5-р сарын 28
14 цаг 45 минут

Монголд анх удаа хулганы колонийг нутагшуулж, туршилт судалгаа амжилттай явуулж байна

АШУҮИС-ийн ШУТГ, Цөм лабораторийн мэргэжилтэн доктор (Ph.D) Б.Галиндэвтэй уулзаж ярилцлаа.

Сайн байна уу. Танай байгууллага “Лабораторийн амьтан судлал, шинжлэх ухааны хэрэглээ” онол-практик хосолсон сургалтыг зохион байгуулсан. Энэ сургалтанд хичнээн байгууллага хамрагдсан бэ?

АШУҮИС-ийн Цөм лабораториос санаачлан зохион байгуулсан онол-практикын сургалтад лабораторийн амьтан судлалын төрөл бүрийн чиглэлээр ажилладаг 20 байгууллагын 50 мэргэжилтэн  оролцлоо. Тус арга хэмжээнд АШУҮИС, эрдэм шинжилгээ, хөгжлийн бодлого эрхэлсэн дэд захирал Б.Амарсайхан, ЭМЯ-ны эм, үйлдвэрлэл, технологийн газрын мэргэжилтэн Э.Оюунсүрэн нар сургалтанд оролцогчдод  нээлтийн үйл ажиллагаанд үг хэлж амжилт хүссэн. Энэ утгаараа ЭМЯ болон сургуулийн удирдлагын зүгээс биоанагаахын судалгаанд ашиглах туршилтын амьтны судалгаа, ёс зүйн удирдамж, бодлого зэрэгт онцгой анхаарч байгаагийн илрэл гэж үзэж байна.

Лабораторийн судалгаанд хулганыг голчилж ашигладаг шүү дээ. Яагаад заавал хулганыг сонгодог вэ?

Био  анагаахын судалгаанд туршилтын амьтан нь өвчний механизм, шинэ эмчилгээний үр дүн, аюулгүй байдлыг тодорхойлох төдийгүй хүн, амьтны өвчний оношилгоо, эмчилгээ, сэргийлэх аргыг хөгжүүлэх биоанагаахын шинжлэх ухааны суурь болдог. Лабораторийн амьтан дундаас хулганыг лавлагаа болгон авсан байдаг. Зарим тохиолдол биеийн хэмжээ бага тул туршилт хийхэд хязгаарлалт болдог. Мөн лабораторийн амьтныг энгийн, цэвэр, өвөрмөц өвчин үүсгэгчгүй (SPF), ариун амьтан гэж хуваадаг. Амьтны туршилтын үр дүнгийн найдвартай байдлыг баталгаажуулахын тулд стандартчилагдсан амьтныг ашиглах нь чухал үндсэн нөхцөл болно.

Орчин үеийн генетикийн судалгаанд лабораторийн хулганыг судалгааны тэргүүлэх загвар гэж үздэг. Тухайлбал C57BL/6j хулгана генетикийн хувьд тогтвортой, хэрэглэхэд хялбар, богино хугацаанд үржиж чаддаг, төлөрхөг хөхтөн амьтан. Генийн инженерчлэлийн асуудал загвар амьтныг үүсгэх үнэ цэнийг нэмэгдүүлж байна.

Генетикийн хувьд ялгаатай 2 ба түүнээс дээш инбрид болон аутобрид хулганы популяци хоорондын хамаарал, генетикийн цогц шинж чанарыг судлах хандлагатай байна. Мутант болон инбрид хулганы анатоми, физиологи ижил төстэй шинж чанарууд нь хүнийхтэй ижил шинжүүдтэй тул төрөл бүрийн өвчний загварт ашигладаг.

Монгол улсад лабораторийн амьтны талаарх эрхзүй, стандарт, удирдамж бий юу?

Таны асуулт техникийн баримт бичгийн хамгийн чухал асуудал. Монгол улсад мөрдөж байгаа хуулийг судалж үзэхэд мал сүргийг Төрийн хамгаалатад байна гэсэн заалт байна. Үүнтэй холбоотойгоор Мал, амьтны эрүүл мэндийн тухай хууль, Малын генетик нөөцийн тухай хууль, Амьтны тухай хууль, 15.2.1 Эрдэм шинжилгээний ажил, соёл, урлаг, гоо зүйн зориулалтаар ашиглах 16.1  Судалгаа, шинжилгээ, соёл, урлаг, гоо зүйн зориулалтаар /ажиглаж судлах, тэмдэг тавих, зурах, зураг авах зэрэг хэлбэрээр/ амьтныг ашиглахдаа түүнийг гэмтээлгүйгээр амьдрах орчныг нь алдагдуулахгүйгээр гүйцэтгэх, Байгаль орчны тухай хуулинд амьтан гэсэн заалт тус тус байдаг. Үүнээс үзэхэд тэжээвэр амьтан болон зэрлэг амьтан зориулсан хууль байхаас лабораторийн амьтантай холбоотой эрх зүйн тусгайлсан зохицуулах заалт байдаггүй.

Монголын лабораторийн амьтан судлалын нийгэмлэг ямар үйл ажиллагаа явуулдаг вэ?

Монголын лабораторийн амьтан судлалын нийгэмлэг (МЛАСН) 2018 онд үүсгэн байгуулагдсан. Лабораторийн амьтан судлалын үйл ажиллагааг дэмжих, судалгаа, шинжилгээ явуулах, сургалт, уулзалт зохион байгуулах, мэдээ, мэдээллээр хангах, бусад байгууллагатай хамтран ажиллах зорилготой ажиллаж байна. 

Нийгэмлэгийн зорилгын хүрээнд орчин үеийн технологи нутагшуулах, хүн, амьтны эрүүл мэндийн мэдлэг, боловсролыг дээшлүүлэх, судалгааны аргачлалыг боловсруулах, инноваци дамжуулалтыг түргэтгэх, лабораторийн амьтан ашиглан судалгаа, шинжилгээний бааз суурийг бэхжүүлэх, амьтны төрөл зүйлийг нэмэгдүүлэх, мэргэжилтэн бэлтгэх чиглэлээр анхаарч байна. Энэ дашрамд хэлэхэд нийгэмлэгт гадаадын их, дээд сургууль дүүргэсэн доктор зэрэгтэй судлаач багш нарыг бүрэлдэхүүндээ багтаасан.

Өнгөрсөн 1 жилийн хугацаанд ямар ажлуудыг амжуулж чадсан бол, Цаашид танай байгууллага ямар төлөвлөгөөтэй ажиллаж байгаа вэ?

АШУҮИС-ийн багш нарын санаачилгаар 4 стандартын төсөл, ЭМЯ-ны ёс зүйн хороонд лабораторийн амьтанд туршилт хийх биоанагаахын судалгааны ёс зүйн удирдамжийг боловсруулаад эцсийн батлагдах шатанд хүрээд байна.  АШУҮИС-д Монголд анх удаа C57BL/6j хулганы колонийг нутагшуулж, амжилтай  судалгаанд ашиглаж байна. Бид цаашдын амьтны төрөл зүйлийг нэмэх төлөвлөөтэй ажиллаж байна. Тухайлбал эм, эмнэлзүйн судалгаанд 2 ба түүнээс дээш төрлийн амьтанд туршилт-судалгааг  шаарддаг. Мөн лабораторийн амьтны тэжээл болон эрүүл мэндийн мониторингийн МУ-ын стандарт боловсруулахаар ажиллаж байна. Доктор Н.Цэвалмаа амьтны биотехнологийн /трансген амьтан гарах/ чиглэлээр БНСУ-д суралцахаар болж байгаа нь манай сургуулийн хэмжээнд нэг шинэ хуудас нэмнэ гэж бодож байгаа. Гадаад хамтын ажиллагааг идэвхжүүлэхээр зорьж ажиллана.

Дэлхийн лабораторийн амьтны өдөр байдаг гэж дуулсан. Энэ сэдвээр яриагаа үргэлжлүүлье?

Хүн, амьтан нь байгаль дээр тэгш эрхтэй бөгөөд өвдөх, айх, сэтгэл хөдлөл, бодож сэтгэх ухамсарт амьтан юм. Биологийн салбар шинжлэх ухаан хөгжилд хүний энэрэнгүй бус байдлын золиос болох, хүн төрөлхтөний сайн сайхны төлөө бидний туршилтын хувь заяа болж асар их хувь нэмэр оруулсан байдаг. “Лабораторийн амьтны Дэлхийн өдөр”ийг нийгэмлэгийн захирлаар ажиллаж байсан Хью Даудинга-ын төрсөн өдөр буюу 4 сарын 24 (4 сарын 22-29) долоо хоногийн хугацаатай тэмдэглэж ирсэн. Туршилтын амьтны эрүүл мэндийн байдал таагүй болсноор хязгаарлагдмал нөхцөлд тодорхой зан үйлийг гүйцэтгэж чаддаггүй. Өөрөөр хэлбэл туршилтын субъект нь хүн тул судалгаанд зарцуулах санхүүжилт бус  зовлонгоор хэмжих зардал гэсэн ойлголт гарна. Гэсэн хэдий ч их хэмжээний өвдөлтийг бууруулах, арилгах арга хэмжээ авна.

OIE байгууллагаас амьтны сайн сайхан байдлыг хангах түгээмэл тунхаглал(Universal Declaration on Animal Welfare, UDAW)-д(Өлсөж цангахаас ангид байх, Айдас, таагүй байдлаас ангид байх, өвчин, өвдөх, гэмтэхээс ангид байх, зан үйл хэв маягийн илэрхийлэх, Тав тухгүй орчноос ангид байх) заалт байдаг. Мөн Russell, Burch нарын энэрэнгүй туршилтын технологийн зарчим номонд 3R үзэл баримтлал тусгасан байдаг тул ОУ-д хэрэгжүүлдэг. Тухайн улс орон бүрийн биоанагаахын судалгаа, эмийн үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаанаас хамаарч туршилтын амьтан ашиглалт янз бүр байдаг. Ёс зүйн хувьд амьтныг туршилтад хэрэглэх нь эдийн засгийн хувьд зардал өндөр гаргах, судалгааны үр өгөөж ашигтай байх магадлал, ашиглаж болох талаар судлаач бүр өөрсдөөсөө асуух, ёс суртахуунтай байх явдал юм.

Ярилцсанд баярлалаа.

1
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.179.27.175Зочин   • 5 сарын 28. 14 цаг 53 минут

ene tegeed baahan aimtan alaad hayatsan ni enerengui turshilt ni yum uu

Шинэ мэдээ

Улаанбаатар-Дархан чиглэлийн замыг хаасантай холбогдуулан түр замаар зорчих чиглэл16 минут 55 секундын өмнөДурангаар бөөр авах мэс заслыг Aрхангай аймагт анх удаа хийжээ56 минут 15 секундын өмнөҮндсэн хуулийн хоёрдугаар хэлэлцүүлэгт АН ямар байр суурь баримтлах вэ1 цаг 7 минутын өмнөӨнгөрөгч  6 дугаар сард монголчууд 6259 шинэ хүнээр бүл нэмжээ1 цаг 27 минутын өмнө11 жил морь дагасан мотоцикльтой цагдаа1 цаг 37 минутын өмнөӨнөөдрийн зурхай1 цаг 51 минутын өмнөЦаг агаарын мэдээ2 цаг 6 минутын өмнөЭрхэлсэн ажилдаа амжилт гаргасан цагдаагийн алба хаагчдыг цол, тэмдгээр шагналаа7 сар 18. 18:12УИХ-ын нэгдсэн хуралдаанаар тогтоолын төслүүдийг хэлэлцэж баталлаа7 сар 18. 17:04Хоёр дахь хүүхэд мэндэлсний дараа таны мэдрэх 11 зүйл7 сар 18. 17:00Хүн төрөлхтөн улам мулгуу болж байна гэв7 сар 18. 16:55Зургаан настай хүү 4600 удаа суниажээ7 сар 18. 16:50Маргааш цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийх хуваарь7 сар 18. 16:45"Game of Thrones" цуврал 32 төрлөөр Эммигийн шагналд нэр дэвшлээ7 сар 18. 16:40ДОХ-ын хоёр тохиолдол нэмж бүртгэгджээ7 сар 18. 16:35Зуны амралтаараа уншвал зохих 10 ном7 сар 18. 16:30“Чернобыль” “Эмми авардс”-ын 19 номинацид нэр дэвшлээ7 сар 18. 16:25"Гаатуу"-гийн гараас мултрахгүй7 сар 18. 16:2071 жил ханилсан хос нэг өдөр таалал төгсчээ7 сар 18. 16:15''Гурван охин” хамтлагийн дуучин Х.Ану ээж болжээ7 сар 18. 16:10Лимонтой ус биеэс хорт бодисыг гадагшлуулдаг7 сар 18. 16:05МУГТ Н.Төгсцогт найз бүсгүйгээ танилцуулав7 сар 18. 16:00Чарльз Баркли “шинэ од” Зайон Уильямсонд турахыг зөвлөв7 сар 18. 16:00Б.Лхамдарь: Ургамал тоосоо гөвөх цагт цонхоо хаах хэрэгтэй7 сар 18. 15:55ДЭМБ-аас Конго улсад онц байдал зарлалаа7 сар 18. 15:50Чимээгүй, гэмгүй хохирогчид буюу Лидицегийн 82 хүүхдийн хөшөөний түүх7 сар 18. 15:45Т.Дэлгэрмөрөнгийн дэгжин гүнжүүд7 сар 18. 15:40Хар тамхины бүлэглэлийн толгойлогч Эль Чапо бүх насаараа хоригдоно7 сар 18. 15:30“The Hu” хамтлаг АНУ-д аялан тоглоно7 сар 18. 15:25Хөвсгөлд ослоор нас барсан 41 тохиолдол бүртгэгджээ7 сар 18. 15:20
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.