Хуурамч архины нийлүүлэлтийн суваг “дижитал жижиглэн” хэлбэрт шилжсэн үү?

“Чөлөөт бүс”-ийн архи далд бизнес болоод зогсохгүй хор ч болсоор" нэртэй эрэн сурвалжлах бүтээлээ “Зууны мэдээ” сонины 2026 оны хоёрдугаар сарын 11-ний дугаарт хүргэсэн билээ. Энэ нь бизнес ашиг орлогоос илүүтэй хүний эрүүл мэнд, амь нас цаашлаад улс эх орны оршин тогтноход ч нөлөөлөх эрсдэлтэй асуудал юм. Тиймээс бид энэ асуудлыг багасгах, таслан зогсоох гарц бий эсэхийг үргэлжлүүлэн сурвалжиллаа.

Баянгол дүүргийн иргэн Ж.Э ярихдаа “...манай байрны гадаах найман нэрийн барааны дэлгүүр байнга хямд үнэтэй нэр ус нь мэдэгдэхгүй гадаад, дотоодын үйлдвэрийн архи болон виски зардаг. Анх эднийх жижигхэн ТҮЦ -нд үйл ажиллагаа явуулдаг байсан бол одоо томорсоор супермаркетын хэмжээнд очсон. Эзэн хүүхэн нь том машин авч унасан. Ингэж томрох шалтгаан нь импортын болон бусад согтууруулах ундааг хямдаар зарж ашиг олсон.

Эднийхийг томруулсан улс нь энэ хавийн архичид. Үүнд нь манай нөхөр ч орно. Эднийх архиа ихэвчлэн урд, хойд хил чөлөөт бүсээс авдаг сүлжээтэй юм билээ” гэсэн юм. Өөрөөр хэлбэл, хуурамч архины нийлүүлэлтийн сүлжээ жижиглэнгийн хэлбэрт шилжсэн нь үүнийг гэрчилнэ. Улсын хэмжээнд жижиглэнгийн хэлбэрээр архи борлуулдаг 7000 орчим цэг бий. Тэдний дийлэнх нь ийм хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа явуулдаг уу гэхэд хилсдэхгүй. Өөрөөр хэлбэл, найман нэрийн барааны дэлгүүрт архи болон согтууруулах ундааны зүйлийг борлуулах эрх олгосонтой нь холбоотой. Тэд архи болон тамхи  борлуулах эрхгүй бол ашиггүй байдаг тухай ч ярьдаг. Жил бүрийн цагаан сар болон тэмдэглэлт баярын үеэр тэд гол ашгаа хийдэг гэж болно. Түүнчлэн дотоодын хуурамч архи борлуулах нэг объект нь. Ялангуяа гэр хороолол болон захын дүүргүүд, алслагдсан хөдөө сумдад хяналт сул, иргэдийн мэдээлэлгүй байдлыг ашиглан тэднийг онилдог гэсэн үг.

Энэ жилийн Цагаан сарын баярын өмнөх өдрүүдэд Цагдаагийн байгууллага олон тооны хуурамч архи үйлдвэрлэж захын гэр хорооллын дэлгүүрүүдээр дамжуулан борлуулж байсныг илрүүлсэн.Тодруулбал, нэр бүхий аж ахуйн нэгжүүдэд хуурамч архи, согтууруулах ундааг худалдан борлуулж, хууль бус орлогоо нууж мөнгө угаах үйлдэл хийсэн байж болзошгүй гэмт хэргийн шинжтэй үйлдлийг иргэдийн мэдээллийн дагуу энэ оны хоёрдугаар сарын 05-ны өдөр прокурорын зөвшөөрлөөр нэгжлэгийг тухайн аж ахуйн нэгжийн үйлдвэр, агуулах мөн “М” болон “А” нэртэй хүнсний дэлгүүрүүд явуулсан юм. Нэгжлэгээр зохих зөвшөөрөлгүй,стандартын бус, албан ёсны шинжилгээ хийгдээгүй, эрүүл ахуйн шаардлага хангаагүй байж болзошгүй 730 шил архи, Хятад, Казахстан, ОХУ-д үйлдвэрлэсэн хуурамч онцгой албан татварын тэмдэгтэй есөн нэр төрлийн 270 шил виски, 5000 ширхэг хуурамч архины шошго хураан авсан.  Шалгалтын ажиллагаа эхэлсэн тул нэрийг мэдээлэх боломжгүй гэж албаны эх сурвалж хэлсэн. “А” аж ахуйн нэгжийн согтууруулах ундаа үйлдвэрлэх эрх нь 2024 онд Шүүхийн шийдвэрээр хүчингүй болсон бөгөөд тухайн компани өөрсдийн хамаарал бүхий “Б” аж ахуйн нэгжийн үйлдвэрт “Шүншиг”, “ Mongol Empire vodka” нэртэй архи үйлдвэрлэж Баянзүрх, Сонгинохайрхан дүүргийн захын хүнсний дэлгүүрүүдэд дамжуулан 0.75 литрийн савлагаатай архийг 8500 төгрөгөөр худалдан борлуулж байсан нь тогтоогдсон юм. Энэ нь найман нэрийн барааны дэлгүүрүүдийг ийнхүү  ашиг олох суваг болгон онилдог нь батлагдаж буй аж.

Түүнчлэн Алтанбулагийн чөлөөт бүсээр ажиглалт хийж явахдаа нэг бүр нь 10000 төгрөгийн үнэтэй ОХУ-д үйлдвэрлэсэн 0.5 л “Маккалистер” виски зарж байхдаа таарч худалдан авсан юм. Уг вискиг “Итирнатитур” хэмээх аж ахуйн нэгж оруулж ирсэн байв. Онцгой албан татваргүй учраас хямд байлаа. Мөн 8000 мянган төгрөгийн үнэтэй 0.5 л ийн водка мөн тухайн дэлгүүрт борлуулагдаж байсан. Тухайн согтууруулах ундааны спиртийн агууламж, хэмжээнээс хамаарч онцгой албан татварын хэмжээг тогтоодог. Эдгээрийг Татварын ерөнхий газрын улсын байцаагчид өгч гурван төрлийн төхөөрөмжөөр шалгуулахад татварын тэмдэг бүхий акцтай учраас хуурамч гэдэг нь нотлогдоогүй. Гэхдээ эцсийн хэрэглэгчдэд очихдоо 3-5 нугалсан үнээр худалдаагддаг нь тогтоогдсон юм. Нөгөөтээгүүр, Монголчуудын гадаад архи хэн нэгэндээ бэлэглэх гэсэн сэтгэхүйг ийнхүү хуурамч архи үйлдвэрлэгчид овжиноор ашигладаг болохыг ч үгүйсгэхгүй.

Хуурамч акцыг импортын эрх бүхий аж ахуйн нэгжүүд өөрсдөө хийх боломжтой

Өөх боловсруулах үйлдвэрийн агуулахад татварын акцгүй, акц хуурамч байж болзошгүй найман нэр төрлийн 70 мянган шилтэй вино хадгалан, нууц далд аргаар худалдан борлуулж байсан үйлдлийг илрүүлсэн байна.

Гадуур борлуулагдаж буй зарим согтууруулах ундаа буюу архины бөглөөн дээрх акцыг хуурамчаар үйлдэж буйг татвар болон хууль хяналтын байгууллагуудын хамтарсан шалгалтаар илэрсэн. Одоогоор мөрдөн шалгах ажиллагаа явагдаж байгаа тул тодорхой мэдээлэл өгөх боломжгүйг албаны эх сурвалж хэлдэг. Жишээлбэл, Хан-Уул дүүргийн Татварын улсын байцаагч Ж.Мөнхбат Ballantines Finest whisky нэрээр Pinlyand хуурамч архи оруулж ирсэн нь төхөөрөмжөөр шалгаж үзэхэд нотлогдсон байдаг. Уг татварын акцтай гэх архийг төхөөрөмжөөр шалгахад хуурамч гэдэг нь тогтоогдсон. Өөрөөр хэлбэл, төхөөрөмжид эрх бүхий байгууллагаас олгосон бодит акц биш гэдэг хариу өгсөн байна. Уг архийг нарийвчилсан шинжилгээнд өгсөн байдаг. Магадгүй тээвэрлэлтийн үед уг хуурамч акцыг наасан байж болзошгүй гэсэн таамгийг ч дэвшүүлж буй. Уг акцад эрх бүхий Үнэт цаасны компани ямар нууц тэмдэглэгээ хийснийг хэн ч мэдэхгүй. Мэдэх ч ёсгүй. Энэ бол Монгол Улсын нууцтай холбоотой. Мэдээж ил байдаг бол хэн ч дуурайлгаж хийх боломжтой. Тиймээс энэ бол нууц байдаг зүйл. Өмнө нь хуурамч акц уу, бодит акц уу гэдгийг гэрэл тусгаж үздэг байсан бол өнөөдөр тусгай төхөөрөмжөөр илрүүлдэг болж улам боловсронгуй илүү хялбар болсон хэмээн улсын байцаагч ярьж байв. Нөгөөтээгүүр,  е-баримт апплэйкейшнээр утаснаасаа тухайн акцыг уншуулахад тухайн архины нэр, хэмжээ, оруулж ирж буй аж ахуйн нэгжийн мэдээлэл гарч ирж буй ч төхөөрөмж дуугарахгүй байх тохиолдол байдаг байна. Энэ нь зөрчилтэй байна гэсэн дохио. Дахин хоёр дах, гурав дахь төхөөрөмжөөр шалгаж үзэхэд хуурамч акц болох нь тогтоогддог байна. Цагдаагийн байгууллагаас эдгээр хуурамч акцыг хаана хийсэн бэ гэдгийг тогтоохоор ажиллаж байгаа гэв. Яг батлагдаагүй байгаа ч эхний мэдээллээр хуурамч акцыг “Өөх боловсруулах үйлдвэрийн агуулахад татварын акцгүй, акц хуурамч байж болзошгүй найман нэр төрлийн 70 мянган шилтэй вино хадгалан, нууц далд аргаар худалдан борлуулж байсан үйлдлийг илрүүлсэн байна.

Үүнээс 34 мянган ширхэг нь онцгой албан татварын акцтай, 36 мянган ширхэг нь акцгүй байсныг шалгалтын ажиллагааг үргэлжлүүлэн явуулж байгаа аж. Гэхдээ  энэ мэдээлэл татварын байгууллага  болон  гаальтай тулгалт хийж байгаа юм байна.Тиймээс виноны талаарх мэдээлэл батлагдаагүй байгааг эх сурвалж анхааруулсан. Чөлөөт бүсээр оруулж ирж буй архи, согтууруулах ундаанд акцтай болгосон. Одоогоор хуурамч акцтай архи илрээгүй. Тэгэхээр дээрх хуурамч акцын зөрчил нь Монгол улсад мэдүүлээд орж ирсэн архинаас илрээд байгаа нь архи, согтууруулах ундааг импортоор оруулж худалдан борлуулах эрх бүхий аж ахуйн нэгжүүд өөрсдөө  татвараас зугтахын тулд Онцгой албан татварын тэмдэг болох акцыг хуурамчаар олшруулж байна гэсэн хардлага төрүүлж буйг эрх бүхий улсын байцаагч хэлж байгаа юм.

Архи импортоор  оруулж ирж буй компаниуд хэчнээн шил архийг хил, гаалиар мэдүүлж оруулахаар байна түүндээ тохирсон акцыг Татварын ерөнхий газраас авч улмаар Гаалийн байгууллагад мэдүүлдэг. Тодруулбал, “...манай компани Ballantines гэдэг 1.0 литрийн архийг ийм үнээр, ийм газраас төдий хэмжээгээр оруулж ирнэ” гэсэн хүсэлтээ илэрхийлж Татварын ерөнхий газар уг хүсэлтийн дагуу акцыг олгоно. Улмаар бараа бүртгэлийн нэгдсэн системээр бүртгэгдэж хаана, хаана борлуулагдахаар байгаа нь тодорхой болно.

Тэгвэл хуурамч акц  ямар архи дээр наагдаж байна вэ гэвэл гаалиар мэдүүлээгүй архи дээр наагдаж байна  гэсэн үг. Магадгүй зарим компани хилээр оруулж ирэх архины тоогоо 1000 гэж мэдүүлснээ цаанаа 1200 ширхгийг оруулж ирэх байдлаар хуурамч акц хийгдэж байна гэсэн хардлага байгаа юм. Ер нь бол гаальд  мэдүүлсэн тоо, акцын тоо хоёр мөргөх ёстой. Өөрөөр хэлбэл, 200 ширхэг 1.0 литрийн Ballantines виски нэг бүрийн Онцгой албан татвар 49 мянган төгрөг гэж үзвэл 100 ширхэг нь 4.9 сая төгрөгийн татвараас бултуулж оруулж ирж байна гэсэн үг аж. Үүний төлөө Хятадад эдгээр 100 ширхэг хуурамч акц хуулбарлуулах зардал мөн асуудал дагуулна. Тэгэхээр дотоодын аж ахуйн нэгжүүд өөрсдөө хуурамч акцыг хийж байна гэсэн хардлага төрүүлж байгааг мэргэжлийнхэн хэлж байгаа юм.

Өөрөөр хэлбэл, тухайн компани эрх бүхий байгууллагаас өгч буй лац, ломботой QR кодыг өөрсдөө л мэдэх боломжтой. Тэд мэдэж байгаа учраас хуурамчаар олшруулж байна гэсэн үг. Түүнээс биш хэн нэгэн иргэд, бүлэг этгээдүүд хуурамчаар үйлдэх боломжгүй. Ер нь хуурамч акцтай архи борлуулж буй эсэхийг мэдэхийн тулд иргэд хяналтаа сайжруулж е.баримт аа тухай дэлгүүрээсээ заавал авч байх нь чухал. Өөрөөр хэлбэл иргэд тухайн QR код буюу акцыг уншуулснаар Татварын ерөнхий газрын бараа бүртгэлийн нэгдсэн системд орж тухайн бүтээгдэхүүн хаана, хэдий хэмжээгээр зарагдсан  вэ гэдэг нь тодорхой хугацааны дараа ил болох аж. Энэ систем бүрэн ажилласнаар хуурамч акцтай архи худалдаалагдах явдал хумигдах болно гэдгийг Татварын ерөнхий газрын улсын байцаагч Б.Отгонбаяр хэллээ. Одоогоор архи согтууруулах ундаа импортлох эрхтэй 54 аж ахуйн нэгж байна.

Хуурамч архи худалдаалах нь залилах төрлийн гэмт хэрэгт багтдаг

Цагдаагийн байгууллагаас Монгол түмний уламжлалт Сар шинийн баярыг угтан Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2022 оны 43 дугаар зарлиг, Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах, иргэдийн эрүүл мэндийг болзошгүй эрсдэлээс хамгаалах, гэмт хэрэг, зөрчлөөс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор Татвар, Гаалийн ерөнхий газартай хамтран “Цахим-архи худалдаа” нэгдсэн арга хэмжээг улсын хэмжээнд энэ оны нэгдүгээр сарын 26-ны өдрөөс хоёрдугаар сарын 16-ны өдрийн хооронд зохион байгуулжээ. Шалгалтаар  оюуны өмч, онцгой албан татварын тэмдэг болон хаяг шошгын зөрчилтэй, чанарын шаардлага хангахгүй согтууруулах ундааны зүйлсийг улсын хилээр хууль бусаар нэвтрүүлэх, үйлдвэрлэх, хадгалах, цахим орчинд худалдах үйлдлийг таслан зогсоох, хуурамч цахим хаягийг устгуулах ажиллагааг зохион байгуулсан байна.

Үүний үр дүнд цахим орчинд мэдээлэл солилцох фэйсбүүк, инстаграм зэрэг платформд мониторинг хийж, гарал үүсэл нь тодорхойгүй, оюуны өмч, онцгой албан татварын тэмдгийн зөрчилтэй согтууруулах ундаа худалдан борлуулах, хүргэлтийн үйлчилгээний талаар мэдээлэл байршуулсан, Согтууруулах ундааны эргэлтэд хяналт тавих, архидан согтуурахтай тэмцэх тухай хуульд заасан зөрчлийн шинжтэй үйлдэл илэрсэн 51 групп, 14 хувь хүний цахим хаягийн эзэмшигчдийг тогтоожээ. Мөн холбогдох мэдээллийг устгуулах хүсэлтийг Харилцаа холбооны зохицуулах хороонд хүргүүлж, 31 групп, хаягийг устгуулсан байна.

2026 оны нэгдүгээр сарын 26-наас хоёрдугаа рсарын 13-ны байдлаар: 

8805 аж ахуйн нэгж, 21586 иргэнийг шалган, 13 гэмт хэрэг, 353 зөрчлийг илрүүлэн, чанарын шаардлага хангахгүй, хаяг шошго, онцгой албан татварын тэмдгийн зөрчилтэй 2414 ширхэг /2449 литр/ архи, 3855 ширхэг /3219 литр/ шар айраг, 564 ширхэг /320 литр/ бусад согтууруулах ундаа виски, коньяк зэргийг хураан авч, 24 аж ахуйн нэгжийг 65.5 сая, 46 иргэнийг 22.9 сая төгрөгөөр торгож, 132 зөрчлийг харьяаллын дагуу татварын байгууллагад шилжүүлсэн байна. 

 

Залилах гэмт хэрэг сүүлийн жилүүдэд 48-61 хувиар нэмэгджээ

Харин Гаалийн байгууллагаас арга хэмжээний хүрээнд улсын хилээр нэвтрүүлж буй архи, согтууруулах ундаанд тавих хяналт шалгалтыг эрчимжүүлж, импорт, экспортын хяналтыг сайжруулах, зорчигчийн хувийн хэрэглээний хэмжээнээс хэтрүүлсэн барааг илрүүлэх, гаалийн татвар, тарифын хууль тогтоомжийн хэрэгжилтийг хангах, иргэн, аж ахуйн нэгжид хууль тогтоомжийн мэдээлэл, зөвлөмжийг олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр хүргэх ажлыг зохион байгуулжээ.  2026 оны хоёрдугаар сарын 08-ны өдрийн байдлаар 749.5 литр архи, согтууруулах ундаатай холбоотой нийт 12 зөрчил илрүүлж ажилласан байна.

Нутаг дэвсгэр хариуцсан цагдаагийн байгууллагуудаас согтууруулах ундааны хууль бус худалдаа, хүргэлтийн үйлчилгээг таслан зогсоох чиглэлээр 929 чиглэлд 6510 иргэн, 4850 аж ахуйн нэгж, 20719 тээврийн хэрэгслийг шалган, нэг гэмт хэрэг, 109 зөрчил илрүүлжээ. Мөн 1081 ширхэг /2116 литр/ архи, 1356 ширхэг /1214 литр/ шар айраг, 70192 ширхэг /603.5 литр/ бусад согтууруулах ундааны зүйлийг хурааж, дөрвөн  аж ахуйн нэгжийг 20 сая, 43 иргэнийг 20.6 сая төгрөгөөр торгожээ. Ийнхүү архи согтууруулах ундаа хуурамчаар үйлдэж буй зөрчлийг бусдыг залилах  гэмт хэрэг хэмээн үздэг байна. Тэгвэл энэ төрлийн гэмт хэрэг ийнхүү  жилээс жилд 48-61  хувиар нэмэгдсэнийг  статистик мэдээ харуулсаар байна. Тэгвэл үүнийг таслан зогсоох, багасгах  ямар гарц, шийдэл байгааг тодотгоё.

Институтын сул тал руу хуурамч бүтээгдэхүүний логистик “ус шиг урсах” эрсдэлтэйг анхааруулсаар

Сүүлийн 10 жилд Монгол Улсын хяналт-шалгалтын тогтолцоо “нэг төвд төвлөрсөн хяналт” загвараас “салбарчилсан тухайлбал, яамд, нутгийн байгууллагад тархсан хяналт” загвар руу хурдтай шилжсэн. Үүний гол огцом үе шат нь хил дээрх мэргэжлийн хяналтын чиг үүрэг, боомтын байгууллага, лаборатори, орон тоог Гаалийн ерөнхий газар руу шилжүүлсэн шийдвэр нь нэг байгууллага дахь хяналтын ачааллыг нэмэгдүүлсний сөрөг нөлөөлөл хуурамч архи хилээр ихээр орж ирэх шалтгаануудын нэг болсныг мэргэжлийн эксперт хэлж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, 2022 онд Мэргэжлийн хяналтын байгууллагыг татан буулгасан шийдвэрийн сөрөг тал үүгээр илэрч буй дохио гэлтэй.

Энэ өөрчлөлт нь анхдагч зорилго нь орон тоо, хяналт шалгалтын давхардал багасгах, эрсдэлд суурилсан хяналт руу шилжих, бизнесийн дарамт бууруулах гэж тайлбарлагддаг ч практикт хүнсний аюулгүй байдал, согтууруулах ундааны хуурамч бүтээгдэхүүнтэй тэмцэх талбар дээр гурван төрлийн эрсдэлийг зэрэг өсгөсөн дүр зураг ажиглагдаж байна гэв.

Нэгдүгээрт, зохицуулалтын цоорхой ба хариуцлагын бутрал. Төвлөрсөн байгууллага татан бууснаар стандарт, эрх олголт, лабораторийн баталгаажуулалт, хяналтын төлөвлөгөө, зөрчлийн мөрдөн шалгалт зэрэг нь олон эзэнтэй болж “хэнд буруу очоод байна вэ” гэдэг асуултад институтийн хариулт өгөхөд төвөгтэй болсон. Үүний хамгийн тод жишээ нь хоол хүнсээр дамжсан халдварын дэгдэлтийн үеэр “эрүүл мэндийн салбарын хяналт–нийтийн хоол–аж ахуйн нэгж” гэсэн олон зангилааны уялдаа богино хугацаанд шалгагдах шаардлагатай болдог. Гэвч энэ байдал алдагдсан.

Хоёрдугаарт, хил дээрх эрсдэлийн бүтэц өөрчлөгдсөн нь боомтын мэргэжлийн хяналтын чиг үүрэг, лаборатори, 504 орон тоо гаалийн системд шилжсэнээр гаалийн байгууллага зөвхөн татвар, тарифын хяналт бус хүнс, хорио цээр, эрүүл ахуйн эрсдэлийн нэг хэсгийг давхар үүрэх болсон. Энэ нь боломж нэг цэгийн хяналт авчрахын зэрэгцээ шинэ ачаалал тухайлбал, шинжилгээ, шинжээч, тоног төхөөрөмж, эрх зүйн уялдаа үүсгэсэн нь нэг байгууллагад дахь ачаалал эрс нэмэгдсэн.

Гуравдугаарт, хуурамч архины нийлүүлэлтийн суваг илүү “дижитал+жижиглэн” хэлбэрт шилжиж, хилээр татваргүй, хэтрүүлсэн хэмжээ шошго брэндийн зөрчилтэй хэлбэрээр жижиг багцаар орж ирээд цахим сувгаар тарах эрсдэл тодорч байна. Үүнийг Гаалийн 2025 оны  жилийн тайланд “цагаан сарын өмнө архи, согтууруулах ундаа хууль бусаар нэвтрүүлэх зөрчил ихсэх хандлагатай” гэж албан ёсоор дурдсан, мөн сэрэмжлүүлэг мэдээлэл, чиглэл хүргүүлсэн албан бичгээр нотлогдож буй тухай Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн яамнаас хийсэн судалгаа харуулж буй юм. Түүнчлэн 2025, 2026 оны эхний саруудад гарсан  хуурамч архи нэвтрүүлэхийг завдсан зөрчлийн тоо, литрийн мэдээлэл олон нийтэд хүрсэн мэдээллээс тодорхой.

Түүнчлэн хуурамч архитай холбоотой илрүүлэлт, хураалт, ял шийтгэлийн нэгдсэн жилийн статистик мэдээлэл  /жил бүр нэг маягаар гарсан/ нийтэд хангалттай тогтмолжоогүй байна. Гэсэн ч Цагдаагийн ерөнхий газраас 2025 онд 10.5 тонн хуурамч архи, вискиг устгалд оруулсан тухай мэдээлэл нь дотоод зах зээл дээрх эрсдэлийн хэмжээг бодитоор илтгэнэ.

Эцэст нь бодлогын түвшинд хамгийн чухал нь  Монгол Улсын хяналтын шинэ архитектур нь зорилгоо биелүүлэхийн тулд хил, дотоод зах зээл, лабораторийн баталгаажуулалт, шүүх, прокурор, өгөгдөл солилцоо, эрсдэлийн профайл, хариу арга хэмжээний стандарт ажиллагааг нэг мөр болгож, хариуцлагын эзнийг илүү тодруулах шаардлагатай болсон байна. Эс тэгвээс системийн сул тал руу хуурамч бүтээгдэхүүний логистик “ус шиг урсах” магадлал өндөр байна хэмээн мэргэжлийн судлаач анхааруулж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улс Хүнсний аюулгүй байдалд хяналт тавих бие даасан байгууллагаа устгасан нь цаашид Монгол хүний амь нас, эрүүл мэндэд шууд нөлөөлөх хуурамч, архи болон согтууруулах ундаа бусад  хүнсний бүтээгдэхүүнд тавих  хяналт суларсаар байх магадлалыг улам ихэсгэнэ гэж  үзэж байна.

Цэвэгдоржийн МЯГМАРБАЯР

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

2026 ОНЫ ХОЁРДУГААР САРЫН 25. ЛХАГВА ГАРАГ. № 35 (7777)

Бие даасан сэтгүүл зүйг дэмжин "Зууны мэдээ" захиалаарай. www.zuuniimedee.mn