11-р сарын 2
9 цаг 05 минут

“Тайгын мангас” буюу нохой зээх

Суусарын төрөлд багтдаг нохой зээхийг латинаар “Gulo gulo” хэмээн нэрийднэ. Энэ нь идэмхий гэсэн утгатай үг. Түүний нүд эргэлдсэн улаан өнгөтэй, шүд нь хурц учраас ямар ч том амьтны ясыг төвөггүй зажилна. Хумс нь их хурц, ямар ч зүйлийг тасар татах чадвартай ажээ. тиймээс анчид ч гэсэн жаахан жийрхдэг. Ихэвчлэн тайгаар нутагладаг энэ амьатн Сибирьт их тохиолдоно. Нохой зээх нь суусарын төрөлд багтдаг ба суусарын төрлийн хамгийн том амьтан юм. Нохой зээхийг дорготой андуурах тохиолдол бий. Биеийн урт нь 1 м гарантай, өтгөн ширүүн үсээр хучигдсан байдаг.

Их аргатай, ухаантай, элдэвтэй, адтай амьтан учраас Умард Америкийн индианууд нохой зээхийг хүч чадал, арга ухаан, тэсвэр тэвчээр, авхаалж самбааны билэг тэмдэг гэж үздэг. Нохой зээхийн ан хийх ухаан нь гайхалтай, харин нохой зээхийг өөрийг нь агнахад тун хэцүү. Урхи тавиад ч нэмэргүй юм билээ хэмээн туршлагтай анчид ярьдаг. Түүнийг дутуу буудаж шархдуулсан анчид дараа нь ан хийх зүрхгүй болдог ч гэсэн яриа бий. Учир нь тэрээр яг нялх хүүхэд уйлж байгаа юм шиг гасалдаг. Идэш голдоггүй ч гэсэн түүний дуртай хоол нь шувууны мах бололтой.
Намартаа бол жимсээр хоолоо “хачирлана”. Харин өвлийн цагаар өөртөө эрсдэлтэй, том ан агнана. Буга руу дайрна.

Ангийнхаа араас тэрээр 40-45км/цагийн хурдтай хөөх ба цуцалтгүй дагана. Нохой зээхийн ангийн нүдэнд өртсөн амьтан бол тэгээд өнгөрөө. Харсан олзоо авлаж байж санаа нь амардаг зөрүүд амьтан. Хажуугаар нь өөр амьтан гүйсэн ч гэсэн тоохгүй. Анх хрсанаа л “гүйцээдэг” адтай золиг гэнэ. Олз болох амьтнаа эхлээд тэр сайн ажиглаж алсаас дагана. Тэрээр олзоо барихдаа араас нь мордож шилэн хүзүү рүү нь асдаг байна. Идэш багатай, байгалийн гамшигийн үед сэгээр хооллоно. Тиймээс зарим судлаачид нохой зээхийг байгалийн цэвэрлэгч, ашигтай амьтан гэж үздэг. Зарим судлаачид нохой зээхийг зөвхөн сэгээр л хооллодог гэж үздэг. Нохой зээх их зөрүүд, ууртай. Мэдээж хүн рүү дайрахгүй ч гэсэн айна гэж бол байхгүй. Бас айлын хот руу болон тэжээвэр амьтан руу дайрдаггүй нэг сонирхолтой зан араншинтай. Хавханд орсон олзыг эзнээс нь өмнө “шүүрддэг” болохоор анчид түүнд их дургүй. “хулгайч, дээрэмчин” хэмээн дуудаж хараана.

Нохой зээхэд бас нэг сонин зан байдаг нь модон байшин дотор ороод жижиг хэмжээтэй модон эдлэл хулгайлдаг. Яагаад ингэдэг нь тодорхойгүй. Нохой зээх их хартай, нутгархаг амьтан. Үүгээрээ бидэнтэй жаахан төстэй юмуу даа. Өөрийн нутаг дэвсгэрээр дайран өнгөрсөн бүхнийг мөрддөг. Нутагт нь дураараа орж ирсэн урилгагүй зочныг тэвчихгүй.

Нохой зээхийн хүзүү нь богинохон, бүдүүн, жижиг нүдтэй, харааны чадвар муу ч гэсэн үнэрлэх чадвар маш сайн. Нохой зээхийг хүмүүс дорготой андуурдаг. Нохой зээхийн урд мөч нь хойд мөчүүдээсээ урт, хурц хумстай. Түүний мөрийг зарим хүмүүс бамбаруушийнхтай их андуурдаг. Учир нь нохой зээхийн савар баавгайнхтай төстэй. Тэр их хөдөлгөөнтэй, бас завгүй учир байнга л үсчиж, шогшиж явна.

Тэр их ганган. Өвөлдөө хар, хүрэн үсээр хучигдах ба зундаа “хувцасаа нимгэлнэ”. Түүний үс нь ус нэвтрүүлэхгүй байх онцгой чадвартай. Энэ нь түүнийг өлчир байхад их нэмэртэй ажээ. нохой зээх дунджаар 8-12 жил амьдарна. Нохой зээх үнэг шиг дуугардаг ч гэсэн уурласан үедээ гахай шиг хамраараа хуухирдаг. Нохой зээх ганцаараа тэнүүчлэн амьдарна. Шээс болон тусгай үнэртэй шингэн ялгаруулж нутаг дэвсгэрийнхээ хил хязгаарыг тогтооно.

Орооны үед нь 1-2-р сард явагдах ба энэ үед эрэгчин нохой зээх их догшин болж бусад нохой зээхүүдтэй “үзэд тарна”. Эмэгчин нохой зээх төрөхийнхөө өмнө хуурай навчаар хэвтрээ засна. 1-3 зулзага гаргана. Дөнгөж төрсөн зулзага нь 100 граммаас хэтэрдэггүй ажээ. Зулзага нь 2 жил эхийгээ дагаж амьдарна.
Нохой зээхийг Англиар Wolverine гэдэг бол Оросоор Россомаха гэнэ.

2
АНХААРУУЛГА: Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд zaluu.com хариуцлага хүлээхгүй болно. Манай сайт ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан бөгөөд мөн IP хаяг ил гарсан тул Та сэтгэгдэл бичихдээ бусдын эрх ашгийг хүндэтгэн үзнэ үү. Хэм хэмжээ зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Холбогдох утас: 91777757

2 сэтгэгдэлСэтгэгдэл бичих

202.72.243.209ё   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 11 минут

Байгалийн нарийн үзэгдлийн хүнчлэн тайлбарлаж хялбарчлан сурталчилах нь бүдүүлэг арга даа.Олон улсад ийм амьтныг хүнчлэн сурталчилах арга хэрэглэдэггүй

66.181.187.129Зочин   • 2016, 11 сарын 2. 14 цаг 09 минут

Bas uhaalag yum bna

Шинэ мэдээ

УИХ-ын гишүүн, МУ-ын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга Ж.Мөнхбатын сар шинийн мэндчилгээ20 минут 45 секундын өмнөОскар-2017: Улаан хивсний ёслол25 минут 48 секундын өмнөГал тахиа жилийн хүчит бөхийн барилдаанд Ч.Санжаадамба түрүүллээ1 цаг 8 минутын өмнөМонгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж: Гал тахиа жил Монгол түмэнд маань ээл ивээлээ улам их өгөх болтугай1 цаг 12 минутын өмнөМонголын төр, шашны баяр Цагаан сар/Шинийн нэгэн/1 цаг 46 минутын өмнөТөрийн өндөрлөгүүд ахмад буурлуудтайгаа золголоо1 цаг 55 минутын өмнөХадагны өнгөний учир ...2 цаг 1 минутын өмнөГал тахиа жилийн хаврын тэргүүн хар бар сарын 12 цаг 6 минутын өмнөУлаанбаатарт өдөртөө 4 хэм хүйтэн2 цаг 26 минутын өмнөГурван гийгүүлэгч: "Минималист" буюу хялбарчилсан амьдрал2 цаг 31 минутын өмнөМэндчилгээ2 цаг 53 минутын өмнөЗамын цагдаагийн газраас иргэд, жолооч нарт зөвлөмж хүргүүллээ3 цаг 13 минутын өмнөНийслэлийн онцгой комисс өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллаж байна3 цаг 23 минутын өмнөОрон нутгийн чиглэлд 133 тээврийн хэрэгсэл нэмэлтээр үйлчилж байна3 цаг 33 минутын өмнөНийт 1,204 тээврийн хэрэгсэл иргэдэд үйлчилж байна3 цаг 33 минутын өмнөХилийн боомтууд амарч байна3 цаг 43 минутын өмнөОрон сууцны конторууд 24 цагаар ажиллаж байна3 цаг 53 минутын өмнөТөрийн өндөрлөгүүд Монголын ард түмний заяа буяныг даатган мандал өргүүлнэ4 цаг 1 минутын өмнөТанилц: Эмнэлгүүд дараах хуваарийн дагуу ажиллаж байна5 цаг 48 минутын өмнөГандантэгчилэн хийдэд Мандал өргөнө5 цаг 59 минутын өмнөБ.Баатархүү: Цагдаагийнхан өндөржүүлсэн бэлэн байдалд ажиллаж байна6 цаг 10 минутын өмнөЗүг, мөрөө хэрхэн гаргах вэ6 цаг 10 минутын өмнөЦагаан сар шог зураачийн нүдээр...2 сар 26. 15:01Сар шинийн мэндчилгээ2 сар 26. 14:53“Нийслэлийн тэргүүний фермер”-т шагнал гардууллаа2 сар 26. 14:44Монгол Улсын хөдөлмөрийн баатар Х.Цагаанбаатар тахимаа өглөө2 сар 26. 14:42“Бруклин Нэтс” 58 тоглолт хийхдээ 49-д нь хожигдлоо2 сар 26. 14:39“Манлай малчин” цол тэмдэгээр шагнав2 сар 26. 14:34Нийслэлийн иргэдээ даатган мандал өргөлөө2 сар 26. 14:23Улсын гарьд Д.Баяраа агсны хүү өвдөг шороодлоо2 сар 26. 14:11
© -2017 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. "ЭДИМVVН" ХХК.