11-р сарын 2
9 цаг 05 минут

“Тайгын мангас” буюу нохой зээх

Суусарын төрөлд багтдаг нохой зээхийг латинаар “Gulo gulo” хэмээн нэрийднэ. Энэ нь идэмхий гэсэн утгатай үг. Түүний нүд эргэлдсэн улаан өнгөтэй, шүд нь хурц учраас ямар ч том амьтны ясыг төвөггүй зажилна. Хумс нь их хурц, ямар ч зүйлийг тасар татах чадвартай ажээ. тиймээс анчид ч гэсэн жаахан жийрхдэг. Ихэвчлэн тайгаар нутагладаг энэ амьатн Сибирьт их тохиолдоно. Нохой зээх нь суусарын төрөлд багтдаг ба суусарын төрлийн хамгийн том амьтан юм. Нохой зээхийг дорготой андуурах тохиолдол бий. Биеийн урт нь 1 м гарантай, өтгөн ширүүн үсээр хучигдсан байдаг.

Их аргатай, ухаантай, элдэвтэй, адтай амьтан учраас Умард Америкийн индианууд нохой зээхийг хүч чадал, арга ухаан, тэсвэр тэвчээр, авхаалж самбааны билэг тэмдэг гэж үздэг. Нохой зээхийн ан хийх ухаан нь гайхалтай, харин нохой зээхийг өөрийг нь агнахад тун хэцүү. Урхи тавиад ч нэмэргүй юм билээ хэмээн туршлагтай анчид ярьдаг. Түүнийг дутуу буудаж шархдуулсан анчид дараа нь ан хийх зүрхгүй болдог ч гэсэн яриа бий. Учир нь тэрээр яг нялх хүүхэд уйлж байгаа юм шиг гасалдаг. Идэш голдоггүй ч гэсэн түүний дуртай хоол нь шувууны мах бололтой.
Намартаа бол жимсээр хоолоо “хачирлана”. Харин өвлийн цагаар өөртөө эрсдэлтэй, том ан агнана. Буга руу дайрна.

Ангийнхаа араас тэрээр 40-45км/цагийн хурдтай хөөх ба цуцалтгүй дагана. Нохой зээхийн ангийн нүдэнд өртсөн амьтан бол тэгээд өнгөрөө. Харсан олзоо авлаж байж санаа нь амардаг зөрүүд амьтан. Хажуугаар нь өөр амьтан гүйсэн ч гэсэн тоохгүй. Анх хрсанаа л “гүйцээдэг” адтай золиг гэнэ. Олз болох амьтнаа эхлээд тэр сайн ажиглаж алсаас дагана. Тэрээр олзоо барихдаа араас нь мордож шилэн хүзүү рүү нь асдаг байна. Идэш багатай, байгалийн гамшигийн үед сэгээр хооллоно. Тиймээс зарим судлаачид нохой зээхийг байгалийн цэвэрлэгч, ашигтай амьтан гэж үздэг. Зарим судлаачид нохой зээхийг зөвхөн сэгээр л хооллодог гэж үздэг. Нохой зээх их зөрүүд, ууртай. Мэдээж хүн рүү дайрахгүй ч гэсэн айна гэж бол байхгүй. Бас айлын хот руу болон тэжээвэр амьтан руу дайрдаггүй нэг сонирхолтой зан араншинтай. Хавханд орсон олзыг эзнээс нь өмнө “шүүрддэг” болохоор анчид түүнд их дургүй. “хулгайч, дээрэмчин” хэмээн дуудаж хараана.

Нохой зээхэд бас нэг сонин зан байдаг нь модон байшин дотор ороод жижиг хэмжээтэй модон эдлэл хулгайлдаг. Яагаад ингэдэг нь тодорхойгүй. Нохой зээх их хартай, нутгархаг амьтан. Үүгээрээ бидэнтэй жаахан төстэй юмуу даа. Өөрийн нутаг дэвсгэрээр дайран өнгөрсөн бүхнийг мөрддөг. Нутагт нь дураараа орж ирсэн урилгагүй зочныг тэвчихгүй.

Нохой зээхийн хүзүү нь богинохон, бүдүүн, жижиг нүдтэй, харааны чадвар муу ч гэсэн үнэрлэх чадвар маш сайн. Нохой зээхийг хүмүүс дорготой андуурдаг. Нохой зээхийн урд мөч нь хойд мөчүүдээсээ урт, хурц хумстай. Түүний мөрийг зарим хүмүүс бамбаруушийнхтай их андуурдаг. Учир нь нохой зээхийн савар баавгайнхтай төстэй. Тэр их хөдөлгөөнтэй, бас завгүй учир байнга л үсчиж, шогшиж явна.

Тэр их ганган. Өвөлдөө хар, хүрэн үсээр хучигдах ба зундаа “хувцасаа нимгэлнэ”. Түүний үс нь ус нэвтрүүлэхгүй байх онцгой чадвартай. Энэ нь түүнийг өлчир байхад их нэмэртэй ажээ. нохой зээх дунджаар 8-12 жил амьдарна. Нохой зээх үнэг шиг дуугардаг ч гэсэн уурласан үедээ гахай шиг хамраараа хуухирдаг. Нохой зээх ганцаараа тэнүүчлэн амьдарна. Шээс болон тусгай үнэртэй шингэн ялгаруулж нутаг дэвсгэрийнхээ хил хязгаарыг тогтооно.

Орооны үед нь 1-2-р сард явагдах ба энэ үед эрэгчин нохой зээх их догшин болж бусад нохой зээхүүдтэй “үзэд тарна”. Эмэгчин нохой зээх төрөхийнхөө өмнө хуурай навчаар хэвтрээ засна. 1-3 зулзага гаргана. Дөнгөж төрсөн зулзага нь 100 граммаас хэтэрдэггүй ажээ. Зулзага нь 2 жил эхийгээ дагаж амьдарна.
Нохой зээхийг Англиар Wolverine гэдэг бол Оросоор Россомаха гэнэ.



2
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

2 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.72.243.209ё   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 11 минут

Байгалийн нарийн үзэгдлийн хүнчлэн тайлбарлаж хялбарчлан сурталчилах нь бүдүүлэг арга даа.Олон улсад ийм амьтныг хүнчлэн сурталчилах арга хэрэглэдэггүй

66.181.187.129Зочин   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 09 минут

Bas uhaalag yum bna

Шинэ мэдээ

Монгол Үндэсний Бөхийн холбооны тэргүүнээр Л.Чинбат томилогдлоо7 цаг 52 минутын өмнөЦээж хорсох үед ямар хоол хүнс хэрэглэх вэ?9 цаг 30 минутын өмнөThe Crown9 цаг 46 минутын өмнөГайхам учрал (Өгүүллэг)5 сар 28. 14:10Женнифер Энистон: Би энэ ертөнцийн хамгийн жаргалтай бүсгүй5 сар 28. 13:35Палестинчууд өлсгөлөнгөө зогсоожээ5 сар 28. 13:20П.Анужин “Эрүүлд хүрэх зам их энгийн” гэлээ5 сар 28. 13:00Аймгийн арслан О.Хангай түрүүллээ5 сар 28. 12:56Жүдочид тивийн АШТ-ээс 1 алт, 3 мөнгө, 5 хүрэл медаль хүртлээ5 сар 28. 12:50Яагаад брокколи идэх ёстой вэ5 сар 28. 12:40Боулинг сонирхогчдын УАШТ болно5 сар 28. 12:30Маргааш гурван дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана5 сар 28. 12:20“Багшийн хөгжлийн форум-2017” боллоо5 сар 28. 12:05Давстай кофены түүх5 сар 28. 12:01Зураг түүх өгүүлнэ5 сар 28. 11:58Египетүүд террористуудад цохилт өглөө5 сар 28. 11:33“Wannacrypt0r” хортой кодын халдвараас урьдчилан сэргийлэх зөвлөмж5 сар 28. 11:12Ихэнх нутгаар бороо орно5 сар 28. 11:11Зөв хооллолт гэж юу вэ?5 сар 28. 11:06Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд малтай баялаг төгс болно5 сар 28. 10:57Улаанбаатарт 19-21 градус дулааан байна5 сар 28. 10:55БХЯ-ны Удирдлагын хамт олон нэг өдрийнхөө цалинг М.Анхцэцэгийн дүүд хандивлалаа5 сар 27. 22:34Олон улсын түрэг судлалын академи Монголд малтлага хийнэ5 сар 27. 15:00Гадаадад байгаа монголчууд ерөнхийлөгчийн сонгуульд саналаа өгнө5 сар 27. 14:55С.Шойгу: Нато-гийн орнуудтай стратегийн тэнцвэрт байдлыг бий болгож чадлаа5 сар 27. 14:50"General motors" компанийг экологийн хэм хэмжээг зөрчсөн гэж буруутгажээ5 сар 27. 14:45Барууны орнуудын таван эрдмэтэн "Азийн нобелийн шагнал хүртлээ5 сар 27. 14:40Орост ажиллаж буй Киргизийн иргэд эх орон руугаа 15,6 тэрбум доллар илгээжээ5 сар 27. 14:35"Google"-ийн хиймэл оюун ухаан Го даамын дэлхий аваргыг хожжээ5 сар 27. 14:30Дахин нэг сурагчийн цогцос "Севол" гатлага онгоцноос олдлоо5 сар 27. 14:25
© 2008 - 2017 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. "ЭДИМVVН" ХХК.