9-р сарын 20
13 цаг 35 минут

Ирэх жилээс дэлхий зэсээр “өлсөх” үү

Монголын нүүрийг дэлхийд тахалж, улсын төсөвт жинтэй хувь нэмэр оруулдаг эрдэс баялаг гэвэл зэс. Нэгэн цагт экспортын орлогыг тэргүүлдэг нь зэс байв.  Сүүлийн таван жилд нэгдсэн төсвийн орлогын 20 орчим хувийг эрдэс бүтээгдэхүүний экспортоос бүрдүүлж байгаа юм.   

2018 оны улсын төсвийн орлогыг тооцохдоо уул уурхайн салбараас 1.7 их наяд төгрөгийг төсөвт төвлөрүүлэхээр тооцоолсон. Өөрөөр хэлбэл 20 гаруй хувийг бүрдүүлнэ гэсэн үг.

Манай Засгийн газар,  хууль тогтоогчид төсвийн орлогыг тооцохдоо уул уурхайн бүтээгдэхүүнийхээ үнийг их өөдрөгөөр төсөөлдөг гэм бий. Дэлхийн зах зээлийн араншин барьцгүй учраас үнэ яаж ч савлах магадлалтай байдаг. Энэ нь төсвийн орлогын  бүрдүүлэлтэд эрсдэл хийгээд эерэг хандлагын аль алинийг авчрах магадлал бий.

Тухайлбал, 2010-2011оны үед дэлхийн зах зээл дээр тонн зэсийн үнэ 10 мянган ам доллараас дээш давж, Монголын эдийн засагт үүлэн чөлөөний нар гийж байв.  Харин одоо бол 6000 орчим ам.доллар байгаа. Зэсийн үнэ ингэж буурсан шалтгааныг түүхий эдийн зах зээл дээр зэс илүүдэлтэй, хамгийн том хэрэглэгч БНХАУ-ын  эдийн засгийн өсөлт удааширсантай холбон тайлбарлаж байв.

Монгол Улсын зэсийн салбарын тухайд “Оюу Толгой” ХХК 2018 онд 406.1 тэрбум төгрөгийг, "Эрдэнэт үйлдвэр" 538.4 тэрбум төгрөгийг, зэсийн үүсмэл ордод үйл ажиллагаа явуулдаг бусад компаниас 62.6 тэрбум төгрөгийн татварыг 2018 оны улсын төсөвт төвлөрүүлэхээр тооцоолжээ.  Энэ жилийн тухайд нэг иймэрхүү байна.

Харин 2019 онд зэсийн салбарт нэлээд өөрчлөлт харагдаж байгаа аж. Юу гэвэл 2019 онд дэлхийн зах зээл дээр зэсийн хомсдол үүсч, 2022 он гэхэд 400.000 орчим тоннд хүрч болзошгүй  гэсэн таамаглал байна. Энэ тухай ОХУ-ын Уралын Уул уурхай-металлургийн компаний ерөнхий захирлын орлогч Евгений Брагин танилцуулсныг “Ведомости” уламжилжээ. 

Тэрбээр энэ таамаглалаа түүхий эдийн боловсруулалт буурч, металлын хэрэгцээ өссөнөөр хомсдол үүснэ хэмээн тайлбарласан байна.

Дараагийн таван жилд зэсийн хэрэгцээ жил тутам 415.000 тонноор өсч, 2022 он гэхэд нийт өсөлт нь 2,5 сая тонн болно гэсэн тооцоог  хийжээ. Энэ тохиолдолд дэлхийн зах зээл дээр ойролцоогоор нэг сая тонн зэсийн хомсдол  үүсэхээр байгаа юм байна.

Зэсийн эрэлт ингэж өсөх нэг шалтгаан нь гибрид  автомашины үйлдвэрлэл өсч байгаатай холбоотой аж. Учир нь ийм  авто машины аккумлятор үйлдвэрлэлд 25-31 хувиар илүү зэс шаардагддаг бөгөөд  тэгэхээр зэсийн эрэлтийн гол хөдөлгөгч нь цахилгаан тээврийн хэрэгсэл болох аж.

Ямартай ч зэсийн хэрэглээ өснө  гэдэг бол сайн мэдээ. Тэр дундаа монголчуудын хувьд. Зах зээлийн эрэлтэд нийцүүлж экспортоо нэмэгдүүлэх маневр хийж чадахгүй юмаа гэхэд үнийн өсөлтөөс орох ногоон мөнгөний урсгал нэмэгдэнэ гэсэн үг. Хэрэв дээрх таамаг бодитой болвол эрэлт  нэмэгдэж, энэ хэрээр үнэ өснө. Магадгүй 2011 оных шиг 10 мянган ам.доллараас давж ч мэднэ. Энэ тохиолдолд Монголын экспортлогчдын хувьд нар гийж, төсвийн орлого төлөвлөснөөс  илүү нэмэгдэнэ гэсэн үг. Энэ хэрээрээ эдийн засгийг тэлж, бусад салбарууддаа ч эерэгээр нөлөөлнө.

Уралын Уул уурхай-металлургийн компаний ерөнхий захирлын орлогчийн тооцож байгаагаар  нэг тонн улбар металлын үнэ 11 мянган доллар хүртэл нэмэгдсэн тохиолдолд  энэ салбарт хөрөнгө оруулалтын шинэ мөчлөг эхэлнэ гэжээ. Өөрөөр хэлбэл зэсийн салбарт хөрөнгө оруулах сонирхол нэмэгдэж,  эрэл хайгуул, олборлолт эрчимжинэ гэсэн үг.

Энэ утгаараа гадаадын хөрөнгө оруулалтын шинэ  урсгал Монголыг чиглэж мэдэх юм.   

Зэсийн салбарын ийм чиг хандлагатай уялдан том экспортлогчид  энэ завшааныг ашиглан хийх тоглолтдоо бэлтгэж эхэлжээ. Тухайлбал, 2019 онд  дэлхийн зах зээл дээр зэсийн хомсдол үүсч болзошгүй гэсэн таамаглал тооцоон дээр  тулгуурлан ОХУ-ын хамгийн том, зэс үйлдвэрлэгч "Норильск Никель" 2018-2020 онд зэсийн үйлдвэрлэлийг 3-8 хувиар буюу 400-420 мянган тонн хүртэл нэмэгдүүлэхтэй төлөвлөгөөтэй байгаа гэжээ. 

Монгол ч гэсэн энэ тухайд дотроо бодолтой, дороо бэлтгэлтэй байхад гэмгүй л юм шиг байна. Эдийн засаг гэдэг энгийн утгаараа суусан газраасаа шороо атгахтай адил биш гэж үү.

М.Нэргүй

 

 

 

 

 

 

 

6
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

6 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

66.181.160.1сандаг   • 2018, 9 сарын 22. 18 цаг 38 минут

Хармагтай гэж ОТ шиг том ордыг олигтойхон, мрнголчуудтаа ашигтайгаар ашиглах юм сан даа.ОТ гэрээг сайжруулах шаардлагатай. срочно ...

202.21.106.104Зочин   • 2018, 9 сарын 21. 1 цаг 29 минут

Монголчуудад нэг их хамааралгүй байхаа. Оюутолгойн олборлогч компани, Оюутолгойд ханган нийлүүлэлт хийдэг улстөрчдийн компанууд л хагартлаа баяжина. Эднүүс энд тэнд барилга барьж жижиг сажиг үйлдвэр барихад нь ажиллах цөөн хүмүүс л түр зуур цалинтай болох биз. Улсын төсөвт жаал юм олдвол улстөрчид нь элдэв тендерээр хуваагаал цохичохно

94.134.88.113Зочин   • 2018, 9 сарын 20. 22 цаг 05 минут

Mongoltsuudad hamaarahgui nögöö hed ni halaaslana,Hurelsuh gaigui handval öröö daraad uldegdelgui uldene 5 jildee naidaltgui guiee

43.242.242.119Эх оронч   • 2018, 9 сарын 20. 16 цаг 12 минут

Одоо баахан эх орончид гарч ирээд баялгаа гадагш гаргахгүй гээд хав дарна. Үр дүнд нь орос ах нар зэсийн зах зээл дээр хүссэнээрээ тоглоно. Хүргэн хүү нь яаж жонхууруулахаа мэдэх байлгүй

202.179.26.241Зочин   • 2018, 9 сарын 20. 12 цаг 53 минут

BUH YUMRUGAA NULIMAJ YAVDAG BAABAR HUJAAGIIN HIISEN ALTAA UNEGUI UGUH GEREE SHUUDEE

202.179.30.194Зочин   • 2018, 9 сарын 20. 11 цаг 15 минут

оюутолгойнхоо гэрээг сайжруулаа хайран баялаг.

Шинэ мэдээ

НӨАТ: 50 сая төгрөгийн нэг, 10 сая төгрөгийн хоёр азтан тодорлоо3 цаг 5 минутын өмнөШуурхай: Лүн сумын чиглэлийн замын хязгаарлалтыг маргааш хүртэл сунгалаа6 цаг 9 минутын өмнөОБЕГ: Болзошгүй үерийн аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна6 цаг 19 минутын өмнөҮерт дөрвөн настай хүүхэд урсаж амиа алдлаа6 цаг 20 минутын өмнөСөүл, Хонгконг, Пусан, Токио, Москва, Берлин чиглэлийн нислэгүүд хойшлогдлоо6 цаг 21 минутын өмнөШинэ долоо хоногийг эрч хүчтэй эхлүүлэхийн тулд энэ амралтын өдрүүдэд юу хийх вэ?7 цаг 58 минутын өмнөЯпон Улсын Гадаад хэргийн сайд Коно Таро манай улсад айлчилж байна8 цаг 12 минутын өмнөҮер, усны аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна8 цаг 13 минутын өмнөВладимир Путин Ши Жинпиний төрсөн өдрөөр орос зайрмаг бэлэглэжээ8 цаг 28 минутын өмнөМодны ур, модны тайрдасаар эко тавилга хийх санаанууд8 цаг 58 минутын өмнө60 гарсан хүмүүсийн танд өгөх зөвлөгөө9 цаг 13 минутын өмнөТэнгэнцэртэй иргэд ажлын байр бий болгожээ9 цаг 28 минутын өмнөҮхсэн бугын ходоодноос 4 кг гялгар уут гарчээ9 цаг 58 минутын өмнөУнаач хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах тухай анхааруулга гаргажээ6 сар 16. 12:45Хөтлөгч П.Анужин дөрөв дэх хүүхдээ өлгийдөн авчээ6 сар 16. 12:30Дэлхийн хамгийн баян улс6 сар 16. 12:00Женнифер Лоуренс найз охиддоо гомджээ6 сар 16. 11:45Тамхины тахал гэж юу вэ6 сар 16. 11:30ЭЕШ маргааш эхэлнэ6 сар 16. 11:00Өнөөдрийн зурхай6 сар 16. 10:30Цаг агаарын мэдээ6 сар 16. 10:00Шуурхай: Сөүл, Бээжин чиглэлийн нислэгүүд саатлаа6 сар 16. 0:18Шуурхай: Нийслэлээс гарсан тээврийн хэрэгслүүдийг буцааж байна6 сар 15. 23:04Өршөөл байх ёсгүй6 сар 15. 14:4062-той өвөө онгоцны үйлчлэгч болов6 сар 15. 14:30MedicalXpress: Түргэн хоол тархийг эрт хөгшрүүлдэг6 сар 15. 14:00Моносын ЭКО цайн дээр “Байгалийн цэвэр” гэсэн тэмдэглэгээг хууль зөрчиж байршуулжээ6 сар 15. 13:30"ХААНЫ ЭРЭЛД" дэлхийн 37 орны шилдгүүд оролцож байна6 сар 15. 13:30СЭЛЭНГЭ: Монголын анхны ШИЛЭН ГҮҮРИЙГ барьж эхэллээ6 сар 15. 13:00ШХАБ-ын төлөөлөгчдийн тэргүүн нарын өргөтгөсөн хуралдаан өндөрлөлөө6 сар 15. 12:39
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.