Шахмал түлшээр "ногдол ашиг" хүртэж буйгаа та мэдсэн үү?!

Он солигдох босгон дээр Ногдол ашиг тараана, тараахгүй гэсэн мэдэгдэл хийж иргэдийг төөрөгдүүлсэн. Тэгвэл гэр хорооллын иргэд ногдол ашгийг байнга шахуу л хүртэж байгаа гэх нь тэр. 

"Эрдэнэс Тавантолгой" ХК-ийн гүйцэтгэх захирлыг түр орлон гүйцэтгэгч Н.Цэрэнсамбуу "2025 оны санхүүгийн үзүүлэлтээр ногдол ашиг тараахад хүндрэлтэй нөхцөл байдалд байгаа. Маш олон төсөл хөтөлбөрүүдийг бид бэлэн мөнгөөр санхүүжүүлж ажиллаж байна. Тухайлбал,  300 тэрбум төгрөгөөр гэр хорооллын иргэдийн шахмал түлшнийх нь татаасны өнгөрсөн зургаа, долоон жилийн хугацаанд олгож иржээ. Ирэх жилтэйгээ 2 их наядын санхүүжилтийн олгож ажиллаж байна" хэмээн ярилаа. 

Түүний энэхүү ярианаас дүгнэхэд, сар шинийн өмнө ноогдол ашиг хүртэх гэж хүлээлт үүссэн иргэдийн хувьд авах эсэх нь тун эргэлзээтэй болж байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, ногдол ашиг тараах эсэхийг ТУЗ-ийн  хурлаар шийднэ. Ер нь ч сүүлийн үед дээдүүд нь биш доод албан тушаалтнууд нь иргэдийг загнах зандрах нь ихэсээд байна уу гэлтэй. Шатахууны хомсдол үүссэнд иргэд аль зуны агаарт гарах далимаараа нутаг орныхоо наадамд очсон нь буруутай болчихсон тууж явсан. Өөрсдөө ажлаа хийхээс ялархаад хүн рүү буруугаа чихдэг нөхдүүд төрийн албанд олширсны гай нь энэ биз. 

Эрдэнэс Тавантолгой компани өнгөрсөн зургаа, долоон жилийн хугацаанд шахмал түлшинд 2 орчим их наяд төгрөгийг зарцуулсан нийслэлийн гэр хорооллын иргэд шахмал түлшээ хэд дахин бага үнээр авах боломжийг бид энэ санхүүжилтээрээ олгосон гээд байгаа нь тун хачирхалтай. Ноогдол ашгийг та нар нүүрсээр дамжуулж аваад байгаа гэж зандраад ч байх шиг ээ. Нөгөөтэйгөөр, шахмал түлш хэрэглэдэггүй иргэд тэгээд яах болж байна. Угтаа бол үндсэн хуулиндаа иргэн бүр байгалийн баялгийг тэгш хүртэх эрхтэй гэж заасан байдаг. Хуулийг "гууль" болгодог том толгойтой улс юм аа. 

Эх орны хишиг, газар доорх баялгийн ашгийг иргэн бүрд тэгш хуваарилах нь зүйтэй гээд 2012 онд Монгол Улсын Засгийн газар шийдвэр гаргаж 2012 оны дөрөвдүгээр сарын 11-нээс өмнө төрсөн иргэдэд 1072 хувьцааг эзэмшүүлэхээр болсон. Тэр цагаас хойш 2020 оны хүртэл уг хувьцааны өгөөжийг иргэд бодитоор хүртэж чадаагүй. Харин 202 онд Эрдэнэс Тавантолгой компани анх удаа нэгж хувьцааг 81 төгрөгөөр бодож 1072 хувьцаатай 857.491 иргэнд тус бүр 86.832 төгрөгийн ногдол ашиг олгосон байдаг. Үүнд 180 орчим тэрбум  төгрөг зарцуулжээ. 

Үүний дараа 2022 онд 104.000 төгрөг, 2023 онд 256.000 төгрөгийг бэлэн мөнгө хэлбэрээр иргэдэд олгосон. 2024 онд 30.4 сая тонн нүүрс олборлож, 29.6 сая тонн нүүрс борлуулж, 4.5 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажилласнаар нийт хувьцаа эзэмшигчдэд ногдол ашиг хуваарилах боломж бүрдсэн нь энэ.

2024 оны цэвэр ашгаас 1072 хувьцаатай иргэдэд 350 мянган төгрөгийн ногдол ашгийг гурав хуваан олгох шийдвэрийг компанийн төлөөлөн удирдах зөвлөл гаргаж байсан юм. Тус шийдвэрийн дагуу 2024 оны арванхоёрдугаар сард буюу шинэ жилээр 1072 хувьцаатай иргэнд татварын дараах дүнгээр 21,500 төгрөг, 2025 оны хоёрдугаар сард буюу цагаан сарын өмнө 100.006 төгрөгийн ногдол ашиг, 2025 оны дөрөвдүгээр  сард 93,500 төгрөгийг иргэдэд бэлэн мөнгө хэлбэрээр тус тус олгосон байдаг. 

Иргэдийг алаг үзэж талцуулсан зүйл ярихаа улстөрчдийн гар хөл хэзээ болих вэ? Хуулийнхаа дагуу олгогдсон ашиг хүртэх хувиа л авах гэж буй. Тэрнээс улстөрчдийн халааснаас биш. Тэднээс ч сонгуулийн жил биш тул өнөө жил санхүүгийн хүндрэлтэй байна өгөхгүй гээд шийдчихдэг асуудал биш л байлтай. Өгөх тогтолцоогоо тогтоочихсон бол цааш сонгуультай, сонгуульгүй тасралтгүй өгөөд явах нь зүйн хэрэг.