Бидэнд үнээс илүүтэй нийлүүлэлт чухал. Оочерлоод зогсоод байх уу эсвэл аль олдож буй эх үүсвэрээс аваад нөхцөл байдлыг намжаах уу

Петровис компанийн гүйцэтгэх захирал Ш.Лхагважав "Сүүлийн үед Евро-5 ангиллын АИ-92 автобензиний үнэ огцом өссөн талаар яригдаж байна. Шатахууны үнэ нээлттэй ил тод байдаг

"Ноолуурын хэмжээнд бус чанарт төвлөрч, малчдын эрүүл мэнд, хөгжил болон бэлчээр, хөрсний доройтлыг бууруулах чиглэлээр бодит ажлуудыг үйл ажиллагаандаа тусган ажиллаж буй"

Дэлхийн тансаг хэрэглээний зах зээлд ноолуур болон нарийн ширхэгт түүхий эдээр урласан хувцас, бүтээгдэхүүнээрээ танигдсан Италийн "Лоро Пиана" компанийн Гүйцэтгэх захирал Фредерик Арну тэргүүтэй төлөөлөгчид Улаанбаатар хотод зохион байгуулагдаж буй Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17) -д оролцож байна.Тус компани Монгол улсад 40 орчим жилийн хугацаанд үйл ажиллагаа явуулж, тогтвортой үйлдвэрлэл, гарал үүслийн баталгаажуулалтыг тууштай хөгжүүлэхэд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, Монголын ноолуурын экспортыг дэмжихэд чухал түнш болсон аж.Ерөнхий сайд Н.Учрал "Монгол улс хөдөө аж ахуйн орон. Ноос, ноолуур бол манай улсын экспортын гол бүтээгдэхүүний нэг

Санхүүжилт шилжихийг хүлээж байгаа шалтгаанаар шаардлага хангасан элсэгч, суралцагчдын суралцах эрхийг хязгаарлахгүйгээр хичээл сонголтоо бэрхшээлгүй хийх нөхцөлөөр хангах чиглэл өглөө

Санхүүжилт шилжихийг хүлээж байгаа шалтгаанаар шаардлага хангасан элсэгч, суралцагчдын суралцах эрхийг хязгаарлахгүйгээр хичээл сонголтоо бэрхшээлгүй хийх нөхцөлөөр хангах чиглэл өглөө

“Хаан банк”-ны 35 жилийн ойн урамшуулал болон арилжааны банкуудын судалгаанд хамруулах зэргээр иргэдийг залилдаг бүлэг этгээдийг илрүүлэн баривчилжээ

Цагдаагийн байгууллагаас “Хаан банк”- ны 35 жилийн ойн урамшуулал болон арилжааны банкуудын судалгаанд хамруулах зэрэг иргэдийн анхаарлыг татахуйц агуулга бүхий хуурамч зар мэдээллийг цахим орчинд байршуулж, хортой фишинг сайтыг зохион бүтээн, хандалт өгсөн иргэдийн интернет банкны нэвтрэх нэр, нууц үгийг хуулбарлан авч, хууль бусаар нэвтэрч, данснаас мөнгөн хөрөнгө хулгайлан авдаг байсан гадаад улсын 1, Монгол Улсын 4 иргэнийг илрүүлэн баривчиллаа. Тухайн этгээдүүд нь гадаад улсад цахим орчинд гэмт хэрэг үйлддэг гэмт бүлэглэлийн санхүүжилт, холбоо хамаарлыг ашиглан Монгол Улсын иргэдтэй гадаад улсад аялах, суралцах явцад нь урт хугацаанд харилцаа тогтоож, бэлэн мөнгө, эд зүйлээр урамшуулах, амлалт өгөх замаар энэ төрлийн гэмт хэргийг үйлдэхэд татан оролцуулдаг байсныг тогтоогоод байна

Сайн мэдээ: 2 тэрбум ам.доллар!

0

Хэрэг бүртгэлтийн 1 хэрэгт 14 объектод нэгжлэгийн ажиллагаа явуулав

​​​​​​​ Авлигатай тэмцэх газрын Мөрдөн шалгах хэлтэс 2026 оны 8 дугаар сарын 17-23-ны өдрүүдэд гэмт хэргийн шинжтэй 50 гомдол, мэдээллийг шалгав.   Үүнээс 7 гомдол, мэдээлэлд хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээх, 6 гомдол, мэдээлэлд хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээхээс татгалзах саналтайгаар прокурорт шилжүүлсэн бөгөөд одоогоор 37 гомдол, мэдээллийг хянан шалгаж байна.   Түүнчлэн эрүүгийн 1059 хэрэгт мөрдөн байцаалтын ажиллагаа явуулснаас 11 хэргийг шүүхэд шилжүүлэх, 4 хэргийг хаах саналтай прокурорт хүргүүлж, 2 хэргийг нэгтгэн шалгаж байна

ГЕГ: ДАГАЛДАХ АЧААНД НУУСАН 1 КГ МЕТАМФЕТАМИНЫГ ГААЛИЙН ХЯНАЛТААР ИЛРҮҮЛЛЭЭ

Тагнуул, гаалийн байгууллагын хамтарсан ажиллагааны хүрээнд их хэмжээний сэтгэцэд нөлөөт бодисыг улсын хилээр хууль бусаар нэвтрүүлэхийг завдсан ноцтой үйлдлийг илрүүлж, таслан зогсоолоо. 2026 оны 8 дугаар сарын 10-нд Станбул–Улаанбаатар чиглэлийн нислэгээр ирсэн Монгол Улсын иргэн 1004.88 грамм метамфетаминыг дагалдах ачаандаа нууж, улсын хилээр нэвтрүүлэхийг завдсан байна

“Хувцасны сонголт хүний үнэ цэнийг тодорхойлдоггүй”

“Хэт задгай хувцаслажээ”, “Ингэж хувцаслаад залуу охидод ямар үлгэр дуурайлал үзүүлэх вэ”, “Эмэгтэй хүн цэгцтэй, даруухан хувцаслах хэрэгтэй”, “Монгол эмэгтэй ил задгай хувцаслаж явдаг ёс байхгүй” зэргээр задгай хувцасласан эмэгтэйчүүдийг шүүмжлэх, гадуурхах, харааж зүхэх тохиолдол олонтаа гардаг. Ялангуяа олны танил эмэгтэйчүүд биеэ ил гарсан, задгай хувцас өмссөн зураг сошиал хуудастаа нийтлэхэд тухайн хувцаснаас нь илүү түүний хүмүүжил, ёс суртахуун, амьдралын хэв маяг, хувь хүн рүү чиглэн шүүмжилсэн сэтгэгдлүүд хөвөрсөөр байдаг. Тэгвэл хэдийнээ хүнийг өмссөн хувцсаар нь дүгнэж, элдвээр хэлэх хандлага нийгэмд тогтсон хэвшмэл ойлголт болжээ

Охидоо эр хүнийг хүндэлдэг болгож өсгөе

Охиноо зөв хүн болгож өсгөнө гэдэг зөвхөн сайн сургуульд сургах, мэргэжил эзэмшүүлэх, өөрийгөө хамгаалж чаддаг болгохоор хязгаарлагдахгүй. Хамгийн чухал нь бусдыг, тэр дундаа амьдралынхаа хань болсон хүнийг хэрхэн хүндэлж, ойлгож, хайрлаж сурахыг нь заах хэрэгтэй. Өнөөдөр охиддоо “чи хэнээс ч хамаарах ёсгүй”, “эрэгтэй хүн хэрэггүй”, “чи хүссэнээрээ л бай” гэж хэлэх нь элбэг болсон

ТАНИЛЦ: Шинэ ургацын ногооны төвлөрсөн худалдааны байршлууд

Тус худалдаагаар эх орны хөрсөнд ургуулсан шинэ ургацын төмс, хүнсний болон нарийн ногоо, жимс, чацаргана зэрэг өргөн нэр төрлийн бүтээгдэхүүнийг тариаланч, ногоочид шууд худалдаалж байгааг Улаанбаатар хотын Захирагчийн ажлын албанаас мэдээлэв.

Э.Оч-Эрдэнэ: Энэ хүний ярьж байгаа шиг эд хөрөнгийн маргаантай зүйл байхгүй. Мөнгөтэй хүмүүст шүүх өөр үйлчлээд байна

НИТХ-ын төлөөлөгч Б.Эрдэнэсүх 22 жилийн турш эхнэрээ зодож, гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн тухай түүний эхнэр О.Нарангарав хэвлэл мэдээллийн байгууллагад хандаж, улмаар цагдаагийн байгууллагад хандсан байдаг. Тэгвэл өнөөдөр Нийслэлийн Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн шүүхэд түүний гэм буруугийн шүүх хурал эхэлсэн байна. Түүнийг гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдсэн, хууль бусаар бусдыг мөрдөн мөшгисөн, хүний эрүүл мэндэд санаатайгаар хөнгөн хохирол учруулсан зэрэг хуулийн зүйл заалтаар буруутган яллагдагчаар татаад байгаа аж

Алслагдсан зарим суманд шатахуун нийлүүлэлтийг ойрын хугацаанд хэвийн болгоно

Монгол Улсын Ерөнхий сайдын захирамжаар шуурхай штабаас өнөөдөр ээлжит мэдээллээ хүргэв. Энэ үеэр Аж Үйлдвэр, Эрдэс Баялгийн Яам(АҮЭБЯ)-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга Б.Дашпүрэв "Энэ сарын 1-нээс 24-нийг хүртэлх Сүхбаатар боомтоор 45,507 тонн авто бензин, Эрээнцав боомтоор 780 тонн авто бензин, Замын-Үүд боомтоор 4,500 тонн авто бензин гээд нийт 50,780 тонныг импортоор хүлээн авсан байна.  Өнгөрсөн 24 цагийн хугацаанд 2,520 тонн АИ92 бензинийг хүлээн авч, холбогдох өртөөнд нь буулгаж, түгээсэн. Үүний үр дүнд Улаанбаатар хотын 121 шатахуун түгээх станцад 1,345 тонн, орон нутгийн 150 шатахуун түгээх станцад 1,116 тонн бүтээгдэхүүн нийлүүлсэн.  Одоогоор 9,000 тонн АИ92 төрлийн бензин тээвэрлэгдэж ирж байгаа

ФОТО: “НҮҮДЭЛЧИН” дэлхийн соёлын фестивалийн хаалтаас

Соёлын биет бус өвийг хамгаалах тухай ЮНЕСКО-ийн 2003 оны конвенцын зарчим

Б.Эрдэнэсүх шинэ өмгөөлөгч авсан учир хэргийн материалтай танилцаж амжаагүй хэмээж шүүх хурлыг хойшлууллаа

НИТХ-ын төлөөлөгч Б.Эрдэнэсүхийн гэм буруугийн шүүх хурал Баянгол, Хан-Уул, СХД-ийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүхэд үргэлжилж байна. Тодруулбал, тэрээр 2003 оноос хойш 22 жилийн турш гэр бүлийн хүчирхийлэл үйлдэж, эхнэрээ олон удаа хүндээр гэмтээж байсан хэрэгт холбогдоод буй билээ. Тэгвэл өнөөдөр шүүх хуралдааны үеэр Б.Эрдэнэсүхийн өмгөөлөгч нарын зүгээс шүүх хуралдааныг хойшлуулах санал гаргасныг шүүх бүрэлдэхүүн хэлэлцлээ. Учир нь тэрээр шинээр өмгөөлөгч авсан бөгөөд тухайн өмгөөлөгч нь хавсаст хэргийн материалтай танилцах хүсэлтэй байгаагаа шүүх бүрэлдэхүүнд илэрхийлсэн юм. Шүүх бүрэлдэхүүн уг саналыг хүлээн авч, шүүх хурал хойшиллоо. Б.Эрдэнэсүх нь өөрийн нэр холбогдон шүүгдэж буй эл хэргийн талаараа "Энэ бүгд ШОУ, гүтгэлэг

Цэцэрлэгийн бүртгэлийн хариуг өнөөдөр өгнө

Цэцэрлэгт хүүхдээ бүртгүүлэх цахим хүсэлтийн нэгдүгээр шат өчигдөр 23:59 цагт хаагдлаа. 

COP17 цэнхэр бүсэд Шуурхай удирдлагын 1364 ажилтан, албан хаагч ажиллаж байна

Тус төвийг КОП17 хөрөнгө оруулалт бүтээн байгуулалтын газар ОНӨААТҮГ ахлан ажиллаж буй. Үүнд,

Өнөөдөр Нарантуулын замыг түр нээнэ

COP17 бага хурлын хөтөлбөртэй уялдуулан энэ сарын 22, 23-нд хязгаарласан зарим замыг түр хугацаанд нээхээр болжээ.

Г.Дамдинням: QR кодоор оочер дугаар, цагаа захиалаад шатахуунаа авдаг систем рүү шилжинэ

​​​​​​​ Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны нийлүүлэлт, хангамжийг сайжруулах үүрэг бүхий шуурхай штабын ээлжит хурал өнөөдөр Аж үйлдвэр, эрдэс баялгийн яаманд болсон.  Энэ үеэр АҮЭБ-ийн сайд Г.Дамдинням шатахуун түгээх станцын оочер дугаарлалтыг багасгах үүднээс утсаараа цаг захиалдаг болох шийдлийг танилцуулжээ.  Тэрбээр "Хүнд цаг үеийг бид хэрэлдэж муудаж биш ойлгож хүлээн авч эвлэж давж гарах ёстой. Ашигт малтмал газрын тосны газарт хийгдэж буй цахим системийг хурдан хугацаанд ашиглалтад оруулах хэрэгтэй юм байна

ФОТО: “НҮҮДЭЛЧИН” ДЭЛХИЙН СОЁЛЫН ФЕСТИВАЛЬ БОЛЖ БАЙНА

“Нүүдэлчин” дэлхийн соёлын фестивалийн суурийг 1948 онд Ерөөлч магтаалчдын улсын анхдугаар уралдаан, 1966 оноос “Ардын язгуур урлагийн наадам”, 1991 оноос “Ардын урлагийн их наадам”, 2018 онд “Соёлын биет бус өвийн их наадам”, 2022 онд “Нүүдэлчин” Соёлын биет бус өвийн наадам нэртэйгээр үндэсний хэмжээнд, 2023, 2024, 2025 онд олон улсын хэмжээнд зохион байгуулж ирсэн түүхтэй.

Сэрэмжлүүлэг: Машин өнхөрч 59 настай, эрэгтэй мөргүүлж, гэмтжээ

Цагдаагийн байгууллагад энэ оны 08 дугаар сарын 19-ний өдөр 20 цагийн орчимд “Зам тээврийн осол гарч хүн бэртсэн байна” гэх дуудлага, мэдээлэл бүртгэгджээ.

Дундговь аймагт ШТС дэх хүлээгдэл 400-450 машинд хүрчээ

Ерөнхий сайдын захирамжаар байгуулагдсан шатахууны нийлүүлэлт, хангамжийг сайжруулах шуурхай штабын ээлжит хурал боллоо. Тус хурлыг АҮЭБ-ын сайд Г.Дамдинням удирдаж, холбогдох байгууллагуудаас мэдээлэл сонсон тодорхой үүрэг чиглэлүүдийг өглөө. ТЦА-аас нийслэлийн хэмжээнд шатахууны дугаарлалт мэдэгдэхүйц багассан гэдгийг онцоллоо

Ц.Сандаг-Очир:ДДНХИ-тай тогтоосон хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх стратегийн ач холбогдолтой үйл явдал болж байна

Монгол Улсын Засгийн газар болон Даян дэлхийн ногоон хөгжлийн институт (ДДНХИ) хоорондын хамтын ажиллагааг бэхжүүлэх хэлэлцээрт гарын үсэг зурах ёслолын ажиллагаа зохион байгуулагдлаа. Тус хэлэлцээрт Монгол Улсын Засгийн газрыг төлөөлж, БОУАӨ-ийн сайд Ц.Сандаг-Очир, Даян дэлхийн ногоон хөгжлийн институт (ДДНХИ) -ийг төлөөлж, Азийн бүсийн захирлын үүрэг гүйцэтгэгч Др. Жэйсон Ли нар гарын үсэг зурлаа. Монгол Улс 2013 онд Даян дэлхийн ногоон хөгжлийн институтын гишүүнээр элсэж, 2014 оноос Монгол Улсад Хөтөлбөрийн газраа байгуулан, ногоон эдийн засгийн шилжилт, уур амьсгалын өөрчлөлт, эрчим хүч, ногоон санхүүжилт, тогтвортой хот байгуулалт, байгалийн нөөцийн тогтвортой менежментийн чиглэлээр хамтын ажиллагаагаа амжилттай хэрэгжүүлж ирсэн. Өнгөрсөн хугацаанд ДДНХИ нь Монгол Улсад хэрэгжүүлсэн хамтын ажиллагааныхаа хүрээнд 375 сая гаруй ам.долларын буцалтгүй тусламж, хөрөнгө оруулалтыг татан төвлөрүүлэхэд дэмжлэг үзүүлж, үндэсний хөгжлийн бодлого, стратегийн баримт бичгүүдийг боловсруулахад үнэтэй хувь нэмэр оруулж иржээ. Тухайлбал, Үндэсний тодорхойлсон хувь нэмэр (NDC), Эрчим хүчний салбарын ногоон хөгжлийн стратеги, Эрчим хүч хэмнэлтийн тухай хууль, Эрчим хүч хэмнэлтийн үндэсний хөтөлбөр зэрэг бодлогын баримт бичгийг боловсруулахад техникийн болон мэргэжлийн дэмжлэг үзүүлсэн байна. Түүнчлэн эрчим хүч, ногоон санхүүжилт, тогтвортой хот байгуулалтын чиглэлээр 20 гаруй суурь судалгаа, үнэлгээ хийж, жишиг ногоон цэцэрлэг, Сайншандын нарны дулааны станц, орон сууцны дулаан техникийн шинэчлэл, Монголын Ногоон санхүүгийн корпораци зэрэг төсөл, хөтөлбөрийн техник, эдийн засгийн үндэслэл боловсруулах, олон улсын уур амьсгалын болон хөгжлийн санхүүжилтийг татахад шаардлагатай суурийг бүрдүүлэхэд дэмжлэг үзүүлжээ. Уг хэлэлцээрийг байгуулснаар Монгол Улс болон ДДНХИ-ийн хамтын ажиллагааны эрх зүйн үндэс улам баталгаажиж, Монгол Улсад хэрэгжиж буй болон цаашид хэрэгжүүлэх ногоон хөгжил, уур амьсгалын өөрчлөлт, тогтвортой хөгжлийн чиглэлийн техникийн хамтын ажиллагаа, олон улсын санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтыг тасралтгүй үргэлжлүүлэх таатай нөхцөл бүрдэнэ. БОУАӨ-ийн сайд Ц.Сандаг-Очир “Монгол Улс уур амьсгалын өөрчлөлтийн тухай хуулийг хэрэгжүүлэх, ногоон шилжилтийг эрчимжүүлэх зорилтын хүрээнд эрх зүйн орчноо боловсронгуй болгохын зэрэгцээ олон улсын хамтын ажиллагаа, уур амьсгалын санхүүжилт, ногоон хөрөнгө оруулалтыг үр дүнтэй татах, удирдах институцийн чадавхыг бэхжүүлэх шаардлагатай байна. Иймд ДДНХИ-тай тогтоосон хамтын ажиллагааны эрх зүйн үндэсийг баталгаажуулж буй энэхүү хэлэлцээр нь Монгол Улсын ногоон шилжилтийг дэмжих, олон улсын санхүүжилт, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, техникийн хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх стратегийн ач холбогдолтой үйл явдал болж байна” гэлээ. ДДНХИ-ийн Азийн бүсийн үүрэг гүйцэтгэгч Др

Гурван өдөр зохион байгуулагдах "Нүүдэлчин" фестиваль руу нийтийн тээвэр үнэгүй үйлчилнэ

Налайх дүүрэг, Тайж хайрхан уулын бэлд өнөөдрөөс эхлэн 23-ны өдрийг хүртэл зохион байгуулагдана.

Анги, сургуулиараа жигдэрч өөр төрлийн дүрэмт хувцас өмсөхийг хориглоно хэмээн мэдэгдлээ

Суралцагчийн дүрэмт хувцастай холбоотой асуудлаар Боловсролын яамны Ерөнхий боловсролын бодлогын газрын дарга Л.Ганбат мэдээлэл өглөө. Тэрбээр, “Улсын хэмжээнд дунд сургуулиуд дүрэмт хувцасны стандарт, шаардлагыг хангасан хувцсыг хэрэглэнэ. Анги, сургуулиараа жигдэрч, өөр төрлийн дүрэмт хувцас өмсөхийг хориглоно” гэлээ. Мөн сурагчийн дүрэмт хувцас нь “Сурагчийн дүрэмт хувцас

Л.Энх-Амгалан: Энэ жил их сургууль, коллежид элсэж буй залуус 2030 онд төгсөхөд эзэмшсэн ур чадварын 39% нь хэрэггүй болох гэж байна

​​​​​​​ 2026-2027 оны хичээлийн жилийн бэлтгэл ажил, зохион байгуулалтын талаар олон нийтэд мэдээлэл өгөх уулзалтыг өнөөдөр зохион байгууллаа.  Энэ үеэр оюутан залуусын мэргэжил ур чадвартай холбоотой мэдээллийг Боловсролын сайд Л.Энх-Амгалан дараах байдлаар хүргэсэн юм.  Тэрбээр "Монгол залуус ур чадварын хоцрогдолд орсон байна. Энэ нь хот, хөдөөгийн сургууль болон төр, хувийн сургуулийн ялгаа зэргээс эхлээд олон шалтгаантай. Энэ жилийн есдүгээр сард их сургууль, коллежид элсэн орж байгаа залуус 2030 онд төгсөх үед эзэмшсэн ур чадвар чадамжийн 39 хувь нь хэрэггүй болох гэж байна

Амиа алдсан 10 настай охины өмгөөлөгчөөр Р.Булгамаа үнэ төлбөргүй ажиллахаар боллоо

10 настай охин хөршийнхөө тарвасыг хураахаар гараад сураг алдарч яг 14 хоногийн дараа цогцос нь олдсон харамсалтай хэрэг гарсан. Тэгвэл охины аминд хүрсэн гэх иргэд өмгөөлөгч хэдийнээ авсан гэдгээ Ховд.мн сайтад ярилцлага авах үеэрээ онцолж байлаа

76 настай эмэгтэй гарцаар гарах үедээ мотоциклд мөргүүлж амиа алджээ

  76 настай эмэгтэй гарцаар гарах үедээ мотоциклд мөргүүлж амиа алджээ

Шатахуун импортлогчдыг сонсголоор “шүүе”

“Шатахуун бол Монгол Улсын хамгийн эмзэг бөгөөд үндэсний аюулгүй байдалтай шууд холбоотой” гэдгийг баяр наадмаас хойшх шатахууны хомсдол, үнийн өсөлт, ШТС-д дугаарласан өдрүүдээс харагдлаа. “Шатахуун ба Монгол Улс”-ын түүхээс харахад, монголчууд бид 100 гаруй жилийн өмнө шатахуун хэрэглэж эхэлжээ

Баянхонгор аймагт автомашинаар хүн мөргөж амь насыг нь хохироосон гэх хэрэгт гадаадын хоёр иргэнийг холбогдуулан саатуулжээ

0

КОП17-Д ОРОЛЦОГЧИД БОДИТ АХИЦ ДЭВШЛИЙГ ХҮСЭЖ БАЙНА

  Цөлжилттэй тэмцэх НҮБ-ын Конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал /КОП17/ эхлээд гурав хонож байна. Баахан дарга нар цуглана биз гэж хүлээж байтал тэгсэнгүй, нийгмийн олон хэсгийн харилцааны талбар байлаа. Цөлжилттэй тэмцэх НҮБ-ын Конвенцид нэгдэн орсон 197 улсын 15 мянга гаруй хүн хэлэлцээ болох Цэнхэр бүсэд бүртгүүлсэн уг хуралд өнөөдрийн байдлаар 172 орны төлөөлөгчид ирээд байгаа гэх