10-р сарын 2
17 цаг 01 минут

Идээ ундааны соёл /31-32-р хэсэг/

Идээ ундааны соёл 31

 Цагаан идээний соёл

 Сөнг дүүрэн саагаад аваачихад гэрт улс цуглачихсан байна. Бэлдсэн гэрт хөрөнгөний эзэн зочдоо уриад найрын дарга, баруун зүүн аягачин, бас сөнчийг сонгоно. Сөнчин нь голдоо байж, баруун зүүн хоёр талын аягачин нь хоёр талаар дугараа тойруулна. Халбагаа дангаар хий гэх юмуу, хоёр юмуу гурван халбагаар хий гэх юмуу тэр бүхнийг найрын даргын хэлсэн ёсоор ёсолно. Эхлээд “аясын дугараа” гэж барина. Дараа нь “найрын гурван дугараа“ гэж барих бөгөөд эхний гурван дугарааг заавал тогтооно. Өвгөн настай хүнийг элдвээр шахдаггүй, харин ид дундын насныхнаар бол заавал тогтоолгоно. Найрын дарга “тэр ая барь, тэр хөг барь” гэхчлэн дуучин хуурчныг томилно. Хуурчин гэрийн эзний доор суух бөгөөд дуучин хуурчны доор сөхрөн суугаад “хөг нийллээ” хэмээн хуурчийг хэлэхэд дуулдаг. Найр ид дундаа орон чангараад ирэхлээр тамганы эхний ерөөлийг ерөөлчид айлтгана.

 Идээ ундааны соёл 32

Орой болохоор “сөн үдэлгэ” гэж өөр нэг ерөөл хэлнэ. Сөнгийн түрүүнд ”энх мэндийн баяр” дуулан, сөнтэй айрагнаас нь дүүрэн халбагадаж байгаад, хадагтай ерөөгөөд гурав самраад халбага (угалзын эвэр усгуур) дүүрэн айрагтай хамт хөрөнгөний эзэнд гардуулж өгдөг. ”Сөн үдэлгээний“ дараа сөнч гэрийн эзэнд сөнгөө шилжүүлж өгөхдөө, халбага дүүрэн айраг хийгээд ”за барьсан сөнгийн баярыг айлтгая аа” гэхлээр гэрийн эзэн хүлээж аваад, өөрөө аягалж ”баярын айраг“ гээд хүн болгонд хүртээнэ. Энэ найр боржигин найрын адил хатуу дэгтэй бөгөөд малгай хазгай, энгэр задгай, хөл сольж суусан, тал сольсон, чөлөөгүй гарсан, ая хөг барьж байхад тамхи татсан хүнд “шог хүртээнэ” (торгоно), ”дугараа ариусгана” (өнгөрсөн дугараануудыг нөхөж өгнө). Айраг тулчихлаа гэсэн мөртлөө яах ч үгүй байгаа хүнийг “говь горьдоолоо“ хэмээн шийтгэнэ.

 С. Дулам – хэл шинжлэлийн ухааны доктор, профессор.

0
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих

Шинэ мэдээ

Г.Анхмаа: Сүрьеэ ядуурлын өвчин юм бол ядуу биш байлга л даа12 минут 29 секундын өмнөЛэнс Стевэнсон MVP болжээ14 минут 19 секундын өмнөД.Хаянхярваа: Монгол Улсын “эцэг” хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөд иргэн бүрийн санаа чухал16 минут 47 секундын өмнөБид хэрэгцээт хоол хүнснээсээ 200-300 дахин их хоол хэрэглэж байна19 минут 19 секундын өмнөОСНААГ болон Дайцэцэн ХХК-ийн ажилчид бохирын худагт унаж амиа алдлаа22 минут 1 секундын өмнөАнгараг дээр амьдрал байж магадгүй шинж тэмдгийг илрүүлжээ24 минут 19 секундын өмнөЕвропын зуны спортын гуравдугаар наадам Краковт болно29 минут 19 секундын өмнөБ.Жонсоныг тойрсон дуулиан шуугиан чансааг нь унагаажээ34 минут 19 секундын өмнө“Сайнцагаан-95” спортын бага наадамд иргэдийн оролцоо сайн байлаа39 минут 19 секундын өмнөЯг түүн шиг П.Баярцэнгэлийн содон гоёл44 минут 19 секундын өмнөBox office: "Тоглоомын түүх'' эргэн ирлээ49 минут 19 секундын өмнөУлсын шалталтад дээд оноо авсан Путин амжилтын нууцаа дэлгэжээ54 минут 19 секундын өмнөАСЕАН-ы орнууд хөл бөмбөгийн ДАШТ-ийг хамтран зохион байгуулах хүсэлт гаргана59 минут 19 секундын өмнөПарис хот хэт халуунтай хэрхэн тэмцэж байна вэ1 цаг 5 минутын өмнөОросыг буруутгасан дүрс бичлэгт одууд үг хэлжээ1 цаг 10 минутын өмнөӨнөөдөр 32 нас хүрсэн Лионель Мессигийн амьдралын дүрэм1 цаг 15 минутын өмнөЭнэ долоо хоногт цаг агаар ямар байх вэ1 цаг 20 минутын өмнөЭ.Батзаяа: Талын тайга нохой миний үнэнч анд1 цаг 25 минутын өмнөАвстралийн хойд нутагт 7,2 магнитудын хүчтэй газар хөдлөв Австралийн хойд нутагт 7,2 магнитудын хүчтэй газар хөдлөв1 цаг 30 минутын өмнөМаргааш цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийх хуваарь1 цаг 35 минутын өмнөШШГЕГ-аас Л.Пүрэвбаатарын 1.4 тэрбумын хаусыг албадан чөлөөллөө1 цаг 37 минутын өмнөСур харвааны төрлийн тухайд ...1 цаг 40 минутын өмнөЯмар ч бичиг баримтгүй 16 шуудай химийн бодис нэвтрүүлэхийг завджээ1 цаг 44 минутын өмнө“Boeing” компанийн эсрэг 400 гаруй нисгэгч гомдол мэдүүлжээ1 цаг 45 минутын өмнөЭмэгтэйчүүдийн 1/3 нь үнэгүй хоолны төлөө болзоонд явдаг гэв1 цаг 50 минутын өмнөОсака хотын төмөр замын өртөөнүүдэд хогийн сав, тээш хадгалах хайрцаг ашиглахыг хориглов1 цаг 55 минутын өмнөБатбаяр: Э.Сумьяагаас дэлхийн томчууд жийрхэж байсан2 цагийн өмнөАмралтын өдрүүдэд зам тээврийн ослоор гурван хүн амиа алджээ2 цаг 5 минутын өмнө15-р сургуульд сурч байгаад сүрьеэгээр нас барсан хүүгийн ээж дахин ярилцлага өглөө2 цаг 10 минутын өмнөРоманаас болж ойд амиа хорлох нь ихэсчээ2 цаг 15 минутын өмнө
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.