10-р сарын 2
17 цаг 01 минут

Идээ ундааны соёл /31-32-р хэсэг/

Идээ ундааны соёл 31

 Цагаан идээний соёл

 Сөнг дүүрэн саагаад аваачихад гэрт улс цуглачихсан байна. Бэлдсэн гэрт хөрөнгөний эзэн зочдоо уриад найрын дарга, баруун зүүн аягачин, бас сөнчийг сонгоно. Сөнчин нь голдоо байж, баруун зүүн хоёр талын аягачин нь хоёр талаар дугараа тойруулна. Халбагаа дангаар хий гэх юмуу, хоёр юмуу гурван халбагаар хий гэх юмуу тэр бүхнийг найрын даргын хэлсэн ёсоор ёсолно. Эхлээд “аясын дугараа” гэж барина. Дараа нь “найрын гурван дугараа“ гэж барих бөгөөд эхний гурван дугарааг заавал тогтооно. Өвгөн настай хүнийг элдвээр шахдаггүй, харин ид дундын насныхнаар бол заавал тогтоолгоно. Найрын дарга “тэр ая барь, тэр хөг барь” гэхчлэн дуучин хуурчныг томилно. Хуурчин гэрийн эзний доор суух бөгөөд дуучин хуурчны доор сөхрөн суугаад “хөг нийллээ” хэмээн хуурчийг хэлэхэд дуулдаг. Найр ид дундаа орон чангараад ирэхлээр тамганы эхний ерөөлийг ерөөлчид айлтгана.

 Идээ ундааны соёл 32

Орой болохоор “сөн үдэлгэ” гэж өөр нэг ерөөл хэлнэ. Сөнгийн түрүүнд ”энх мэндийн баяр” дуулан, сөнтэй айрагнаас нь дүүрэн халбагадаж байгаад, хадагтай ерөөгөөд гурав самраад халбага (угалзын эвэр усгуур) дүүрэн айрагтай хамт хөрөнгөний эзэнд гардуулж өгдөг. ”Сөн үдэлгээний“ дараа сөнч гэрийн эзэнд сөнгөө шилжүүлж өгөхдөө, халбага дүүрэн айраг хийгээд ”за барьсан сөнгийн баярыг айлтгая аа” гэхлээр гэрийн эзэн хүлээж аваад, өөрөө аягалж ”баярын айраг“ гээд хүн болгонд хүртээнэ. Энэ найр боржигин найрын адил хатуу дэгтэй бөгөөд малгай хазгай, энгэр задгай, хөл сольж суусан, тал сольсон, чөлөөгүй гарсан, ая хөг барьж байхад тамхи татсан хүнд “шог хүртээнэ” (торгоно), ”дугараа ариусгана” (өнгөрсөн дугараануудыг нөхөж өгнө). Айраг тулчихлаа гэсэн мөртлөө яах ч үгүй байгаа хүнийг “говь горьдоолоо“ хэмээн шийтгэнэ.

 С. Дулам – хэл шинжлэлийн ухааны доктор, профессор.

0
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

Сэтгэгдэл бичих

Шинэ мэдээ

Ичиножо А.Ичинноров озеки Гойёдог бярдаж давлаа4 цаг 36 минутын өмнөБ.Н.Занганех: Ираны газрын тосны экспортыг зогсоох нь сөрөг үр дагавартай5 цаг 48 минутын өмнөЦаг агаарын аюултай үзэгдлээс сэрэмжлүүлэх мэдээ5 цаг 53 минутын өмнөХэлэлцээгээ үргэлжлүүлэхийг БНАСАУ-д уриалжээ5 цаг 58 минутын өмнөБНХАУ, Япон ирэх сард эдийн засгийн хэлэлцээ хийнэ6 цаг 3 минутын өмнөХамгийн үнэтэй тагтаа 1,252,000 мянган еврогийн үнэ хүрэв6 цаг 8 минутын өмнөМонголчууд эрт хөгширдгийг эрдэмтэд нотолжээ6 цаг 13 минутын өмнөСирийн дүрвэгсэд нутаг буцах хүсэлтэй байна6 цаг 18 минутын өмнөГоо засалч Б.Шүрэнцэцэг: Хуссан ч ургасаар байдаг үс суулгах үйлчилгээ нь үйлчлүүлэгчдийн дунд эрэлттэй байна6 цаг 22 минутын өмнөҮхэхээсээ өмнө хүмүүс юу зүүдэлдэг вэ6 цаг 23 минутын өмнөЭтиоп, Индонезид гарсан нисэх онгоцны осолд ижил төстэй тал ажиглагджээ6 цаг 28 минутын өмнөЦагдаагийн алба хаагчид нийгмийн хариуцлагынхаа хүрээнд цусаа бэлэглэлээ6 цаг 31 минутын өмнөМУГЖ С.Жавхланг зодож явсан хөгжилтэй найруулагч6 цаг 33 минутын өмнөЖозеф Данфорд: Бид Сириэс дайчдаа гаргах тухай Ерөнхийлөгчийнхөө зааврыг биелүүлсээр байгаа6 цаг 38 минутын өмнөОддын дуулианы улмаас Өмнөд Солонгосын энтертайнмэнт салбар хагас тэрбумыг алдаад байна6 цаг 43 минутын өмнөЗагасчин айдас хүрмээр амьтдыг үзүүлдэг: Хүмүүс үүнийг дахин харахаас бэргэж байна6 цаг 48 минутын өмнөТүүхэн сүмд гал гарчээ6 цаг 53 минутын өмнөАжлын байранд хэлж болдоггүй 11 өгүүлбэр6 цаг 58 минутын өмнө“Cheetah” робот сальто эргэж сурчээ7 цаг 3 минутын өмнөИлүүдэл жингээ хаясан гайхалтай түүхүүд7 цаг 8 минутын өмнөБ.Элбэрэлт Тусгай олимпоос Алтан медаль хүртсэн анхны тамирчин боллоо7 цаг 9 минутын өмнөБүх цаг үеийн шилдэг 500 дуу: №296 Eminem feat. Dido, ‘Stan’7 цаг 13 минутын өмнөСирид 1000 орчим цэрэг үлдээхээр төлөвлөж байна7 цаг 18 минутын өмнөЦаг агаарын улмаас МИАТ-ийн зарим нислэгүүд хойшлогдлоо7 цаг 19 минутын өмнөЛиверпүүл ПЛ-ийг дахин тэргүүлж эхлэв7 цаг 23 минутын өмнө“Ойлголцох нэг хором” аяны хүрээнд “Зөв жолооч” төсөл хэрэгжинэ7 цаг 28 минутын өмнөЦаасан онгоц нисгэх ДАШТ болно7 цаг 33 минутын өмнөУмард мөсөн далай 20 гаруй жилийн дараа ямар ч мөсгүй болох магадлалтай7 цаг 38 минутын өмнөЦэргийн зардлаас болоод АНУ-ыг дампуурал хүлээж байна7 цаг 43 минутын өмнөДалай, тэнгис доторх хачирхалтай газрууд7 цаг 48 минутын өмнө
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.