4-р сарын 10
14 цаг 50 минут

Ги дө Мопассан: Коко

Улс даяар Лукасынхны фермийг “Хамтрал” гэж нэрлэнэ. Яагаад ингэж нэрлэх болсныг мэдэхгүй ч тариачдад “Хамтрал” гэх энэ үг эд баялаг, эрх мэдлийг санагдуулдаг нь эргэлзээгүй юм. Учир нь, энэ ферм тэр хавийнхаа хамгийн том, үржил шимтэй, тун ч эмх замбараатай газар ажгуу.
Талбай нь өргөн уудам агаад таван эгнээ болгон тарьсан сайхан модод алимны бүдүүн авч эмзэгхэн модыг хүчит салхинаас хамгаалж, вааран дээвэртэй урт байшинд малын тэжээл, үр тариа цоожтой байх ажээ. Мөн цахиур чулуугаар барьсан гучин морьд багтахуйц гоёмсог сайхан жүчээ, бяцхан цайз адил улаан тоосгон байшин бий.

Сайтар бордсон хөрстэйн дээр хоточ ноход нь тохилог үүрэнд амьдарч, тахиан сүрэг өндөр өвсөн дундуур тонголзон алхана. Өдөр бүр эзэн, зарц, үйлчлэгч нийлсэн арвантаван хүн урт ширээг тойрч суугаад цэнхэр цэцэгтэй шавран ваарнаас уур савсуулсан халуун шөл уудаг байв. Морь, үхэр, гахай, хонь гээд энэ фермийн бүхий л амьтад тарга тэвээрэг сайтай. Тэдний эзэн болох лагс том биетэй Лукас өдөртөө гурван удаа фермээ эргэж, бүх зүйлийг нь шалгаж, нягталдаг билээ. 
Жүчээний хамгийн мухарт эзэгтэйн жам ёсоороо үхэх хүртэл нь тэжээхээр шийдсэн нэгэн хөгшин цагаан морь зогсож буй. Энэ морь хэдий хэрэгцээнээс гарсан ч цагтаа үнэнч зүтгэдэг байсны дээр эзэгтэйд олон сайхан дурсамжийг нь санагдуулдаг байлаа. 

Изидор Дувал гэх 15 настай тариачин хүүг тосгоны хүмүүс Зидор гэж дууддаг ажээ. Тариачин хүү хэрэгцээгүй болсон хөгшин адгуусыг өвлийн турш өөрт байсан овьёос, тэжээлээрээ бордож, зун болоход өдөрт дөрвөн удаа өвстэй газар аваачдаг байснаа эцэст нь шинэхэн өвсөн дунд орхиод явжээ. Харин өнөөх адгуус бараг доголон агаад хүнд том хөлөө зовлонтойёо хөдөлгөх аж. Хамаг үс нь халцарснаас цагаан зүстэй болж, урт сормуустай нүд нь гунигтайхан харагдана. 
Энэ морь арайхийн алхдаг учир Зидор түүнийг өвстэй газар аваачихдаа хазаарнаас нь чирч явлаа. Байдгаараа бөгтийж, амьсгаадсан хүү хөгшин адсагыг харж, хандах шаардлагатай болсондоо тун их цухалдаж байв. Фермийн хүмүүс Зидорыг Кокод уурлаж байгааг хөгжилдөн харж, мөнөөх морины тухай тасралтгүй ярьж, жаалхүүг улам бүр бухимдуулна. Нөхөд нь хүүгээр даажигнан, тосгон дотроо түүнийг Коко Зидор хэмээн дуудна.
Хөгшин адгууснаас болж тоглоом шоглоомны бай болсондоо хүү маш их уурсан, моринд шанг нь хүртээх хүсэл дотор нь оволзох аж. Жаалхүүгийн байр байдлыг дурдвал урт хөлтэй, яс арьс болсон туранхай, тун чиг бохироос гадна тааран тамтаг өмсөж, үс нь өрвийжээ. Түүний ээрч мууран эцэс төгсгөлгүй ярих нь бусдад тэнэг хүн шиг санагдуулах агаад юу ярьж буйгаа өөрөө ч ойлгодоггүй мэт. 

Энэ байдал удтал үргэлжилж, хүү үнэхээр их цухалдаж байсан ч хэрэгцээгүй болсон адгуус Коког алдалгүй сайн харж байсан нь бусдыг гайхшруулж байв. Морь хөгширч, хөдөлж чадахаа болимогц л түүнийг тэжээх шаардлагагүй, эрэмдэг морины тэжээлд мөнгөө зарлагадах нь дэмий зүйл шиг Зидорт санагджээ. Хэдий тэгж бодсон ч хүү Лукас эзэнтний тушаалыг ч үл хайхран авдаг хөлснийхөө талыг морины тэжээлд зориулан хадгалж, хэвтрийг нь цэвэрлэн, хомоолыг нь зөөж байв. Түүний будилж гүйцсэн балчирхан ухаанд тариачдын хувиа хичээсэн зан, башир арга заль, балмад хэрцгий, увайгүй хийгээд хулчгар занг үзэн ядах сэтгэл нэмэгдсээр байлаа. Зун болоход хүү моринд санаа тавихын тулд тэртээд харагдах толгод руу явж байх шаардлагатай болов. Тариачин хүү өглөө бүр ууртай сэрж, хөлөө дэвслэн эрдэнэшишийн талбайгаар явж өнгөрнө. Талбай дээр ажиллаж буй хүмүүс хөгжилтэйхэн түүнийг харж:
- Хөөе, Зидор. Кокод мэндийг минь дамжуулаарай! хэмээн хашгирцгаана.

Хариуд нь хүү юу ч үл дуугарна. Гэвч замдаа тааралдсан мөчрийг хугалан толгодын тэнд байгаа морин дээрээ очиж, идээшлэхийг нь харж байснаа тийм хол явсаных нь төлөөсөнд гуя руу нь хайр найргүй ташуурддаг байжээ. Морь эхлээд захлан зугтаж, өшиглөхийг оролдон, зодуураас бултахаар хичээх боловч эцэст нь хүүгийн ташуурын аяар хөтлүүлсэн мэт явж одно. Хүү түүнийг галзуурсан мэт гуядаж, буцаж гүйн, шүдээ ууртайгаар хавирна.

Зидорыг тийнхүү аашилж байснаа эргэж харалгүй аажуухан алхан одоход хөгшин морь гунигтайхан нүдээр харж зогссоноо хавиргаа хэрзийлгэн амьсгаадсаар хатируулдаг байлаа. Тэгээд залуу тариачны цэнхэр цамц үзэгдэхээ болимогц ясархаг, цагаан толгойгоо хаялан идээшиллээ. Дулаахан шөнө Коког хавцлын ирмэг дэх модны ард хээр хонуулах агаад Зидор түүнийг харахаар өдөрт нэг удаа очно. Хүү морь руу чулуу шидэж зугаацах дуртай байлаа. Чингээд мориноос арван алхмын зайд суугаад урд нь зогсох хөл нь тушаатай дайсныг холдон явах хүртэл нүд салгалгүй харж, хагас цаг хэртэй тасралтгүй чулуу нүүлгэнэ. 

Гэвч тариачин хүүгийн толгойд “Яагаад энэ морийг ямар ч ашиггүй байхад нь тэжээдэг юм бол?” гэх асуулт үргэлж эргэлддэг байв. Зидор хөөрхий адгуусыг бусдын хоолыг хулгайлдаг, тэр ч байтугай хүмүүст байгаа зүйлсийг болон Бурханаас ирэх сайн сайхан хийгээд өөрийнх нь хөдөлмөрлөж олсон бүхнийг ч мөн адил хулгайлж байна хэмээн бодно.
Тиймээс морины бэлчээрийг багасгахын тулд модон шанд татсан олсыг өдөр бүр бага багаар богиносгосоор байлаа. Морь ч турж эцэн, тамирдсаар л... Аргамжаагаа таслах ч чадалгүй турж эцсэн морь толгойгоо өргөж, хажууханд нь ногоорон халиурах өвс рүү хараа бэлчээнэ. Өвсний үнэр хамар цоргих боловч хөөрхий морь түүнд хүрч чадахгүй билээ. Ийнхүү өшөө авах нь Зидорт таатай байсан хэдий ч нэгэн өглөө тэрбээр Коког зовлогоо арайхийн тээж хангалттай удаан амьдарсан учир ахин тарчлаахаа больё гэж бодлоо. 

Түүн рүү Коко түгшсэн аястай харна. Зидор өнөөдөр түүнийг огтхон ч ташуурдсангүй. Харин ч гараа халаасандаа хийчихээд, тойроод л холхиод байлаа. Тэр ч байтугай, түүний байрыг солих гэж байгаа мэт харагдсан ч гадсыг буцааж нүх рүү нь хийгээд ийнхүү хийсэндээ баясан явж одов. Тийнхүү явахыг нь хараад морь буцаан дуудах мэт янцгаасан ч тариачин хүү түүнийг хөндийд гав ганцааранг нь сайн гэгч уяж, амаа хөдөлгөх өвс ч ойртуулалгүй орхиод гүйгээд явчихжээ.

Өлссөн морь хамрыг нь шүргэх ногоон өвсөнд хүрэхээр тэмүүлэв. Тэр доош өвдөглөөд, хүзүүгээ нугалан, шүлс нь гоожих уруулаа сунгалаа. Ингээд ч нэмэр болсонгүй. Бүхий л өдөржин хөгшин адгуус ямар ч ашиггүй зүйлд хамаг хүчээ баржээ. Өлсгөлөн дотроос нь мэрж эхлэхэд ногоорон харагдах өвсөнд хүрэхээр улам бүр зүтгэв.
Тариачин хүү тэр өдөр эргэж ирсэнгүй. Харин модон дунд моринд орогнох газар хайн тэнүүчилжээ. Зидорыг маргааш нь ирэхэд ядарч туйлдсан Коко унтаж байв. Хүүг хараад тэр босчээ. Хүлээсний эцэст байраа сэлгэжээ. Тариачин хүү өвсөн дээр хэвтэх гадсанд гар ч хүрсэнгүй. Тэрбээр морь руу ойртон ирж, сайтар харж байснаа хамар шүргэм зүлэгтэй газар орхиод исгэрсээр явж одвой.

Түүнийг эргэн харахад морь хөдлөлгүй зогссоор байлаа. Морь хэдийгээр чадахгүй ч гэсэн өвсөнд хүрэхийг хичээсээр хажуулдаж хэвтээд, нүдээ аньжээ.
Маргааш нь Зидор ирсэнгүй. Нөгөөдөр нь түүнийг ирэхэд Коко сунайж хэвтсэн чигээрээ үхчихсэн байлаа. Зидор хийсэн хэргээ сэтгэл хангалуун гэгч нь харж зогсов. Чингээд зогсолгүй хөлөөрөө хүрч үзсэнээ морины нэг хөлийг өргөж буулган дээр нь сууж, зогсож, юу ч бодолгүй өвс тийш хараагаа бэлчээлээ.

Тэрбээр морины байрыг солих нэрийдлээр үе үе дэмий сэлгүүцэж байхыг хүссэн тул ферм дээр эргэж ирээд болсон явдлыг дурссангүй. Маргааш нь буцаж очив. Түүнийг ойртон ирэхэд хэрээнүүд үргэн нислээ. Эргэн тойронд тоо томшгүй олон ялаа дүнгэнэн бужигналдана. Тэрбээр буцаж очоод болсон явдлыг ярьжээ. Морь их хөгшин болсон учир хэн ч гайхсангүй. Эзэн нь хоёр ажилчиндаа хандаж:
- Хүрз авч яваад морины байгаа газар очиж нүх ух! гэж даалгав.
Морийг тэд өлбөрч үхсэн газар нь оршуулжээ. Хөөрхий моринд шим тэжээл болох байсан өвс ногоорон халиурсаар л...
Эх сурвалж www.wikimon.mn

Орчуулсан У.Хулан
0
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

Сэтгэгдэл бичих

Шинэ мэдээ

НӨАТ: 50 сая төгрөгийн нэг, 10 сая төгрөгийн хоёр азтан тодорлоо3 цаг 18 минутын өмнөШуурхай: Лүн сумын чиглэлийн замын хязгаарлалтыг маргааш хүртэл сунгалаа6 цаг 22 минутын өмнөОБЕГ: Болзошгүй үерийн аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна6 цаг 31 минутын өмнөҮерт дөрвөн настай хүүхэд урсаж амиа алдлаа6 цаг 32 минутын өмнөСөүл, Хонгконг, Пусан, Токио, Москва, Берлин чиглэлийн нислэгүүд хойшлогдлоо6 цаг 34 минутын өмнөШинэ долоо хоногийг эрч хүчтэй эхлүүлэхийн тулд энэ амралтын өдрүүдэд юу хийх вэ?8 цаг 11 минутын өмнөЯпон Улсын Гадаад хэргийн сайд Коно Таро манай улсад айлчилж байна8 цаг 25 минутын өмнөҮер, усны аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг анхааруулж байна8 цаг 26 минутын өмнөВладимир Путин Ши Жинпиний төрсөн өдрөөр орос зайрмаг бэлэглэжээ8 цаг 40 минутын өмнөМодны ур, модны тайрдасаар эко тавилга хийх санаанууд9 цаг 11 минутын өмнө60 гарсан хүмүүсийн танд өгөх зөвлөгөө9 цаг 26 минутын өмнөТэнгэнцэртэй иргэд ажлын байр бий болгожээ9 цаг 41 минутын өмнөҮхсэн бугын ходоодноос 4 кг гялгар уут гарчээ6 сар 16. 13:00Унаач хүүхдийн аюулгүй байдлыг хангах тухай анхааруулга гаргажээ6 сар 16. 12:45Хөтлөгч П.Анужин дөрөв дэх хүүхдээ өлгийдөн авчээ6 сар 16. 12:30Дэлхийн хамгийн баян улс6 сар 16. 12:00Женнифер Лоуренс найз охиддоо гомджээ6 сар 16. 11:45Тамхины тахал гэж юу вэ6 сар 16. 11:30ЭЕШ маргааш эхэлнэ6 сар 16. 11:00Өнөөдрийн зурхай6 сар 16. 10:30Цаг агаарын мэдээ6 сар 16. 10:00Шуурхай: Сөүл, Бээжин чиглэлийн нислэгүүд саатлаа6 сар 16. 0:18Шуурхай: Нийслэлээс гарсан тээврийн хэрэгслүүдийг буцааж байна6 сар 15. 23:04Өршөөл байх ёсгүй6 сар 15. 14:4062-той өвөө онгоцны үйлчлэгч болов6 сар 15. 14:30MedicalXpress: Түргэн хоол тархийг эрт хөгшрүүлдэг6 сар 15. 14:00Моносын ЭКО цайн дээр “Байгалийн цэвэр” гэсэн тэмдэглэгээг хууль зөрчиж байршуулжээ6 сар 15. 13:30"ХААНЫ ЭРЭЛД" дэлхийн 37 орны шилдгүүд оролцож байна6 сар 15. 13:30СЭЛЭНГЭ: Монголын анхны ШИЛЭН ГҮҮРИЙГ барьж эхэллээ6 сар 15. 13:00ШХАБ-ын төлөөлөгчдийн тэргүүн нарын өргөтгөсөн хуралдаан өндөрлөлөө6 сар 15. 12:39
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.