10-р сарын 4
13 цаг 54 минут

Идээ ундааны соёл /36-37-р хэсэг/

Идээ ундааны соёл 36

 Цагаан идээний соёл

 “Сөн үдэлгийн ерөөлийн” үргэлжлэл нь:

  Гэрээр дүүрэн суусан

 Төрийн түмэн хүрээ болсон

 Төв шударгуу зантай

 Төвшин сайхан жаргалтай

 Аав, ээжий, ах, дүү нэр

 Агь, авхай нар

 Аячин, хөгчин

 Адуучин, хоньчин бүгдээрээ

 Энэ баян айлын

 Засмал найман талтай

 Завьяа дүнзэн туургатай

 Ган найман цагирагтай

 Гангар эрдэнийн дотортой

 Гал мэт бадранхан дүүрч

 Бадмаалянхуан цэцэг шиг

 Цацран дүүрч байдаг

 Баярын их манлай

 Бат өндөр цагаан сөнгийн чинь өмнө

 Бараалхаж очоод

 Айлтгаж байдгий нь учир болбол

 Араар суусан ах нар, дүү нэр

 Өврөөр суусан

 Үеийн сайхан нөхдүүд та бүхэндээ

 Нэгэн амаар хэлж

 Нийтийн сонорт хүргэе ээ

 Энэ айлын бат цагаан өндөр сөнг

 Түр өндөрлөж

 Түргэн саатуулж

 Даруй удаа

 Дахин сөгнөж

 Өнөө өгнөж

 Өглөө сөгнөж

 Барихын баярыг

 Нэгэн амаар хэлж

 Нийтийн сонорт хүргэж

 Мөргөж барьж

 Сөхөрч хүртэе яа

 гэхчлэн ерөөдөг аж. Гүүгээ тавьж, зэл, ногтоо хурааж, ирэх оны хөхүүрийн ам наашилтал энэ айлын бат цагаан өндөр сөнг “түр өндөрлөж” байгаа учрыг айлтгаж, монгол түмний бие, сэтгэл, оюуны цангааг тайлагч “цэгээн өнгөтэй цэнгэх бэлгэтэй” ундаагаа магтан цэнгүүлж байна [Дулам, Нандинбилиг 2007, 264-267]. Монгол орон даяар айргийнхаа сайхнаар алдаршсан газар бол Булган аймгийн Сайхан сум, Могод сум юм. Дээр үеийн Долоон хошуу даншиг наадам, цагаан сараар Богд хаан болон Их хүрээний ихэс дээдсийн уух айргийг Сайхан-Хулжийн голын адуучдаар исгүүлж аваачдаг, ууж цэнгэдэг байжээ.

 Идээ ундааны соёл 37

 Цагаан идээний соёл

 Гурван зөөлөн идээ нь бүтэх аргын хувьд хөөрүүлэн самарч загсаадаг өрөм болон хөндий сэрүүнд хураадаг зөөхий, хутган буцалгаж шүүдэг аарц цагаа, ээдүүлэн боож шүүрүүлдэг ээдэм гурав байна. Энд тайлбарлууштай нэгэн зүйл нь өрмийг зарим газар зөөхий хэмээн нэрлэх тул үнэндээ нэгэн идээний хоёр өөр дүр учраас хамтатган авч үзлээ. Өрөм бол олон үелсэн их идээний орой дээр цавцайн шаргалтаж, хүрсэн хүн болгон түрүүлж амсдаг, хүүхэд багачуулаас эхлээд шинэ юм болгоныг мялаадаг мялаалгын идээ юм. “Амьдын жаргал өрөм зөөхий”, “идээний дээж өрөм эдийн дээж хадаг”, “өрөмгүй идээ зуны зовлон, өөхгүй мах өвлийн зовлон” гэсэн цэцэн мэргэн үгс энэ идээний эрхэмлэг хүндлэлийг илэрхийлнэ. Өрөмийг буриадууд “үрэмэ” гэдэг бол Увсын баруун, баруун хойд нутаг, Говь-Алтайн баруун урд нутагт сүү хөөрүүлдэггүй байна.

 С. Дулам – хэл шинжлэлийн ухааны доктор, профессор. 

 

0
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих

Шинэ мэдээ

Оросыг буруутгасан дүрс бичлэгт одууд үг хэлжээ43 минут 56 секундын өмнөӨнөөдөр 32 нас хүрсэн Лионель Мессигийн амьдралын дүрэм48 минут 56 секундын өмнөЭнэ долоо хоногт цаг агаар ямар байх вэ53 минут 56 секундын өмнөЭ.Батзаяа: Талын тайга нохой миний үнэнч анд58 минут 56 секундын өмнөАвстралийн хойд нутагт 7,2 магнитудын хүчтэй газар хөдлөв Австралийн хойд нутагт 7,2 магнитудын хүчтэй газар хөдлөв1 цаг 4 минутын өмнөМаргааш цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийх хуваарь1 цаг 9 минутын өмнөШШГЕГ-аас Л.Пүрэвбаатарын 1.4 тэрбумын хаусыг албадан чөлөөллөө1 цаг 12 минутын өмнөСур харвааны төрлийн тухайд ...1 цаг 14 минутын өмнөЯмар ч бичиг баримтгүй 16 шуудай химийн бодис нэвтрүүлэхийг завджээ1 цаг 19 минутын өмнө“Boeing” компанийн эсрэг 400 гаруй нисгэгч гомдол мэдүүлжээ1 цаг 19 минутын өмнөЭмэгтэйчүүдийн 1/3 нь үнэгүй хоолны төлөө болзоонд явдаг гэв1 цаг 24 минутын өмнөОсака хотын төмөр замын өртөөнүүдэд хогийн сав, тээш хадгалах хайрцаг ашиглахыг хориглов1 цаг 29 минутын өмнөБатбаяр: Э.Сумьяагаас дэлхийн томчууд жийрхэж байсан1 цаг 34 минутын өмнөАмралтын өдрүүдэд зам тээврийн ослоор гурван хүн амиа алджээ1 цаг 39 минутын өмнө15-р сургуульд сурч байгаад сүрьеэгээр нас барсан хүүгийн ээж дахин ярилцлага өглөө1 цаг 44 минутын өмнөРоманаас болж ойд амиа хорлох нь ихэсчээ1 цаг 49 минутын өмнө“Сонгино лиг-2019” тэмцээн өрсөлдөөн ихтэй боллоо1 цаг 54 минутын өмнөМэргэжлийн сумо бөхийн Нагоя башёгийн банцүкэг зарлажээ1 цаг 54 минутын өмнөФОТО: Л.Пүрэвбаатарын 1.5 тэрбум төгрөгийн үнэтэй хаусыг битүүмжиллээ1 цаг 56 минутын өмнөО.Амгаланбаатар: Төсвийн хомсдолоос шалтгаалан шүүхийн хараат бус байдал алдагдаж байна1 цаг 59 минутын өмнөБөхчүүд хориотой эм бэлдмэл хэрэглэхгүй байхыг уриаллаа1 цаг 59 минутын өмнөСанкт-Петербургийн төгсөгчдийн баярт 1.4 сая гаруй хүн хүрэлцэн иржээ2 цаг 4 минутын өмнөЭнэ өдөр дэлхийн түүхэнд2 цаг 9 минутын өмнөЗөвхөн оросд харж болох хачирхалтай дүр зурагууд2 цаг 14 минутын өмнөЧеченийн БНУ-д лалын бүлэглэл халдлага үйлджээ2 цаг 19 минутын өмнөЭЕШ-д 111 шалгуулагч 800 оноо авчээ2 цаг 22 минутын өмнөХонины ноос нэг килограмм нь 500 төгрөгийн үнэтэй байна2 цаг 24 минутын өмнөЭнэ долоо хоногт олон улсад болох онцлох үйл явдлууд2 цаг 29 минутын өмнөЯдуу охинд эрх ямба эдлүүлбэл юу болдог вэ буюу Филиппиний тэргүүн хатагтайн түүх2 цаг 30 минутын өмнөЧингэлтэйн Засаг дарга Ж.Эрдэнэбат Нийслэлийн удирдах ажилтнуудын шуурхай зөвлөгөөнд танилцуулга хийв2 цаг 31 минутын өмнө
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.