5-р сарын 23
8 цаг 20 минут

Т.Ихтамир: Иргэд эрхийнхээ талаар мэдлэгтэй болж, зөрчигдсөн эрхээ шаарддаг байх ёстой

Монгол Улсын Хүний эрхийн үндэсний комиссын Гомдол, хяналт шалгалтын хэлтсийн дарга Т.Ихтамиртай цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-ХЭҮК жилд дунджаар хэчнээн гомдол хүлээж авдаг вэ?

-Иргэд ААН байгууллагаас жилд дунджаар 500-700 гомдол хүлээж авдаг. Тухайлбал, өнгөрсөн 2018 онд 660 гомдол ирсэн. 2014 оноос хойш манайд ирж байгаа гомдлын тоо эрс нэмэгдсэн. Энэ нь комиссын үйл ажиллагаа иргэдэд илүү нээлттэй, ойр болсны илрэл гэж харж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, гомдлын тоо нэмэгдсэнийг хүний эрхийг зөрчил их байна гэж харахаасаа илүүтэй иргэд маань эрхээ мэддэг, шаарддаг болсон байна гэж харж байна. Он гарснаас хойш 270 орчим гомдол, мэдээлэл ирсэн. Өнөөдрийн байдлаар ХЭҮК-оос 70 орчим хяналт шалгалтыг хийж, 50 гаруй шаардлага, зөвлөмжийг хүргүүлсэн байна.

-Иргэнээс ирсэн гомдлыг хэрхэн хянаж шийдвэрлэдэг вэ?

-ХЭҮК хуульд заасан эрх үүргийн дагуу иргэнээс гомдол хүлээж авдаг. Иргэнээс авсан гомдлыг хүлээж аваад албаны хүмүүсээс тайлбар авах, бичиг баримтыг нь гаргуулах гэх мэтээр олон төрлийн холбогдох ажиллагааг явуулдаг. Ингээд ажиллагаа явагдсаны эцэст тухайн гомдолд дурдагдсан зөрчил нь хүний эрхийг зөрчиж байх юм бол ХЭҮК-ийн гишүүний шаардлагыг хувь хүн, албан байгууллагад хүргүүлдэг. Хэрэв гомдол нь зөрчил гэж үзэхээргүй байх юм бол тухайн байгууллагад нь “хүний эрхийн зөрчил гарахаас урьдчилан сэргийлэх шаардлагатай” гэсэн зөвлөмжийг хүргүүлдэг. Мөн ХЭҮК нь хүний эрх зөрчсөн албан тушаалтан, байгууллагад албан шаардлага хүргүүлэх, шүүхийн шатанд эрх нь зөрчигдсөн хүний төлөөлөн нэхэмжлэл гаргах, гомдол гаргасан иргэн болон гомдол гаргасан иргэнийг эвлэрүүлэх чиглэлээр ажилладаг.

-Хүний эрхийн асуудал хөндсөн гомдол мэдээлэл танай байгууллагад их ирдэг гэсэн. Иргэдээс ирж буй гомдолд хүний эрхийг ноцтой зөрчсөн асуудал юу байна вэ?

   -Өнгөрсөн 2017 оны долдугаар сарын 1-нээс өмнө манай комиссод ирж байгаа иргэний гомдлын дийлэнх хувийг цагдан хорих, хорих байранд шалгагдаж байгаа хүмүүсийн гомдол эзэлдэг байсан. Одоо бол энэ төрлийн гомдлын тоо эрс буурсан. Сүүлийн үед хамгийн их ирж байгаа гомдол нь хөдөлмөрлөх эрхийн гомдлууд, хүүхдийн эрхийн зөрчлийн асуудлууд байна. 

-Хүн байгаа газар хүний эрх зөрчигдөж байдаг гэдэг. Таны бодлоор Монголд хүний эрхийг зөрчиж байгаа гол субъект нь хэн бас юу байна вэ?

-Хүн амьдарч байгаа газар зөрчил гарч л байдаг. Ерөнхийдөө бол хүний эрхийн зөрчлийг хэвтээ болон босоо тэнхлэгтэйгээс үүдэлтэйгээр бий болгож байна гэж үздэг. Тухайлбал, иргэдийн хооронд, ААН-үүдийн хооронд эсвэл  иргэн ААН-ийн хоорондох харилцааны явцад зөрчигдөж болдог. Энэ нь хэвтээ шугаманд хүний эрхийн зөрчлийг бий болгож байгаа хэлбэр. Харин босоо шугаманд байдаг хүний эрхийг зөрчил гэдэгт төрөөс гаргаж байгаа бодлогын шийдвэр, хууль тогтоомж дүрэм журмууд хүний эрхийг зөрчиж байгаа тохиолдлууд багтдаг. Өөрөөр хэлбэл, нийгмийн харилцаагаар бүрэн зохицуулагдаж чадаагүй хийдэлтэй хууль тогтоомжууд хүний эрхийн зөрчлийг бий болгодог гэсэн үг.

-Манайд хүний эрх зөрчигдөж байгаа асуудлыг шийдвэрлэх хууль эрх зүйн орчин нь хэр бүрдсэн байдаг юм бол?

-Монгол Улсын үндсэн хуульд иргэдийн эрхийг баталгаажуулсан байдаг. Мөн манай улс НҮБ-аас хүний эрхийн чиглэлээр баталсан 30 гаруй гэрээ, Олон улсын Хөдөлмөрийн байгууллагаас баталсан 20 нийт 50 гаруй гэрээнд нэгдсэн. Олон улсын гэрээ конвенц нь өөрөө дотоодын хууль тогтоомжийн нэгэн адил үйлчилдэг. Тэгэхээр хууль эрх зүйн орчны хувьд хангалттай зохицуулагдсан гэж ойлгож болно. Гэхдээ зарим хуулийн хэрэгжилт нь хангалтгүй байх тохиолдол цөөнгүй байдаг. Өөрөөр хэлбэл,  хуулиар зохицуулагдсан боловч практик хэрэглээний явцад нийгмийн харилцаанд ороод ирэхээр хэрэгжилт нь хангалтгүй байх зүйлүүд байдаг. Үүнийг үгүйсгэх аргагүй.

-Тэгвэл хүний эрхийн зөрчлийг яаж, ямар арга замаар бууруулах боломжтой юм бэ?

-Иргэд маань эрхийнхээ талаар мэдлэгтэй болж, хүний эрх зөрчигдөж байна гэж үзвэл холбогдох байгууллагад мэдэгдэх, иргэн өөрөө эрхээ шаардах ёстой. Мөн хүний эрхэд нийцсэн хийдэлгүй хууль тогтоомжийг батлах нь хүний эрхийн зөрчлийг бууруулна.

-Яг үнэндээ эрх нь зөрчигдсөн иргэд хаана хандахаа мэддэггүй. Өөрөөр хэлбэл, ямар тохиолдолд шүүхэд хандаж, ямар тохиолдолд танайд хандахаа мэддэггүй. Энэ тал дээр мэдээлэл өгөөч. Ер нь ХЭҮК-т ямар төрлийн гомдол гарах боломжтой вэ?

-Хүний эрх гэдэг маш өргөн хүрээний асуудал. Хүн байгаа газарт хүний эрхийн асуудал их бага хэмжээгээр яригдаж л байдаг. Тэр ч утгаараа хүний эрхийг хангах зорилготой маш олон төрийн байгууллагууд, хууль тогтоомжууд байгаа. Гэхдээ төрийн байгууллагуудын хооронд харьяалан шийдвэрлэх асуудлууд гэж байдаг. Жишээлбэл, эрүүгийн хэрэгт холбогдсон хүнийг шалгах эрх нь хууль хяналтын байгууллагад байдаг. Шалгаж байх явцад нь хяналт тавих чиг үүрэг нь Прокурорын байгууллагад бий. Тухайн хүн буруутай эсэхийг шүүх шийдвэрлэдэг. Харин хүний эрхийн комиссод, тухайн хүнийг эрүүгийн хэрэгт холбогдуулан шалгахдаа үндсэн хуульд зааж, олон улсын гэрээ конвенцоор баталгаажуулсан эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авах, өмгөөлөгчөөр хангагдах, хууль зүйн туслалцаа, мэдээлэл авах эрхийг нь хангаж байна уу гэдэг асуудал хамааралтай байдаг. Үүнийг хүмүүс ялгаж ойлгодоггүй. Би хилс хэрэгт холбогдоод шалгагдаад байна. Намайг хэрэг хийгээгүй байхад шалгаад байгаа нь миний эрхийг зөрчөөд байна гэх асуудлаар манайд хандаад байдаг. Мөн иргэний маргаан, захиргааны маргаантай холбоотой асуудлууд манайд их ирдэг. Тухайлбал, хөдөлмөрлөх эрхтэй холбоотой гомдол багагүй хувийг эзэлдэг. Ялангуяа хувийн хэвшлийнхэн ажилтны иргэний үнэмлэх, диплом зэргийг нь барьцаалдаг. Ажлаас халагдах үед нь бичиг баримтыг нь өгөлгүй, тухайн хүнд шахалт үзүүлдэг. Энэ нь хүний эрхийн зөрчил бөгөөд ажилтантай хөдөлмөрийн гэрээг цуцалсан бол тухайн өдөртөө бүх бичиг баримтыг нь өгөх ёстой. Мөн иргэнийг туршилтын хугацаагаар ажиллуулж, улмаар ажилласан хугацааны хөлсийг нь өгдөггүй гэсэн гомдол маш их ирж байна. Энэ бүгд хөдөлмөрийн хуулийг зөрчиж байгаа үйлдэл бөгөөд гомдол гаргасан хүмүүсийн бичиг баримтыг нь аж ахуй нэгжээс нь гаргуулах, ажилласан хугацааных нь хөлсийг нөхөж олгуулах, нөлөө бүхий төрийн байгууллагад мэдээлэх үйл ажиллагааг явуулж байна.

      Түүнчлэн манайх жендэрийн тухай хуульд заасан ажлын байрны бэлгийн дарамтын зөрчил, гомдлыг хүлээн авдаг цорын ганц байгууллага. Тэр ч утгаараа энэ төрлийн гомдол их ирдэг. Үүний дагуу хяналт шалгалтын ажиллагааг зохион байгуулж, зөрчлийг арилгуулдаг.

Т.Гэрэл

 

6
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

6 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

183.81.171.2Зочин   • 5 сарын 27. 9 цаг 33 минут

Энэ хүний тодорхойлж байгаагаар хүний эрхийн байгууллага явцуу хүрээнд үйл ажиллагаа явуулдаг юм байна. Гэтэл нийгмийн харилцаанд хүний эрхийн асуудал маш хүндрэлтэй, ялгаварлан гадуурхалт улам гүнзгийрсэн. Тухайлбал: Улс төрийн эрх байна. Энгийн иргэн согогдох эрхийг Үндсэн хуульд тусгаж өгсөн боловч мөнгөтэй хэсэг хүмүүс НАМ байгуулж, тэдгээрийн сонгогдох боломжийг хаасан. Үүнээс үүдэлтэй иргэдийн хяналт суларч таны хэлээр босоо эрх алдарч, тэр чигтээ хэвтээ эрхгүй болслон.

122.201.21.102Тэнэг   • 5 сарын 26. 9 цаг 34 минут

Уншаад юу ч ойлгосонгүй... Хүний эрх зөрчигдөөд байгааг дэмжээд байшаамуу хориглоод байгаамуу... Тэгээд ямар арга хэмжээ авдаг юм бүү мэд... Нэг л их хууль дүрэм конвенц заавар ярьсан хүн...

103.229.121.6Зочин   • 5 сарын 24. 21 цаг 17 минут

ГАнц мэдэгдэл илгээхээс өөр ямар ч чадваргүй

66.181.181.230Зочин   • 5 сарын 23. 10 цаг 03 минут

Ene neg shal hereggui baiguullaga yu ch hiihgui

139.5.216.156Бадрах   • 5 сарын 23. 9 цаг 26 минут

Хүний эрх эрх чөлөө гэж ярьсаар үүргий нь хөсөр хаясаар Монгол хүн хүн биш хагас зэрлэг адгуус шиг боллоо шүү ажил хариуцсан байгууллага нь уул нь аль алийг хь ярьж зүйтэй бишүү ???

192.82.65.120Зочин   • 5 сарын 23. 8 цаг 26 минут

Энэ авгай Бямбадорж нар монголд юу ч хийж чаддаггүй,бүх газар л хүний эрх зөрчигдөж байгааг мэдсээр,харсаар байж юу ч хийж чаддаггүй чацага царайлдаг биздээ болих тарах хэрэгтэй энэ сул цалин авагчид аа

Шинэ мэдээ

Даргынхаа буугаар дайсны цэргийг устгав2 цаг 8 минутын өмнөХүүхдийг зодож шийтгэх нь хүмүүжлийн арга биш2 цаг 13 минутын өмнөТуркийн эсрэг хориг арга хэмжээ авах боломжийг судалж байна2 цаг 18 минутын өмнөОюутан цэргүүд хээрийн бэлтгэлдээ гарлаа2 цаг 23 минутын өмнөДЭЛХИЙН ШИЛДЭГ ТОГЛОЛТУУД: Роллинг Стонес A Bigger Bang2 цаг 28 минутын өмнөУран гулгагч Евгения Медведева яаж орлого олдог вэ2 цаг 33 минутын өмнөБэлчээрийн доройтолтой тэмцэхийн тулд малаа төрөлжүүлж маллах хэрэгтэй2 цаг 38 минутын өмнө2019 оны үнэт эдлэлийн чиг хандлага2 цаг 43 минутын өмнөХятадын хойд нутгаас 1500 жилийн өмнөх үеийн чулуун байгууламж илрүүлжээ2 цаг 48 минутын өмнөБ.Балжинням: Хүмүүс “Аавыгаа хуулаад төрчихөж” гэдэг2 цаг 53 минутын өмнөХамгийн “цэвэрч” нисэх компанийг тодруулав2 цаг 58 минутын өмнөФото: Энэ сард эргэн ирэлтээ хийх кпоп уран бүтээлчид3 цаг 3 минутын өмнөОдон орончид дэлхийтэй төстэй хоёр шинэ гараг илрүүлжээ3 цаг 8 минутын өмнөАрхи биш, амттан иддэг хүүхэд нас3 цаг 13 минутын өмнөТархины цус харвалт болохын өмнөх анхааруулах дохио3 цаг 18 минутын өмнөШинэ Зеланд иргэдээсээ зэвсэг худалдан авна3 цаг 23 минутын өмнөБургасан ойн хортон шавжийг устгах ажил хийж байна3 цаг 28 минутын өмнөЭмэгтэйчүүд зураг авахуулахдаа ямар алдаа гаргадаг вэ3 цаг 33 минутын өмнөУкраины Дээд Радын гишүүн Дмитрий Тымчук амь үрэгджээ3 цаг 38 минутын өмнөМалын хулгайлах төрлийн гэмт хэрэг өсчээ3 цаг 43 минутын өмнө“BMW” 500 мянга гаруй автомашинаа эргүүлэн татна3 цаг 48 минутын өмнөМАН: Шударга бус тэмцлээ зогсоохыг АН-аас шаардаж байна3 цаг 53 минутын өмнөБанкууд “Huawei” компанийн үйл ажиллагааны талаар бүрэн мэддэг байсан гэв3 цаг 53 минутын өмнөХудлаа ярьж буй хүнийг хөдөлгөөнөөр нь тань3 цаг 58 минутын өмнөТхэ Ён Хо: БНАСАУ-д цэргийн эргэлт гарах боломжгүй4 цаг 3 минутын өмнөЗаавал үзэх 7 газар4 цаг 8 минутын өмнөТеннисийн бөмбөг хадгалж байсан сав 5 сая ам.долларын үнэтэй түүхийн олдвор байжээ4 цаг 13 минутын өмнөАнхаар: Бага насны хүүхдээ машинд хараа хяналтгүй орхиж болохгүй4 цаг 18 минутын өмнөЧ.Хөхчирэнгэр: Одоогоор надад чимэг нэмж олгох тухай мэдээлэл ирээгүй байна4 цаг 23 минутын өмнөӨнөөдөр хөгжлийн бэрхшээлтэй зураачдын үзэсгэлэнгийн нээлт болно4 цаг 28 минутын өмнө
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.