Сарьдагийн хийд 350 жилийн дараа  Монголын үндэсний түүхийн музейд “заларлаа”

Өнөөдөр Үндэсний түүхийн музейд  Сарьдагийн хийдийн олдворын үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо. Үзэсгэлэнгийн нээлтэд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болон УИХ дахь МАН бүлгийн даргын дарга Д.Тогтохсүрэн нарын албаны хүмүүс оролцсон.

Сарьдагийн хийд  Халхын Түшээтхан аймгийн Дархан Чин вангийн хошуу буюу Одоогийн Төв аймгийн Эрдэнэ сумын Чулуут багийн нутаг Сарьдаг хайрхан уулнаа оршиж байв.  Энэ хийд тухайн цагтаа Халхын анхдугаар Богд, Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн  ордон байсныг түүхчид нотолжээ.  

ШУА-ийн Түүх, угсаатны хүрээлэнгийн захирал, академич С.Чулуунаар ахлуулсан эрдэмтэн судлаачдын Үндэсний шинжилгээний баг 2013-2018 оны хооронд зургаан жилийн турш Өндөр гэгээн Занабазарын байгуулсан Сарьдагийн хийдэд хээрийн малтлага судалгаа хийсэн. Энэхүү судалгааныхаа үр дүнг өнөөдөр олон нийтэд таницуулж буй нь энэ.  Үзэсгэлэн энэ оны 12 дугаар сарын 20 хүртэл олон нийтэд нээлттэй байх бөгөөд Сарьдагийн хийдээс олдсон түүхэн олдворуудыг дэлгэн үзүүлжээ.

Сарьдагийн хийдийг анх 1654 оны гал барс жил эхэлж 32 жилийн турш байрьж байгуулж, 1686 онд дуусгажээ.  Харамсалтай энэ хийд 1688 онд эхэлсэн Халх-Ойрадын  самууны үеэр шатаж  нурсан аж Өөрөөр хэлбэл бүрэн баригдаж дууссанаасаа хойш ердөө хоёр жилийн нүүр үзсэн байна.

Судалгаа малтлагын үеэр Цагийн гурван  бурхан буюу Гэрэл сахигч/Одсүрэн/, Бурхан багш /Шагжамуни/, Асралт /Майдар/ бурхан болон Язгуурын таван бурхны маш олон шавар  баримал олджээ.  Язгуурын таван бурхан гэдэг нь Цаглашгүй гэрэлт /Амитба/, Тус бүтээгч /Амогадди/, Машид гийгүүлэгч, Эрдэнэ үүсгэгч  бурхан бөгөөд эдгээр бурхны  1000 гаруй шавар барималыг үзэсгэлэнд дэлгэн тавьжээ. 

Эдгээр олдворыг ШУА-ийн  түүх, угсаатны хүрээлэнгийнхэн засч, сэргээж уг үзэсгэлэнд залсан байна билээ.  

Түүнчлэн  малтлагын үеэр нарны цаг, буу зэрэг Европт үйлдвэрлэсэн эд өдгийн зүйл олдсон нь Монголын анхдугаар Богд гэгээн  гадаад харилцаанд онцгой анхаарч байсныг илэрхийлнэ. Тухайлбал тэрхүү нарны цагийг  1650-иад оны үед Германы Нюрнбург хотод үйлдвэрлэсэн байх магадлалтай гэжээ.

Тус хийд нь Хэнтий нурууны Сарьдаг хайрханы өвөрт битүү модон дунд уул өөд өгсүүлэн барьсан бөгөөд нийтдээ 12 барилга, 3 суварга болон чулуу, шороон хэрэмний туурь байгаа аж.  Хийдийг Түвэдийн уран барилгыг үндэслэн барихдаа  монгол хийц сэтгэлгээ, шийдлйг оруулж урлажээ.

Түүхэн эх сурвалжид  Өндөр гэгээн Занабазар Түвэдээс эргэж ирээд гал барс жил Хэнтий ханы өвөрт шажинг бадраагч Рибогэжайганданшоддублин хийдийг байгуулсан тухай өгүүлсэн байдаг бөгөөд тэр нь энэхүү Сарьдагийн хийд ажгуу.   

Г.Тулга

 

 

 

2
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

2 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

122.201.24.122Зочин   • 9 сарын 28. 11 цаг 19 минут

Лам нар яагаад тарни уншаад 30-д оны хэлмэгдүүлэлтийг зовохгүй даваагүй юм бол.Бузоыг арилгахын тулд арай өөр шинэ арга хэрэгтэй байна.

174.237.138.123Зочин   • 9 сарын 28. 6 цаг 21 минут

Mongolchuud min!! Yaamar ch shashind buuu itge! Shashin gedeg bol huniiig todorhoi yos zuin hemjeend barij baidag uzel surraliiiin zevseg yum!!!! Uursduduuuuu l itge!

Шинэ мэдээ

ШУУРХАЙ: Дубайн гэрээг хүчингүй болголоо11 сар 18. 18:59Д.Одбаяр ирээгүй учир ҮХЦ-ийн нийт гишүүдийн  хурал хойшилжээ11 сар 18. 18:37АНУ, БНСУ цэргийн хамтарсан сургуулиа хойшлуулжээ11 сар 18. 18:00Тамиржуулах уламжлалт хоол хүнс11 сар 18. 17:55Ким Жон Ун: Солонгосын ардын арми дайнд бэлэн байх ёстой11 сар 18. 17:50Галтай гавьяат тэнгэр шиг...11 сар 18. 17:45Венад зул сарын үзэсгэлэн худалдааг нээжээ11 сар 18. 17:40Бүх цаг үеийн шилдэг 500 дуу: №1 Bob Dylan, ‘Like a Rolling Stone’11 сар 18. 17:35Сумын заан Э.Чойням: Намайг медаль хүртэх болгонд аав маань мөнгөөр шагнадаг байсан11 сар 18. 17:30ОЛОН ӨНГӨ: Бэтгэрэхийн зовлон11 сар 18. 17:25Олимпод оролцох сагсчдын бэлтгэлийн нэг өдөр11 сар 18. 17:20Монгол Улсын Үндсэн хуулийн нэмэлт, өөрчлөлтийг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид танилцуулж, уг эхийг баталгаажуулж өгөхийг хүслээ11 сар 18. 17:17Цагаан гааны ач тус11 сар 18. 17:15Иранд интернет сүлжээг тасалжээ11 сар 18. 17:10Cambridge Analytica компанийн хэргээс болж Facebook Британид торгууль төлнө11 сар 18. 17:05Б.Бямбабаяр: Мэргэжлийн хөгжмөө хөгжүүлье, дэлхийд гаргая гэж бодож байвал үнэлэмжээ нэмэх хэрэгтэй11 сар 18. 17:00Сэтгэцийн өвчтэй гэж оношлогдсон дэлхийн суут 9 зохиолч11 сар 18. 17:00Шумахер юу гэж хүссэн бэ11 сар 18. 17:00Фэйшн, шоу бизнесд цахиур хагалж буй Кадр11 сар 18. 16:55Орчин үеийн хамгийн шилдэг архитекторч КОЛХАС 75 нас хүрлээ11 сар 18. 16:50Итали эрчүүд усанд автсан Венец хотынхоо гудамжинд дарс уун суужээ11 сар 18. 16:45Илон Маск газар доорх хурдны зам барина11 сар 18. 16:40С.Чулуунбаатар: Сүхбаатар аймагт сангийн аж ахуй байгуулагдахад атрын анхны газрыг хагалж байлаа11 сар 18. 16:35Дуучин Э.Чулуунчимэг улсын начин Д.Цэрэнтогтох нар амрагийн харьцаатай болжээ11 сар 18. 16:32Овьёосоор нүүрний арьсаа цайруулах арга11 сар 18. 16:30Рок архив: Английн “Black Sabbath” хамтлаг11 сар 18. 16:25Буу тулгаж байсан ч хүнсэндээ хэрэглэж болохгүй хятад бүтээгдэхүүнүүд11 сар 18. 16:20Хилэнт хувьсгалаас хойших 30 жил11 сар 18. 16:15Роналду: Би дэлхийн рекордыг эвдэнэ11 сар 18. 16:10Цагаан баавгай амьдралынхаа ихэнх хугацааг далай, тэнгист өнгөрүүлдэг11 сар 18. 16:05
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.