Түлшний хомсдолд орж, төр, түмний ажил зогсох нь

Ойрх Дорнод дайны хөлд ширвэгдэж, улмаар газрын тосны үнэ өсөж байгааг мэдээлж байна. Тиймээс бүс нутгаас нефть авдаг томоохон гүрнүүд ОХУ-тай хэлцэлд орж эхэлсэн нь Монгол Улсын түлш импортод нөлөөлөх боллоо. Мөнхүү ОХУ ч өөрөө дайны байдалтай манай түлш авдаг ОХУ-ын Ангарскийн үйлдвэр дайны талбарт түлшээ нийлүүлж эхэлсэн нь хомсдол бий болох бас нэгэн шалтгаан болжээ. Өнгөрөгч 2022 оноос АНУ-ын бойкотоор хятад зэрэг улсууд Оросоос түлш авахгүй хэмээн ойрх Дорнодоос нефтээ авч байсан бол эргээд ОХУ-аас авахаар хэлцэлд орж эхэлсэн нь хомсдлыг бий болгож байна.

Тиймээс ОХУ Монгол Улсад өдгөө нийлүүлж байгаа үнээр түлш өгөх боломжгүй, дэлхийн зах зээлийн үнээр ав, эс бөгөөс өгөхгүй гэсэн байр суурийг илэрхийлэх болжээ. Манайх одоо байгаа нөөцөө хаврын тариалалтад өгөх үү, уул уурхайн салбарт өгөх үү, барилга, зам гүүрийн ажилд өгөх үү гэдэг шалаанд оржээ. Одоогоор манай улс 27 хоногийн нөөцтэй байгаа аж. Хямд үнээр татсан нөөцөө тэгэхээр хаана хэрхэн хуваарилах, цаашид хэрхэх вэ гэсэн асуудал нэгэнт үүссэн.

Яг энэ мөчид газар тариалан, барилга байшин, уул уурхайн ажлууд эхлэнэ. Эдгээр салбарын ганц хөдөлгөх хүч бол дизель түлш. Ерөөсөө нефтийн үнэ гадаад орчноос болж ихээхэн өсөөд байгаа. Мөн нэг асуудал байгаа нь манай дизель түлшний 60 хувийг “Роснефть”, үлдсэн 40 хувийг бусад борлуулагчдаас авдаг. Гэтэл бусад борлуулагчид түлшээ өгч чадахаа байсан аж.

Урьд өмнө ч улсын хэмжээнд дизель түлшний нийлүүлэлт багасаж, уул уурхай, хөдөө аж ахуйн нэгжүүдийн үйл ажиллагаа зогсож байсан удаатай. Тухайн үед ОХУ бусад борлуулагчдаар дамжуулан дизель түлшээ зарахгүй гэдэг шийдвэр гаргасантай холбоотойгоор манайд дизель түлшний тасалдал үүсч байв.

Стратегийн чухал бүтээгдэхүүн болох шатахуун түлшнээс хараат байгаа нь эмгэнэл юм. Хэрэв ОХУ цоргоо хаавал бид сүйрнэ. Өдгөө Дорноговь аймгийн Алтанширээ суманд баригдаж байгаа Газрын тосны үйлдвэрийг ашиглалтад оруулж, хагас хугас ч гэсэн хараат байдлаас гарах шаардлагатай юм.

Өнгөрөгч долоо хоногт Үнийн зөвлөл хуралдаж, шатахуун түлшний үнийг гуравдугаар сар дотор нэмэгдүүлэхгүй, тогтвортой байлгахаар тохирчээ. Хэдийгээр энд Үнийн зөвлөл хуралдаж үнэ нэмэхгүй гэж байгаа ч эх үүсвэр дээр үнэ өсөхөөр яах ч арга байхгүй. Мөн тус хуралдаанаар бизнес эрхлэгч болон банк санхүүгийн байгуулагуудтай уулзсанаас 20 гаруй ААН саналаа ирүүлсэн. Энгийн АИ-92 шатахуун дээр үнийн хэлбэлзэл харьцангуй гарахгүй. Гэхдээ сүүлд гэрээнд орсон заалтаар дээш доош 30 хувиас илүү хэлбэлзвэл авч хэлэлцэх аж.

Тиймээс Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийнг яамнаас “Дизель түлш болон бусад шатахуун дээр үнэ нэмэгдэх нь гарцаагүй. Үнэ өсвөл зардал өснө. Бид үнийг тогтвортой байлгахын тулд шатахууны савыг сайжруулах ёстой. Жил болгон хэрэглээ нэмэгдэж байгаа асуудал гардаг. Тиймээс шатахууны хадгалалтыг нэмэгдүүлэх тал дээр ажиллах нь илүү чухал байна” гэх байр суурийг илэрхийлж байгаа. Шатахуун, түлшний хомсдол бий болбол төр түмний ажил гацна.

Tumen.mn