Ерөнхий сайдын хатуу шаардлагын дараа “Рио Тинто” буулт хийж, татварын акт болох 1.5 их наяд төгрөгийг Төрийн санд шилжүүлжээ

Ерөнхий сайд Г.Занданшатар даваа гарагт “Рио Тинто” компанийн Зэсийн группийн захирал Кэйти Жаксон тэргүүтэй удирдлагын багийг нь хүлээн авч уулзаж, хөрөнгө оруулагчдын тавьж байгаа саналуудын талаар Монгол Улсын Засгийн газрын байр суурийг тодорхой илэрхийлсэн.

Уг уулзалт олон улсын анхаарлыг зүй ёсоор татаж, онцлох сэдэв нь болжээ.

Тухайлбал, “The Times” сонин болон “The Wall street journal”, “Reuters”, “Financial times”, “Bloomberg” зэрэг дэлхийн топ хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд Монгол Улсын Ерөнхий сайдын “Рио Тинто” компанийн удирдлагуудтай хийсэн уулзалтын талаар онцлон мэдээлсээр байна.

Ерөнхий сайд “Оюу Толгой” төсөлтэй холбоотой 2009 оноос хойш яригдсан, 2019 оны Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийн дараа шийдлээ хүлээсээр буй олон асуудлыг цэгцлэх цаг болсон. Баялагтаа эзэн байх зарчим бий. Монгол Улс “Оюу Толгой” төслөөс 20, 30 жилийн дараа ногдол ашиг хүртэхээр байгаа нь аливаа төслийн харилцан ашигтай байх зарчимд нийцэхгүй. Монголчууд баялагтаа эзэн байх үзэл санаа бол ард түмний Үндсэн хуулиар баталгаажсан эрх ашиг юм гэдгийг даваа гарагт болсон уулзалтын үеэр илэрхийлсэн.

Тухайлбал, Оюу толгойн өгөөжийн 60 хувийг Монголын ард түмэн хүртэх ёстой. Анх 72 хувийн ашиг хүртэнэ гэж байсан ч гэрээ байгуулахдаа 53 хувь болгосон. Одоо бодит байдал дээр уг төслийн өгөөжийн 25 хувийг Монгол Улс хүртэж байгаа. Энэ бол хангалттай биш. Тиймээс үүнд өөрчлөлт хийнэ.

Хөрөнгө оруулалтын гэрээнд өөрчлөлт оруулах талаар 2011 оноос хойш ярьсан ч ажил хэрэг болоогүй. Энэ байдлыг өөрчилнө гэдэгт УИХ, Засгийн газар, ард түмэн нэгдсэн байр суурьтай байгаа. Цаг нөхцөөсөн, аргацаасан, хуурах байдалтай байвал бид дараагийн алхмаа хийж, гэрээг цуцлах хүртэл нэлээд хатуу арга хэмжээ авна гэж мэдэгдсэн юм. Ийнхүү Ерөнхий сайдын зарчмын байр суурь, хатуу шаардлага үр дүнд хүрч, “Рио Тинто” буулт хийж эхэлжээ. Тухайлбал, мягмар гарагт “Оюу толгой” ХХК татварт төлөх ёстой, акт тавигдсан 1 их наяд 570 тэрбум төгрөгийг Төрийн сангийн дансанд шилжүүлсэн байна. Өчигдөр болсон Засгийн газрын ээлжит хуралдаанаар Оюутолгойн хэлэлцээртэй холбоотой асуудлыг мөн ярилцаж, ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүнд өөрчлөлт оруулжээ.

Цаашид Сангийн сайд Б.Жавхлангаар ахлуулсан ажлын хэсэг “Оюу толгой” төслийн зээлийн хүүг 11 хувь байгааг хоёр дахин бууруулах, менежментийн төлбөрийг зардал дээрээс нь биш орлого, үр дүнгээс нь авах зарчмын өөрчлөлт оруулах зэрэг асуудлаар хэлэлцээ хийх юм.

Ямар ч компани орлого олж байж тэр орлогоосоо ашиг хуваарилдаг. Гэтэл Оюутолгойн хувьд илүү их зардал гаргаад бай, тэгвэл илүү ашиг өгнө гэдэг зарчим үйлчилж байгаа нь шударга бус. Тиймээс үүнийг өөрчилж, менежментийн зардлыг нь орлого дээрээс нь тооцох асуудлыг тавьж буй. Ажлын хэсэг “Оюутолгой” төслөөс Монгол Улсын хүртэх үр өгөөжийг эхний ээлжид 53 хувь, цаашид 60 хувьд хүргэхийн төлөө хэлэлцээр хийж байна.