2111-р сар, 2026Бямба гараг

Н.Энхбаяр: Тэтгэврийн зээлийг урт хугацаатай, батлан даагчгүйгээр өгөх нь банкны систем талаасаа өндөр эрсдэлтэй

1 сар 27. 12:144 мин унших

Н.Энхбаяр: Тэтгэврийн зээлийг урт хугацаатай, батлан даагчгүйгээр өгөх нь банкны систем талаасаа өндөр эрсдэлтэй

“Арилжааны банкууд тэтгэврийн зээлийг 36 сар хүртэл хугацаагаар, бага хүүтэй өгөх ёстой. Хамтран зээлдэгчийн, батлан даагчийн шаардлагаа цуцлах ёстой” гэсэн санал хүсэлтийг ахмадууд тавьж эхэлжээ.

“Монгол шиг ардчилал, чөлөөт зах зээлийг сонгосон улсад энэ шаардлага боломжтой зүйл мөн үү” гэсэн асуултыг бид эдийн засгийн систем, боломж талаас нь тодруулга авахаар Н.Энхбаяр эдийн засагчид тавьсан юм. Тэтгэврийн зээл тойрсон уг асуудлаар эдийн засагч Н.Энхбаярын байр суурийг хүргэе.

- Ахмадууд тэтгэврийн зээлийн хугацааг уртасгаж, хүүг уртасгаж, хамтран зээлдэгчгүйгээр зээл авах шаардлага тавиад эхэлчхэж. Банк санхүү, эдийн засгийн харилцаанд ийм нөхцөл байх боломжтой юу?

- Банкны систем, эдийн засгийн хувьд өндөр эрсдэлтэй.  

- Гэтэл нөгөө талаасаа ахмадууд “Арилжааны банкуудад тийм боломж бий, тэгэх ч ёстой” гэж шаардаад байна л даа. Энэ тал дээр та юу хэлэх вэ?

- Ахмадуудаас ирж байгаа шаардлагууд нь ерөнхийд нь харвал улс төрийн сонгуулийн үеэр хийдэг улс төрчдийн мэдэгдлээс үүдсэн ойлголтын зөрүү байдаг. Улс төр болоод төр засгаас өндөр настан, нийгмийн ямар нэг тодорхой бүлгийнхээ эрх ашгийг хамгаалъя, орлогыг нь нэмье  гэвэл ямар нэг байдлаар төсвөөс л шийдэх ёстой. Улс төрчид банк руу биш төрд хандаж “Төсвөө нэм, нийгмийн даатгалын сангаа арвижуул” гэсэн шаардлага тавих хэрэгтэй.

Өндөр настнуудын орлого бага гэж үзэж байгаа бол эхлээд тэтгэврээ нэмэх хэрэгтэй. Нэг гэр бүлд өндөр настан дангаараа амьдардаггүй. Үр хүүхэдтэйгээ амьдарна. Тэгэхээр хоёрдугаарт нийгмийн бусад бүлгийн цалинг нэмэх, ажлын байраар хангах гэх мэт арга хэмжээ авах учиртай. Өрх гэрийн орлогыг нэмж чадвал тэтгэврийн зээлийг заавал нэмэх хэрэгцээ байхгүй.

Бүтээмж, цалин өндөр нөхцөлд өндөр настны тэтгэврээр амьдрах гээд байх шаардлага үгүй болно. Тэтгэвэр бол ганц хүний л амьжиргааг үргэлжлүүлэх ёстой орлого. Ер нь таны хөндсөн асуудалд  улс төрчдийн бодит бус амлалтууд их нөлөөлж байна л даа. Банкны зээлийн хүүг багасгаж, хугацааг уртасгаж, тавигдах шаардлагыг багасгах ёстой гэж ойлгож болохгүй. Улстөрчдийг ийм хандлага гаргахаар ахмадууд тийм боломжтой, тэгэх ёстой гэж хараад байгаа хэрэг. Улстөрчид тэтгэврийн сангаа хэрхэн арвижуулах вэ, цалингаа хэрхэн нэмэх вэ гэдгээ л ярих ёстой.

- Банкуудын хувьд тэтгэврийн зээл олгож буй мөнгийг зуун хувь өөрсдөө гаргадаг. Гэтэл нөгөө талд жижиг дунд үйлдвэрийг дэмжих зээл гэх мэт бизнесийн зээлийн маш өндөр эрэлт бий. Тэтгэврийн зээлийг урт хугацаагаар, ямар ч батлан даагчгүйгээр олгох боломж бололцоо банкны салбарт байгаа юу?

- Банкууд тэтгэврийн зээлд олгох мөнгийг өөрсдөө татан төвлөрүүлсэн мөнгөнөөсөө өгч байгаа, өөрөөр хэлбэл тэтгэврийн зээл гэж өгч байгаа мөнгө төрөөс огт хамааралгүй. Нөгөө талд таны сая хэлсэнчлэн тогтмол орлоготой хүмүүсийн буюу цалингийн зээл, бизнесийг зээлийг нэмэх асуудал банкуудын өмнө нэн чухал байна. Жижиг дунд үйлдвэрийн зээлээ яаж бага хүү, урт хугацаатай болгох вэ гэдэг банкны номер нэг асуудал. Эдийн засгийн хувьд ч энэ шийдэл нь бидэнд хэрэгтэй, илүү өгөөжтэй. Ажил бизнес эрхэлж буй цөөхөн хүмүүсээ хөл дээр нь тогтоохын тулд төр засаг анхаарч ажиллах ёстой.

Жижиг дунд үйлдвэрлэлийн зээлээ хэрхэн нэмэх вэ, нөхцөл шалгуурыг нь яаж багасгах вэ гэдэгт улс төрчид болоод төр засгаас онцгой анхаарч, дэмжлэг үзүүлэх учиртай. Дахиад онцлоход тэтгэврийн зээл олголтыг нэмэгдүүлнэ гэдэг банкны системийн хувьд өндөр эрсдэлтэй. Тэр утгаараа тэтгэврийн зээлийн хэмжээг нэмэгдүүлж, эх үүсвэр гаргахад асар хэцүү, өндөр эрсдэлийг банк талаас 100 хувь хариуцна гэсэн үг.

- Тэтгэврийн зээлд төр оролцох, зохицуулалт хийх шаардлага бий юу? Эсвэл банкууд бусад зээлийн бүтээгдэхүүн шигээ эрсдэлээ даагаад өөр өөрсдийн нөхцөл, шаардлагаа тавиад явах нь зөв үү?

- Мэдээж таны хэлсэн хоёр дахь шийдэл нь зөв. Арилжааны банкууд бол хувийн хэвшил. Зээл олгодог мөнгөө зуун хувь өөрсдөө олдог, эрсдэлээ 100 хувь өөрсдөө даадаг.  Ардчилсан, чөлөөт зах зээлтэй Монгол Улсын хувьд улс төрчид нь ч юм уу, улс төрчдийн амлалтаас үүдэж иргэд нь эрсдэл өндөр зээл олгох ёстой гэж арилжааны банкнуудаа шахаад байвал банкуудын санхүүгийн чадамжид сөргөөр нөлөөлөх боломжтой, энэ нь цаашлаад банкуудын эдийн засаг, нийгэмд оруулах үр нөлөө буурна гэсэн үг.

Манайхан Төв банкийг УИХ удирддаг гэсэн ойлголтын дор яваад байгаа нь буруу гэж би боддог. УИХ бодлогыг нь л тодорхойлох ёстой газар. Хууль нь тийм. Нөгөө талаас, заавал байх нөөц, валютын ханш, мөнгөний нийлүүлэлт гэх мэт үндсэн үзүүлэлтүүдээ л төв банк хангаад явах учиртай. Улсын удирдлагатай Ардын банк гэх ойлголт ард хоцорсон шүү дээ. Тэтгэврийн ч гэлтгүй ер нь зээлүүдийг арилжааны банкуудад, зах зээлийн зарчим, жамд нь даатгах хэрэгтэй.

 

Сэтгүүлч Ц.БААСАНСҮРЭН

 

Энэ мэдээ танд ямар мэдрэмж төрүүлж байна?

Санал болгох

Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ улсын хэмжээнд 13.4 хувиар нэмэгджээ

Монгол Улсын нийгэм, эдийн засгийн 2026 оны эхний 10 сарын голлох үзүүлэлтүүдийг ҮСХ-ны Дотоод аудит, хяналт, шинжилгээ-үнэлгээний газрын дарга Н.Мөнхбаяр өнөөдөр /2026.11.17/ танилцууллаа. Хэрэглээний бараа, үйлчилгээний үнэ улсын хэмжээнд 13.4 хувиар өсөж, инфляцын түвшин өмнөх оны мөн үеэс нэмэгдсэн үзүүлэлттэй гарчээ. Инфляцад хүнсний бараа, ундаа, усны бүлгийн үнийн өсөлт хамгийн их нөлөөлсөн бөгөөд тус бүлгийн үнэ 19.8 хувиар өссөн байна. Мөн зочид буудал, нийтийн хоол, дотуур байрны үйлчилгээний үнэ 19.8 хувь, тээврийн бүлгийн үнэ 19.3 хувь, согтууруулах ундаа, тамхины үнэ 16.5 хувиар нэмэгджээ. Түүнчлэн боловсролын үйлчилгээний үнэ 17.7 хувь, даатгал, санхүүгийн үйлчилгээ 17.1 хувь, хувцас, бөс бараа, гутлын үнэ 8.5 хувь, гэр ахуйн тавилга, барааны үнэ 7.7 хувь, эм, тариа, эмнэлгийн үйлчилгээний үнэ 6.9 хувиар өссөн байна. Харин орон сууц, ус, цахилгаан, түлшний бүлгийн үнэ 5.9 хувь, амралт, чөлөөт цаг, соёлын бараа, үйлчилгээний үнэ 8.4 хувь, холбооны хэрэгсэл, шуудангийн үйлчилгээний үнэ 1.2 хувиар тус тус нэмэгдсэн үзүүлэлттэй гарчээ. Инфляцын түвшнийг бараа, үйлчилгээний бүлгээр авч үзвэл барааны бүлгийн үнэ 14.3 хувь, үйлчилгээний бүлгийн үнэ 11.1 хувиар өссөн байна. Монгол Улсын гадаад худалдааны нийт бараа эргэлт 2026 оны эхний 10 сарын байдлаар өмнөх оны мөн үеэс өссөн үзүүлэлттэй гарчээ

769

ҮНЭ ХАНШ: Үхрийн махны үнэ нэмэгджээ

Үндэсний статистикийн хорооноос /ҮСХ/ долоо хоног тутамд гол нэрийн бараа бүтээгдэхүүний зах зээлийн үнийг судалж гаргадаг. Энэхүү судалгаагаар бараа бүтээгдэхүүний үнэ өмнөх сараас хоёр хувиар өсөж, өмнөх долоо хоногоос 0.4 хувиар тус тус өссөн үзүүлэлттэй гарчээ

1 304

Оюу толгойн ногдол ашгийг ард түмэн бид ам.доллараар авъя!

“Алаагүй баавгайн арьсыг арав хувааж булаацалдана” гэж ярьдаг шиг аваагүй байгаа Оюу толгойн ногдол ашгийг бэлнээр авъя, хуримтлалдаа хийе, томоохон төсөл, хөтөлбөрөө санхүүжүүлье гэсэн санал дээр нийгэм талцаж байна. Нийгэм ч юу байхав дээ, ард түмний хувьд дийлэнх нь санал нэгтэйгээр уг ногдол ашгийг хувь, хувийнхаа дансанд авъя л гэж байгаа юм

1 252

Хэрэглээний зээлээ 48 сар хүртэл сунгах боломжтой боллоо

Санхүүгийн хүндрэлд орсон иргэд хэрэглээний зээлийнхээ хугацааг нийт 48 сар хүртэл сунгах боломжтой боллоо. Монголбанкны Мөнгөний бодлогын хороо арваннэгдүгээр сарын 3-ны хуралдаанаараа эл шийдвэрийг гаргасан. Сунгалт нь банк нэмэлт зээл олгохгүйгээр зээлд бүтцийн өөрчлөлт хийх тохиолдолд хамаарна. Ийм үед өр, орлогын харьцааны хязгаарлалтыг мөрдөхгүй гэв. Өөрөөр хэлбэл, орлого нь буурсан зээлдэгч сарын төлбөрөө бууруулж, хугацаагаа уртасгах боломж нээгдэх юм байна. Мөн хуралдаанаар бодлогын хүүг 12.5%-д хэвээр үлдээсэн

1 370400256365b9db8d707224

ҮНЭ ХАНШ: Гурил, сүү, өндөг, төмс, лууван, ногоон цай, шатахуун, дизелийн үнэ нэмэгджээ

Улаанбаатар хотод 2026 оны аравдугаар сарын 26-ны байдлаар гол нэрийн зарим барааны үнэ өмнөх сараас 4.2 хувиар, өмнөх 7 хоногоос 2.0 хувиар тус тус өссөн хэмээн ҮСХ-ноос мэдээллээ. Үнийн өсөлтөд гурил, сүү, өндөг, ногоон цай, төмс, лууван, шатахуун, дизель үнэ нэмэгдсэн нь голлон нөлөөлжээ. Захуудад үхрийн мах ястай нь нэг килограмм нь 27,000-37,800 төгрөгийн үнэтэй байгаа бол ясгүй цул нь 29,000-42,800 үнэтэй байна

1 621


Сэтгэгдэл 0

550

Хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгана. Сэтгэгдэлд манай байгууллага хариуцлага хүлээхгүй.

Одоогоор сэтгэгдэл алга. Анхны сэтгэгдлийг та бичээрэй.

google+

© 2007 - 2026 он. MGL Media Group бүтээсэн.