шилдэг уран бүтээлчид өгдөг болсон санагдаж байна. Энэ уламжлал хэдийнэ 24 жил болжээ?   -Манай хүн уран бүтээл хийж байхдаа Буриадын театртай харилцаа холбоотой, ойр дотно байсан юм. Тэгсэн өнгөрөөд жил болж байхад нь тус театраас Г.Доржсамбууд зориулсан дурсамж тоглолт хийсэн. Тэндээс би хүний нутагт миний ханийг ингэж дурсч, хүндэлж байхад бид яагаад эх орондоо байж, хүндэтгэл үзүүлж болохгүй гэж гэдэг санаа авсан юм. Тиймээс 1995 онд “Арслан” театрыг байгуулж, “Арслан” цомыг гардуулах болсон. Сүүлдээ улам өргөжөөд долоон төрлөөр шилдгүүдэд гардуулдаг боллоо. Гэхдээ шагналынхаа үнэ цэнийг бодоод, гурван хүүхдийг нь, тулгын гурван чулууг бэлгэдээд гурван жилд нэг удаа хийхээр төлөвлөсөн юм. Харин сүүлийн жилүүдэд уралдаан тэмцээн олон болсон учир таван жилд нэг удаа хийж байна. Өмнө нь 65 насных нь ойгоор хүндэтгэлийн тоглолт хийж, уран бүтээлчдэд цомоо гардуулсан.   -Г.Доржсамбуу агсны бүхий л уран бүтээлийнх нь ард таны үнэтэй зөвлөгөө дэм болж байсан байх. Гэртээ байхдаа уран бүтээлийн тухай хэр ярилцдаг байв?   -Бидний залуу нас театрт л өнгөрсөн. Би Хүүхэд залуучуудын театрт жүжигчин байлаа. Харин хань минь УДЭТ-т олон уран бүтээл хийсэн дээ. Орой гэртээ ядарчихсан уулзана. Гэхдээ өглөө бүр эртлэн сэрээд орноосоо босолгүй, хоёр цаг уран бүтээл болон гэр бүлийнхээ тухай ярьдагсан. Г.Доржсамбуу манай театрт дөрвөн жүжиг тавьсан байдаг. Харин хэзээ ч надад шууд гол дүр өгч байгаагүй. Хүмүүс эхнэртээ гол дүр өгчихлөө гэх вий гэж эмээдэг байсан байх. Тухайн үед дүр авахын тулд уран сайхны зөвлөлөөр ордог байсан юм. Уран сайхны зөвлөл болохоор энэ дүрийг чинь Ц.Цолмонд л өгнө гээд байдаг. Ингээд би өөрийнх нь саналаар биш уран сайхны зөвлөлийн гишүүдийн дэмжлэгээр ханийнхаа тавьсан жүжгүүдэд гол дүр бүтээх эрхтэй болдог байлаа.   -Нөхрийн хувиар биш найруулагчийн зүгээс та ханиа хэрхэн дүгнэдэг байв. Тухайн үед хамт ажиллаж байсан уран бүтээлчид нь Г.Доржсамбуу гуайгаас их сүррдэг байсан гэх юм билээ?   -Манай зарим найруулагч бэлтгэлийн явцад загнана, уурлана.  Харин Г.Доржсамбуугийн хувьд олон юм ярьдаггүй байсан. Бэлтгэлийн үед дуугүй л харж сууна. Гэхдээ өөрийн арга барилаар жүжигчиддээ санаагаа ойлгуулчихдаг. Тиймээс жүжиг бүрээс нь жүжигчин төрдөг байлаа.   -Ханьтайгаа нэг тайзан дээр найруулагч, жүжигчний хувиар ажиллана гэдэг бас л хүн бүрт тохиохгүй ховор хувь заяа, сонин мэдрэмж байх даа?   -Театр найруулагч хаан байдаг. Жүжигчин түүний хэлснээр л тухайн бүтээлд тоглох ёстой. Тэгэхээр гэр бүлийн хоёр нэг бүтээлд ажиллах их хэцүү. Миний хувьд гэртээ байдаг шигээ чөлөөтэй харьцах эрхгүй. Бас найруулагчаа гээд гүйгээд байх утгагүй. Тиймээс тунг нь тааруулаад л уран бүтээлдээ ажилладаг байлаа.   -Уран бүтээлийнх нь хамгийн анхны үзэгч нь та байсан байх?   -Уран сайхны зөвлөлд үзүүлэхээс өмнө надад үзүүлдэг байсан юм. Би жүжигчин хүн учир сэтгэл хөдлөл ихтэй. Ц.Цолмон аль хэсэгт нь уйлж, инээж байна гээд танддаг байсан гэж хожим нөхөд нь надад дурсамж болгон ярьж билээ.   -Жүжигчнээ ерөөсөө магтдаггүй онцлогтой найруулагч байсан гэдэг?   -Жүжигчнээ хажууд нь ер магтдаггүй байсан. Харин гэртээ ирэхээрээ надад их магтана. Би бодохдоо тэр урмын үг, магтаалаа надад ярихын оронд өөрт нь очоод хэлбэл өнөөх жүжигчинд нь сайхан байхдаа гэж бодох. Гэвч жүжигчнээ хурцлах гэдэг юм уу хажууд нь магтаал урсгадаггүй байсан юм. Найруулагчийн л жүжигчинтэйгээ харьцах арга барил нь байсан байх.   -Ард түмний сэтгэлд Арслангийн дүрээр мөнхөрсөн хүн бол таны хань. Та ч ялгаагүй энэ дүрд нь хайртай байх?   -Б.Балжинням гуай эхнээсээ Арслангийн дүрээ Г.Доржсамбууд зориулсан юм. Харин найруулагч Р.Доржпалам эхэндээ “Тэр чинь хотын хүүхэд. Нээх урт сахал самбаатай энэ дүрд тохирохгүй” гэсэн гэдэг. Манай хүн чинь натурт гарчихсан байхад араас нь очсон. Эхний зураг авалтаар Р.Доржпалам гуайн өнөөх эргэлзээ тайлагдсан гэсэн. Арслан хөдөөний хээгүй, тракторчин. Г.Доржсамбуугаас их хол дүр л дээ. Гэхдээ үзэгчид Арслангаар нь таньж, хүндэлдэг. Энэ хүндлэл л энэ дүрийг хэрхэн бүтээснийх нь том илрэл юм болов уу.   -“Говийн зэрэглээ” киноны натур дээр та очиж байсан уу?   -Тухайн үед кино одооных шиг амархан бүтдэггүй байлаа. Их урт хугацаагаар натурт явна. Би нэг удаа жаахан юм бэлдээд зураг авалт дээр нь очсон. Намайг ирсэн сургаар бүгд цуглаад л. Нэг оройг хөгжилтэй өнгөрүүлсэн санагдаж байна. Б.Балжинням тэр хоёр нэг байранд байсан. Манай хүн хүмүүс гарсны дараа ширээн дороос савтай мах гаргаад ирлээ. Би ч махаа нууж байгаад л надад өгч байгаа юм байх гэж бодсон. Идсэн чинь нэг л зөөлөн. Асуусан чинь ангийн мах гэж байна шүү. Тэгэхээр нь идэхгүй гээд суучихлаа. Тэгсэн Балжаа уурлаад л “Идэхээр яачихаад байгаа юм. Ангийн мах гэж хэлэхгүй л өгчихгүй” гээд нэг их уурлаж билээ. Хөөрхий хань минь надад ховрын юм л амсуулах гэж хадгалсан байж.   -Урлаг та хоёрыг учруулсан гэдэг. Магадгүй тэр өдөр та театр ороогүй бол ханьтайгаа учрахгүй байсан ч юм бил үү. Хүний хувь тавилан гэдэг сонин юм шүү?   -Тухайн үед би оюутан байсан. Тэр өдөр УДЭТ-аас хувцас авахаар очихдоо анх харж билээ. Театрын хувцасны нярав байдаггүй. Үүдэнд хүлээгээд сууж байтал цагаан цувтай залуу дуу аялаад буугаад ирсэн. Би чинь бараг театрын ард өссөн хүүхэд. Тухайн үед театрын уран бүтээлчдийг бүгдийг нь таньдаг байсан. Гэтэл зүс үзээгүй залуу. Жүжигчин С.Сэлэнгэ эгчээс “Энэ хэн бэ” гэж асууж байхыг сонсчихсон юм билээ. Орой нь утас дуугарахаар нь автал “Сайн байна уу Г.Доржсамбуу байна” гэхээр би таньдаггүй. “Ямар Г.Доржсамбуу, би тийм хүн танихгүй” гэтэл “Өдөр чи С.Сэлэнгээ эгчээс намайг театрт шинээр орсон юм уу” гээд асуугаад байсан биз дээ гэж билээ. З.Жарантав гуайгаас манай гэрийн утасны дугаарыг авчихсан байж. Тэр өдрөөс хойш өдөр бүр ярьж, уулзсаар жилийн дараа нэг гэрт орсон доо.   -Таныг хадамдаа нэртэй, ачлалтай сайн бэр байсан гэж хүмүүс ярихыг олон удаа сонсч байлаа?   -Би насаараа хадмындаа амьдарсан хүн. Хадам аав минь манай талийгчаас 10 гаруй жилийн өмнө бурхны оронд одсон юм. Би ханьтайгаа 26 жил амьдарсан хэрнээ хадам ээжтэйгээ 40 жилийг үдсэн. Ээж минь их сургуулийн хажууханд цайны газар ажилладаг байлаа. Хүү нь юу гэж хэлнэ үгээр нь л байдаг байсан даа. Эцсийн амьсгал хураах хүртлээ миний хажууд байсан. Гурван сайхан үрийг минь хүн болгож өгсөн буянтай буурал байлаа.   -Г.Доржсамбуу агсан айлын ганц хүү болж өссөн. Аав ээж нь их эрхлүүлдэг байсан уу?   -Миний хань чинь уг нь таван хүүхэдтэй айлын хоёр дахь нь болж мэндэлсэн юм билээ. Төөрөг тавилангаар л өсгөсөн ижий аавдаа ирж элгийг нь дэвтээсэн гэдэг. Хадам ээж минь гурван удаа төрсөн боловч тогтоогүй юм гэсэн. Тиймээс нутгийнхаа айлаас Г.Доржсамбууг есөн сартай байхад нь ёс журмын дагуу өргөж авсан байдаг. Их хөөрхөн бандгар цагаан хүү байсан гэж дурсдаг байсан. Ямар сайндаа л бид хоёр нэг гэрт ороод том хүүхэд нь төрчихөөд байхад “Эвий миний муу бандгар хүү” гэж ирээд л тэр том залууг чинь эрхлүүлж, үнсэнэ. Эхэндээ би их гайхдаг байсан. Хоёр хөгшин маань газар дээрх ганц нар нь юм шиг л их нандин өсгөсөн юм билээ.   -Анхны хүүхэд төрөхөд шөнө хуурайлахаас эхлээд айл гэрт аз жаргал, ажил нэмэгдэнэ. Хань тань хэр тусладаг байв?   -Хүүхдээ уйлахад сэрнэ. Гэхдээ тэр бүр босохгүй шүү. Би ч босгоё гэж боддоггүй байлаа. Манай гурван хүүхэд театр болон эмээгийнхээ гар дээр л өссөн. Ээжид Г.Доржсамбуу нандин байсан шиг манай гурав ч эмээдээ эрхэм. Цэцэрлэгт ч явуулахгүй гээд өөрөө хардаг байлаа.   -Ханийнхаа ямар зан чанарыг илүү үнэлж, хүндэлдэг байв?   -Ямар ч үед өөрийнхөөрөө байдаг. Хүнийг хайрласан бол хайрласан шиг хайрлаж чаддаг байлаа. Нэг удаа гудамжинд хамт явж байсан чинь нэг согтуу хүнтэй мэндэлж байна. Би гайхаад “Энэ хэн бэ” гэсэн чинь “Миний найз” гэж хариулж билээ. Тийм л энгийн, хүн шиг хүн байсан. Шинэ жил дөхөөд ирэхээр бүтэн цалинтай ирнэ гэж байхгүй. Ихэнхийг нь айлын хүүхдийн ёолкон дээр тавьчихаад инээгээд ороод ирнэ. Намайг баярлуулах их дуртай. Би жимсэнд дуртай. Нэг амралтын өдөр орноосоо босдоггүй. “Хоёулаа босох уу” гэхээр “Босноо” л гэх юм. Гэтэл цонхны хөшиг тогтоодог хэсэгт хэдэн усан үзэм тохчихсон байж л дээ. Түүнийгээ надад харуулах гээд хэвтээд байсан юм билээ.   -Г.Доржсамбуу агсан гэртээ эгэл жирийн аав, их наргианч хүн байсан гэж таны хүү Д.Цогт ярьж байсан?   -Ядарсан нэгнийг хараад өрөвдөөд уйлна шүү дээ. Тэр том биетэй, насанд хүрсэн эр хүн уйлж байна гэхээр сонин санагдах байх. Их өрөвчхөн байсан юм. Хүнийг хэзээ ч ялгаж байгаагүй. Орцны жижүүрээс эхлээд  сайд даргатай ч адилхан нөхөрлөнө. Харин хэлье гэснээ хэнээс ч айхгүй хэлчихдэг шударга хүн байсан даа. Хүүхдүүддээ, оюутнууддаа үргэлж “Хүнтэй муудалцахдаа хүртэл зүрхэндээ эргээд эвлэрэх зай үлдээ” гэж захьдаг байсан. Аавыгаа амарсан өдөр хүүхдүүдийн минь нар нь гарна. Манайх гэж бужигнасан айл байдаг байлаа. Өглөөнөөс эхлээд л хоёр хүүтэйгээ барилдана, ноцолдоно. Манайх анх том өрөөгөөр дамжаад унтлагын өрөөнд ордог байртай байсан юм. Тэр нь дээрээ жижигхэн цонхтой. Тэр цонхоор хүүхэлдэй тоглуулна. Шинэ жилээр өөрөө өвлийн өвгөн болоод бэлэг өгнө. Эргээд бодоход бидний хамт өнгөрүүлсэн 26 жил богинохон юм шиг хэрнээ олон сайхан дурсамжийг сэтгэлд минь үлдээжээ.   -Гэрийнхнийгээ гарынхаа хоолоор дайлдаг байв уу?   -Ер нь намайг байгаа үед гал тогоо руу орохгүй. Харин цуйванг их гоё хийнэ, өөрөө ч дуртай. Гэтэл би дургүй байсан. Өнгөрсөн хойно нь ханьдаа олон сайхан хоол хийж өгсөн хэрнээ ганц удаа ч болтугай дуртай цуйванг нь хийгээд өгчихгүй дээ гэж нэг их харамсч билээ. Манай хүн жилдээ ганц, нэг удаа гал тогоо руу орно. Тэр үедээ их сүртэй. Пирошки, хуушуур хайрах гэж байгаа бол үсээ боогоод л. Хиншүүний үнэр оруулахгүй гэж байгаа юм. Гэхдээ сонгино хэрчихээс эхлээд бүгдийг нь биднээр бэлдүүлнэ. Тэгэхээр нь би “Чи хамаг юмаа надаар бэлдүүлчихээд ямар хоол хийсэн болж байгаа юм” гэж асууна. “Энэ чинь найруулагчийн ажил. Найруулагч хүн тайз, хувцас, хөгжим гээд бүх зүйл бэлэн болсон хойно найруулгаа хийж эхэлдэг биз дээ” гээд хошигнодог байж билээ.   -Одоог хүртэл таны хань сэтгэлд тань их том орон зайг эзэлсээр байгаа юм байна. Таны дурсамж болон нулимснаас мэдрэгдэж байна?   -Одоог хүртэл би ханийнхаа тухай ярихдаа хоолой чичирч, нулимс урсгадаг. Нэг л мэдэхэд бурхны оронд очоод 25 жил болжээ. Энэ хугацаанд надад өөр амьдрал зохиох бодол, хүсэл төрсөнгүй. Яагаад ч юм Г.Доржсамбуу мартагддаггүй хүн юм шиг ээ. Өнөөдрийг хүртэл бодол сэтгэлд минь амьд сэрүүн хэвээр байна. Хань минь уран бүтээлчийнхээ хувьд ухааны найруулагч, хүний хайлан байсан юм. Хүн гэдэг хайртай хүнээ алдсан үедээ л ямар агуу хүн байсныг мэдэрч, үгүйлэх юм даа.     Ч.Гантулга Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Наурызын баярт: КАЗАХЫН ДУУЛИАНТ ЭРЧҮҮД

Казахууд эрт цагт манж, хятадуудтай сүрхий тэмцэлддэг байжээ. Тэр цагаас өдгөөг хүртэлх 300 гаруй жилийн туршид энэ ард түмний дундаас цуутай сайн эрчүүд эрхбиш төрөлгүй ч яах билээ

Танд гэж хэлэхэд

Шар манжин хүний биед хэрэгцээт амин дэмээр хамгийн баялаг ногооны нэг

Шар манжинг хортой, эрүүл мэндэд муу гэсэн ойлголт монголчуудын дунд тархаад удаж буй. Тэгвэл энэхүү ногоо Европын орнуудад одоо ч хэрэглэгддэг ажээ.  Энэ талаар ХААДС-ийн багш доктор Л.Даваагаас тодруулга авсан юм

Унтахдаа гар утас харах нь нойр хулжаадаг

Гар утас, таблет зэрэг зөөврийн төхөөрөмжийн дэлгэцээс ялгарах гэрэл нь хүүхэд болон насанд хүрэгчдийн "нойрны чанарт" сөргөөр нөлөөлдөг болохыг судалгаагаар тогтоожээ. Ухаалаг утас болон таблетууд нь хүмүүсийн өдөр тутмын амьдралд маш хурдацтай нэвтэрч байгаа учраас эрдэмтдийн хувьд тэдгээрийн нөлөөг судалж амжихгүй байна. Харин Калифорни их сургууль болон Лондон хотын Хааны коллежийн эрдэмтэд ухаалаг утас болон таблетийг унтахынхаа өмнө хэрэглэх нь унтах хэв маягт нөлөөлдөг гэж хэллээ. Калифорни их сургуулийн эрдэмтэд насанд хүрсэн 653 хүний гар утасны хэрэглээ, дэлгэц рүү харах хугацаа болон тэдний нойрны үргэлжлэх хугацааг 30 хоногийн турш ажиглан бүртгэсний үндсэн дээр дүгнэлтийг гаргасан байна

Угаасан хувцас яагаад агшдаг вэ

Ноосон эдлэл, хувцсыг норгоход ус, чийг нь зөвхөн уртыг нь биш мөн эзлэхүүнийг ч өөрчилдөг. Ээрээгүй олс, жинсэн эдлэлийг сунахад тэсвэртэй болгохын тулд утаслагт нь олс, өөрөөр хэлбэл нэгэн төрлийн нэхээсийг хийсэн байдаг.

Төрсний дараа хэрэглэж болох хоол хүнс

Эмэгтэйчүүд төрсний дараа ямар хоол хүнс хэрэглэхээ мэдэхгүй байх тохиолдол цөөнгүй гардаг. Иймээс дараах зөвлөгөөг хүргэж байна.

© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.