2019 оны 9-р сарын 27
17 цаг 04 минут

Сарьдагийн хийд 350 жилийн дараа  Монголын үндэсний музейд “заларлаа”

Өнөөдөр Үндэсний түүхийн музейд  Сарьдагийн хийдийн олдворын үзэсгэлэнгийн нээлт боллоо. Үзэсгэлэнгийн нээлтэд Ерөнхий сайд У.Хүрэлсүх болон УИХ дахь МАН бүлгийн даргын дарга Д.Тогтохсүрэн нарын албаны хүмүүс оролцсон.

Сарьдагийн хийд  Халхын Түшээтхан аймгийн Дархан Чин вангийн хошуу буюу Одоогийн Төв аймгийн Эрдэнэ сумын Чулуут багийн нутаг Сарьдаг хайрхан уулнаа оршдог.  Энэ хийд тухайн цагтаа Халхын анхдугаар Богд, Өндөр гэгээн Занабазарын уран бүтээлийн  ордон байжээ.  

ШУА-ийн Түүх, угсаатны зүйн хүрээлэнгийн захирал, академич С.Чулуунаар ахлуулсан эрдэмтэн судлаачдын Үндэсний шинжилгээний баг 2013-2018 оны хооронд зургаан жилийн турш Өндөр гэгээн Занабазарын байгуулсан Сарьдагийн хийдэд хээрийн малтлага судалгаа хийсэн. Энэхүү судалгааныхаа үр дүнг өнөөдөр олон нийтэд таницуулж буй нь энэ.  Үзэсгэлэн энэ оны 12 дугаар сарын 20 хүртэл олон нийтэд нээлттэй байх бөгөөд Сарьдагийн хийдээс олдсон түүхэн олдворуудыг дэлгэн үзүүлжээ.

Сарьдагийн хийдийг анх 1654 оны гал барс жил эхэлж 1686 он буюу 32 жилийн турш байрьж байгуулжээ. Харамсалтай энэ хийд 1688 онд эхэлсэн Халх-Ойрадын  самууны үеэр шатаж  нуржээ. Өөрөөр хэлбэл бүрэн баригдаж дууссанаасаа хойш ердөө хоёр жилийн нүүр үзсэн байна.

Судалгаа малтлагын үеэр Цагийн гурван  бурхан буюу Гэрэл сахигч/Одсүрэн/, Бурхан багш /Шагжамуни/, Асралт /Майдар/ бурхан болон Язгуурын таван бурхны маш олон шавар  баримал олджээ.  Язгуурын таван бурхан гэдэг нь Цаглашгүй гэрэлт /Амитба/, Тус бүтээгч /Амогадди/, Машид гийгүүлэгч, Эрдэнэ үүсгэгч  бурхны 1000 гаруй шавар баримал олджээ. 

Эдгээр олдворыг ШУА-ийн  түүх, угсаатны хүрээлэнгийнхэн засч, сэргээж уг үзэсгэлэнд залсан байна билээ.  

Түүнчлэн  малтлагын үеэр нарны цаг, буу зэрэг Европт үйлдвэрлэсэн эд өдгийн зүйл олдсон нь Монголын анхдугаар Богд гэгээн  гадаад харилцаанд онцгой анхаарч байсныг илэрхийлнэ. Тухайлбал тэрхүү нарны цагийг гэхэд 1650-иад оны үед Германы Нюрнбург хотод үйлдвэрлэсэн байх магадлалтай гэжээ.

Сарьдагийн хийд нь Хэнтий нурууны Сарьдаг хайрханы өвөрт битүү модон дунд уул өөд өгсүүлэн барьсан бөгөөд нийтдээ 12 барилга, 3 суварга болон чулуу, шороон хэрэмний туурь байгаа аж.  Хийдийг Түвэдийн уран барилгыг үндэслэн барихдаа  монгол хийц сэтгэлгээ, шийдлйг оруулж урлажээ.

Түүхэн эх сурвалжид  Өндөр гэгээн Занабазар Түвэдээс эргэж ирээд гал барс жил Хэнтий ханы өвөрт шажинг бадраагч Рибогэжайганданшоддублин хийдийг байгуулсан тухай өгүүлсэн байдаг бөгөөд тэр нь энэхүү Сарьдагийн хийд ажгуу.   

Г.Тулга

 

 

 

1
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй.

1 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.126.88.130Халх Монгол   • 9 сарын 27. 19 цаг 58 минут

Халх түмний минь заяа буянгаар тодорсон Халхын анхдугаар Богд Өндөр Гэгээн Занабазар

Шинэ мэдээ

Өргөдлийн байнгын хорооноос “амь” оруулсан 1072 хувьцааг ЗГ дэмжих нь зөв21 секундын өмнөБНАСАУ-ын асуудалд НҮБ санал зөрөлдөөнтэй байна5 минут 21 секундын өмнөЦ.Солонго: Зээлийн хүүнд дарлуулсан иргэдийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр хэн ч юу ч хийхгүй байна10 минут 21 секундын өмнөАНУ Ираны эсрэг авсан хоригоо өргөтгөжээ15 минут 21 секундын өмнөЯллагдагч Б.Махбалыг өнөөдөр шүүнэ20 минут 21 секундын өмнөТрампын экс өмгөөлөгч хоригдох хугацаагаа багасгахыг хүсчээ25 минут 21 секундын өмнөБорис Жонсон тэргүүтэй консервативчууд сонгуульд ялж байна30 минут 21 секундын өмнөКанадад -50 хэм хүрч хүйтэрч болзошгүйг анхааруулжээ35 минут 21 секундын өмнөСонины онцлох мэдээний тойм40 минут 21 секундын өмнөСаудын Арабын оюутнуудын сургалтыг зогсоожээ45 минут 21 секундын өмнөНИТХ өнөөдөр хуралдана50 минут 21 секундын өмнөАНУ-ын хориг ЕХ-ны бүрэн эрхт байдалд аюул учруулж байна гэв55 минут 21 секундын өмнөЗ.Баянсэлэнгийг батлан даалтад гаргажээ1 цаг 1 минутын өмнөКубын Ерөнхийлөгч: Бид WADA-гийн Оросын эсрэг хийсэн шударга бус хоригийг эсэргүүцэж байна1 цаг 6 минутын өмнөХар тамхи худалдсан Нигерийн иргэдэд ял оноолоо1 цаг 11 минутын өмнөАзи, Номхон далайн худалдааны хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай хуулийг баталлаа1 цаг 16 минутын өмнөЕрөнхийлөгчийн хаалттай мэдээлэл хойшилжээ1 цаг 21 минутын өмнөӨнөөдөр болох үйл явдлууд1 цаг 26 минутын өмнөWorld Masters 2019: Өнөөдөр Саид Моллаеи тэргүүтэй 6 бөх барилдана1 цаг 45 минутын өмнөМЕТРО ХОТ:Бусдаас суралцаж амьдаръя2 цаг 6 минутын өмнөТ.Ням-Очир: "Үдийн цай" хөтөлбөрийн хоолны зардлыг 50 хувиар нэмэгдүүлж, 1200 төгрөг болгоно2 цаг 16 минутын өмнөАвлигын гэмт хэрэг үйлдэгчдийг 2-10 саяар торгодог АВЛИГЫН ЭСРЭГ ХУУЛЬ2 цаг 16 минутын өмнөМонголчууд Итгэлт хамба, Утай, Гүмбэнд очиж,  жилд 400 сая ам.доллар "цацаж" байна2 цаг 25 минутын өмнөЭнэ өдрийн зурхай2 цаг 46 минутын өмнөЦаг агаарын урьдчилсан мэдээ2 цаг 56 минутын өмнөWorld Masters 2019: Г.Хэрлэн мөнгө, Ё.Басхүү хүрэл медаль хүртлээ12 сар 12. 18:49Малчид, иргэдэд зориулсан мэдээ12 сар 12. 18:00Бразилын Ерөнхийлөгчийг “хөхнөөс гараагүй амьтан” гэж шүүмжилжээ12 сар 12. 17:55Сидней хотын иргэд уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг бодит арга хэмжээ авахыг шаардлаа12 сар 12. 17:50Эрүүл байх 5 зарчим12 сар 12. 17:45
© 2008 - 2019 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.