2018 оны 9-р сарын 25
15 цаг 45 минут

Хубилай хааны Чао мөнгө

Хубилай хаан цаасан мөнгийг эргэлтэд оруулсан нь хүн төрөлхтний түүхэнд анхных байсан төдийгүй мөнгөний бодлогыг цоо шинээр хэрэгжүүлэх боломжийг нээсэн үйл явдал байлаа. Үүний дүнд үнэ ханш нь буурдаггүй алт, мөнгө, сувд, үнэт эрдэнийн чулууг цаасан мөнгөөр худалдан авах нөхцөл бололцоог бий болгосон юм. Чингис Монголын нэгдсэн тулгар төрийг үүсгэн байгуулж алт, мөнгөн зоос цутгуулснаас гадна 1227 онд дэлхийд анх удаа цаасан тэмдэгт хэвлүүлж гүйлгээнд хэрэглэсэн гэж зарим судлаач үздэг. Энэ нь Чингис хаан Монголын нэгдсэн эзэнт гүрнийг улс төр, эдийн засаг, соёлыг зангидан барьж нэгэн удирдлагад захирахдаа мөнгөний харилцааг ухаалгаар ашиглаж байсныг харуулж байна. Монгол туургатан 1236 онд төрөл бүрийн хэлбэр, хэмжээ, жинтэй зоосон мөнгийг нэгтгэн ижил хэмжээ, жинтэй зоос цутган гаргах мөнгөний шинэтгэл хийж байжээ. Цаасан тэмдэгт, зоосон мөнгө их хэмжээгээр гүйлгээнд гарган 1253 онд "Мөнгөний хэрэг эрхлэх хэлтэс" нэртэй мөнгөн гүйлгээ эрхэлсэн байгууллага буюу одоогийнхоор банк байгуулан ажиллуулж байлаа.

Тэр үеийн зоосон мөнгө нь эхэн үедээ тодорхой тоо хэмжээ заагаагүй, төдтийн дэвсгэрт гэж ялгадаггүй байсан аж. Хубилай хааны үед 1260 онд Монголын эзэнт гүрний нийслэл Хархоринд "Мөнгө тушаах яам" байгуулж, улмаар мөнгөн тэмдэгтийг гүйлгээнд гаргажээ. Мөнгөний гүйлгээ эрчимтэй хөгжиж 1280-аад онд цаасан мөнгөний шинэтгэл хийж, 1327 онд хуучирсан цаасан мөнгийг шатааж устгах газрыг Бээжинд байгуулжээ. Устгалын ажилд мужийн түшмэл гэрчээр оролцдог журам тогтоосон гэдэг. Монголын эзэнт гүрний үед 100 гаруй удаа алт мөнгөн болон металл зоос, цаасан тэмдэгтийг гүйлгээнд гарган хэрэглэж байв. Монголын их хааны санаачилгаар 1260 онд хэвлэн гаргасан "Хубилай хааны мөнгөн дэвсгэрт" буюу чао гүйлгээний найдвартай хэрэгсэл байлаа. Оросын эрдэмтэн Козлов Өвөрмонголын Эзэний хошууны нутаг Хар хотын туурьт 1907 онд хийсэн малтлагын үеэр Юань гүрний цаасан мөнгөн дэвсгэртийг олжээ. Уг мөнгөн тэмдэгтийг луу болон цэцгэн хээгээр чимж хүрээлсэн байв. Нүүрний төв хэсэгт эвхмэл үсэгтэй тамга дарж баталгаажуулсан байна. Энэхүү мөнгөн дэвсгэртийг ОХУ-ын Санкт-Петербургийн Эрмитажид хадгалж байгаа аж. Хубилай хааны ордонд олон жил амьдарсан Италийн аялагч Марко Поло чао мөнгөний талаар шагшин бичсэн байдаг. Гэхдээ Юань улсын эрх баригчид цаасан мөнгийг ихээр хэвлэх болсноор инфляцийг хяналтаасаа алдсан билээ. Энэ хямрал монголчуудын ноёрхол Хятадад нуран унах хүртэл буюу 1368 он хүртэл үргэлжилжээ. Дашрамд өгүүлэхэд, Юань гүрний чао мөнгөн дэвсгэртийг дэлхийн санхүүгийн музейд өнгөрсөн зургаадугаар сард байршуулсан байна.

 

Х.Эрдэнэзаяа

Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

1
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

198.8.84.194Зочин   • 2018, 9 сарын 25. 16 цаг 44 минут

Хятад нар цаасыг хийж эхэлснээсээ хойш л цаасан мөнгийг ашиглах оролдлогууд хийж байсаан. Энэ нь Юань гүрнээс хамаагүй өмнөх зүйл бөгөөд Хубилай хаан анх сэдсэн зүйл бус. Зүгээр л хятад газар байсан өмнөх зүйлийг давтсан хэрэг. Түүхийг үнэн гээд худлаа зүйл бодож олох бол гутамшигтай хэрэг. Нөгөө Оркууд нь итгээд олон хүний өмнө илүү дутуу вм донгосоод... Бусдын өмнө "Монголчууд худалч. Юм мэддэггүй тэнэг" гэж хэлүүлнэ шүү.

Шинэ мэдээ

Японд олон мянган хүнийг нүүлгэн шилжүүлжээ10 сар 16. 18:10Малчид, тээвэрчид, тариаланчид, ард иргэдийн анхааралд10 сар 16. 18:05“Их 20”-ийн Сангийн сайд нар уулзана10 сар 16. 18:00Гар утасных нь цэнэг дууссанаас болж торгуулжээ10 сар 16. 17:55Линз болон хиймэл сормуусны сөрөг тал10 сар 16. 17:50Хөл бөмбөгийн хаалгачдын тухай сонирхолтой баримтууд10 сар 16. 17:45Бразилд зул сарын үеэр олон мянган түр ажлын байр бий болж магадгүй10 сар 16. 17:40Бүх цаг үеийн шилдэг 500 дуу: №12 Sam Cooke, ‘A Change Is Gonna Come’10 сар 16. 17:35Нидерланд: Ертөнцийн төгсгөлийг хүлээн 9 жил хонгилд амьдарчээ10 сар 16. 17:30Амьдралдаа өөрчлөлт оруулах 14 энгийн алхам10 сар 16. 17:25Таван настай малчин охины тухай баримтат кино бүтээгджээ10 сар 16. 17:20Хөгшрөлтийн үйл явцыг тухайн хүний алхалтын хурдаар тодорхойлох боломжтой гэв10 сар 16. 17:15Вакцин хүрэлцээгүйгээс мал хорогдсон гэж үзжээ10 сар 16. 17:10Хоакин Феникс гал унтраах машин мөргөжээ10 сар 16. 17:05НАСА-ын ахмад эрдэмтэн: Ангараг гарагт амьдрал байж болохыг бид 40 жилийн өмнө илрүүлсэн10 сар 16. 17:00Галт уулс хүн төрөлхтөнд ялагджээ: Саяны галт уулсын нөлөөлөл10 сар 16. 16:55АНУ-ын боксчин Патрик Дэй толгойдоо гэмтэл авч, эмнэлэгт хүргэгджээ10 сар 16. 16:50А.Хишигдалай: Айлын тогоо яах вэ, өөрийнхөө тооноор нар мандахыг харж байвал амьдрал сайхан10 сар 16. 16:45Яагаад мацаг барих хэрэгтэй вэ10 сар 16. 16:40Доналд Трампын бага охин Тиффани10 сар 16. 16:35Улаан-Үдэд Монголын иргэн 50 мянган доллараа дээрэмдүүлжээ10 сар 16. 16:32Биднийг интернэт ухаад сууж байх зуур дэлхий ертөнцийг өөрчилж буй 7 хүүхэд10 сар 16. 16:30Маргааш цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийх хуваарь10 сар 16. 16:25Иран улс 40 тэрбум ам.долларын ашиг өгөх байгалийн хийн орд илрүүлжээ10 сар 16. 16:20“Harley-Davidson” цахилгаан мотоциклын үйлдвэрлэлээ зогсоожээ10 сар 16. 16:15Цөмийн дайн дэгдэх эрсдэл нэмэгдэж байгааг хэлжээ10 сар 16. 16:10Б.Жавхлан: Саарал жагсаалтыг улс төржүүлж, өндөр авахуулж байгаа нь сайн хэрэг10 сар 16. 16:06Зэрлэг ан амьтдын шилдэг зурагчныг тодруулжээ10 сар 16. 16:05Хятад АНУ-д эрс эсэргүүцлээ илэрхийлжээ10 сар 16. 16:00Б.Бат-Эрдэнэ: Ж.Мөнхбат гишүүн хөрөнгө, орлого нь яагаад огцом нэмэгдсэн талаар тайлбар ирүүлээгүй10 сар 16. 15:57
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.