11-р сарын 2
9 цаг 05 минут

“Тайгын мангас” буюу нохой зээх

Суусарын төрөлд багтдаг нохой зээхийг латинаар “Gulo gulo” хэмээн нэрийднэ. Энэ нь идэмхий гэсэн утгатай үг. Түүний нүд эргэлдсэн улаан өнгөтэй, шүд нь хурц учраас ямар ч том амьтны ясыг төвөггүй зажилна. Хумс нь их хурц, ямар ч зүйлийг тасар татах чадвартай ажээ. тиймээс анчид ч гэсэн жаахан жийрхдэг. Ихэвчлэн тайгаар нутагладаг энэ амьатн Сибирьт их тохиолдоно. Нохой зээх нь суусарын төрөлд багтдаг ба суусарын төрлийн хамгийн том амьтан юм. Нохой зээхийг дорготой андуурах тохиолдол бий. Биеийн урт нь 1 м гарантай, өтгөн ширүүн үсээр хучигдсан байдаг.

Их аргатай, ухаантай, элдэвтэй, адтай амьтан учраас Умард Америкийн индианууд нохой зээхийг хүч чадал, арга ухаан, тэсвэр тэвчээр, авхаалж самбааны билэг тэмдэг гэж үздэг. Нохой зээхийн ан хийх ухаан нь гайхалтай, харин нохой зээхийг өөрийг нь агнахад тун хэцүү. Урхи тавиад ч нэмэргүй юм билээ хэмээн туршлагтай анчид ярьдаг. Түүнийг дутуу буудаж шархдуулсан анчид дараа нь ан хийх зүрхгүй болдог ч гэсэн яриа бий. Учир нь тэрээр яг нялх хүүхэд уйлж байгаа юм шиг гасалдаг. Идэш голдоггүй ч гэсэн түүний дуртай хоол нь шувууны мах бололтой.
Намартаа бол жимсээр хоолоо “хачирлана”. Харин өвлийн цагаар өөртөө эрсдэлтэй, том ан агнана. Буга руу дайрна.

Ангийнхаа араас тэрээр 40-45км/цагийн хурдтай хөөх ба цуцалтгүй дагана. Нохой зээхийн ангийн нүдэнд өртсөн амьтан бол тэгээд өнгөрөө. Харсан олзоо авлаж байж санаа нь амардаг зөрүүд амьтан. Хажуугаар нь өөр амьтан гүйсэн ч гэсэн тоохгүй. Анх хрсанаа л “гүйцээдэг” адтай золиг гэнэ. Олз болох амьтнаа эхлээд тэр сайн ажиглаж алсаас дагана. Тэрээр олзоо барихдаа араас нь мордож шилэн хүзүү рүү нь асдаг байна. Идэш багатай, байгалийн гамшигийн үед сэгээр хооллоно. Тиймээс зарим судлаачид нохой зээхийг байгалийн цэвэрлэгч, ашигтай амьтан гэж үздэг. Зарим судлаачид нохой зээхийг зөвхөн сэгээр л хооллодог гэж үздэг. Нохой зээх их зөрүүд, ууртай. Мэдээж хүн рүү дайрахгүй ч гэсэн айна гэж бол байхгүй. Бас айлын хот руу болон тэжээвэр амьтан руу дайрдаггүй нэг сонирхолтой зан араншинтай. Хавханд орсон олзыг эзнээс нь өмнө “шүүрддэг” болохоор анчид түүнд их дургүй. “хулгайч, дээрэмчин” хэмээн дуудаж хараана.

Нохой зээхэд бас нэг сонин зан байдаг нь модон байшин дотор ороод жижиг хэмжээтэй модон эдлэл хулгайлдаг. Яагаад ингэдэг нь тодорхойгүй. Нохой зээх их хартай, нутгархаг амьтан. Үүгээрээ бидэнтэй жаахан төстэй юмуу даа. Өөрийн нутаг дэвсгэрээр дайран өнгөрсөн бүхнийг мөрддөг. Нутагт нь дураараа орж ирсэн урилгагүй зочныг тэвчихгүй.

Нохой зээхийн хүзүү нь богинохон, бүдүүн, жижиг нүдтэй, харааны чадвар муу ч гэсэн үнэрлэх чадвар маш сайн. Нохой зээхийг хүмүүс дорготой андуурдаг. Нохой зээхийн урд мөч нь хойд мөчүүдээсээ урт, хурц хумстай. Түүний мөрийг зарим хүмүүс бамбаруушийнхтай их андуурдаг. Учир нь нохой зээхийн савар баавгайнхтай төстэй. Тэр их хөдөлгөөнтэй, бас завгүй учир байнга л үсчиж, шогшиж явна.

Тэр их ганган. Өвөлдөө хар, хүрэн үсээр хучигдах ба зундаа “хувцасаа нимгэлнэ”. Түүний үс нь ус нэвтрүүлэхгүй байх онцгой чадвартай. Энэ нь түүнийг өлчир байхад их нэмэртэй ажээ. нохой зээх дунджаар 8-12 жил амьдарна. Нохой зээх үнэг шиг дуугардаг ч гэсэн уурласан үедээ гахай шиг хамраараа хуухирдаг. Нохой зээх ганцаараа тэнүүчлэн амьдарна. Шээс болон тусгай үнэртэй шингэн ялгаруулж нутаг дэвсгэрийнхээ хил хязгаарыг тогтооно.

Орооны үед нь 1-2-р сард явагдах ба энэ үед эрэгчин нохой зээх их догшин болж бусад нохой зээхүүдтэй “үзэд тарна”. Эмэгчин нохой зээх төрөхийнхөө өмнө хуурай навчаар хэвтрээ засна. 1-3 зулзага гаргана. Дөнгөж төрсөн зулзага нь 100 граммаас хэтэрдэггүй ажээ. Зулзага нь 2 жил эхийгээ дагаж амьдарна.
Нохой зээхийг Англиар Wolverine гэдэг бол Оросоор Россомаха гэнэ.

2
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

2 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.72.243.209ё   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 11 минут

Байгалийн нарийн үзэгдлийн хүнчлэн тайлбарлаж хялбарчлан сурталчилах нь бүдүүлэг арга даа.Олон улсад ийм амьтныг хүнчлэн сурталчилах арга хэрэглэдэггүй

66.181.187.129Зочин   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 09 минут

Bas uhaalag yum bna

Шинэ мэдээ

З.Долгорсүрэн: Аавдаа хаягласан сэтгэлийн захидал ч алга надад3 цаг 44 минутын өмнөКисеносатогийн аав нь үнэн л хэлж байж дээ4 цаг 27 минутын өмнөМАН-ын даргыг сонгох санал хураалт дууслаа4 цаг 38 минутын өмнөҮхлийн дараа амьдрал байх боломжтой5 цаг 18 минутын өмнөПутин, Ассад нар уулзлаа5 цаг 28 минутын өмнөУлаанбаатарт шөнөдөө 20 хэм хүйтэн5 цаг 38 минутын өмнөКюүшюү башё: Хакүхо, Ичиножёо нар учраа таарч хүч шавхан барилдлаа5 цаг 39 минутын өмнөХятад улс авлигатай тэмцэх кампанит ажлын хүрээнд 6100 гаруй хүнийг шийдгэжээ5 цаг 48 минутын өмнөДайн эхлэхэд улаан арми хамаг дарга нараа хэлмэгдүүлчихсэн байлаа5 цаг 53 минутын өмнөКаприо шинэхэн дурлалтайгаа учирчээ5 цаг 58 минутын өмнөДархан аварга Гэлэгжамцын Өсөхбаяр фэйсбүүк хуудсаа хакердуулжээ6 цаг 1 минутын өмнөСахар хүний биед ямар нөлөө үзүүлдэг вэ6 цаг 3 минутын өмнөЖүжигчин бүсгүйчүүд хамтдаа Монгол соёлоо түгээж байна6 цаг 8 минутын өмнөО.Содбилэг: Би Д.Хаянхярвааг дэмжиж саналаа өгсөн6 цаг 11 минутын өмнөМарго Робби жирэмсэн6 цаг 13 минутын өмнөГоо сайхны барааны үйлдвэрт болсон дэлбэрэлтийн улмаас олон хүн шархаджээ6 цаг 18 минутын өмнөИх Британи автомат жолоодлоготой ачааны автомашин ашиглахаар төлөвлөж байна6 цаг 23 минутын өмнөТа Дональд Трамп “Гэртээ ганцаараа 2”-т дүр бүтээснийг мэдэх үү6 цаг 28 минутын өмнөСэтгэлзүйч, Одон орон судлаач Б.Цэцэгмаа:СЭТГЭЛЗҮЙЧТЭЙ ЯРИЛЦАХ НЬ НАЙЗТАЙГАА ЯРИЛЦАХААС ТЭС ӨӨР ЗҮЙЛ ЮМ6 цаг 29 минутын өмнөКазакуудыг хамгийн хөөрхөн гэжээ6 цаг 33 минутын өмнөЛондоны автобуснууд дизелийн оронд кофе хэрэглэнэ6 цаг 38 минутын өмнөТа эдгээр зүйлсийн адил төстэй шинжийг анзаарч байсан уу6 цаг 43 минутын өмнөӨмнөговь аймгийн 30 гаруй мянган толгой мал өөр аймагт өвөлжиж байна6 цаг 48 минутын өмнө12 жилийн ойн хүрээнд хэрэглэчдийнхээ зарыг хамгийн олон сувгаар үнэ төлбөргүй түгээж байна6 цаг 51 минутын өмнөБНСУ-ын Ерөнхий сайд чуулга уулзалтад оролцогчдыг хүлээн авч уулзлаа  6 цаг 52 минутын өмнөШилдэг 6 дахь тоглогч Бэн Гордон хууль зөрчжээ6 цаг 53 минутын өмнөЭцгийн зам гудайхад үрийн заяа хазайдаг6 цаг 58 минутын өмнөҮндэсний статистикийн хорооны дарга А.Ариунзаяа хамтран ажилладаг олон улсын байгууллагын төлөөллүүдтэй уулзлаа7 цаг 2 минутын өмнөЛэди Гага өөрийгөө золиослон байж амжилтад хүрчээ7 цаг 3 минутын өмнөХятадын сахиусан тэнгэр тайзан дээр халтирч алдаа гаргав7 цаг 8 минутын өмнө
© 2008 - 2017 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. "ЭДИМVVН" ХХК.