2111-р сар, 2026Бямба гараг

Эрүүл хооллолт нь өөрийгөө хязгаарлах биш, хүнсээ зөв сонгох юм

7 сар 1. 11:014 мин унших

Эрүүл хооллолт нь өөрийгөө хязгаарлах биш, хүнсээ зөв сонгох юм

Аялал зугаалга, баяр наадмын улирал эхэлсэнтэй холбоотойгоор хөдөө орон нутаг зорих иргэдийн тоо эрс нэмэгддэг. Бид амарч, аялж зугаалахдаа шарсан, хэт боловсруулсан хүнс, хийжүүлсэн ундаа чихэрлэг амттаныг хэтрүүлэн хэрэглэх нь бий.

Түүнчлэн аялж явах үедээ хоол хүнсээ халуун орчинд удаан хадгалах тохиолдол ч гардаг. Энэ нь нян үржих нөхцөлийг бүрдүүлж улмаар хоолны хордлого үүсэх шалтгаан болдог байна. Хүн бүр өөр өөр төрлийн хүнсний бүтээгдэхүүнийг аялалдаа зориулж бэлтгэдэг. Тэгвэл иргэн Б.Уранзаяа аялахдаа зориулж хүнсээ хэрхэн бэлтгэдэг талаараа бидэнтэй хуваалцсан юм.

 

Тэрээр “Очоод ямар хоол хийхээ тооцоолж хүнсээ сонгодог. Ингэхдээ сүү заавал авч явдаг. Аль болох хурдан хэрэглэж дуусгахыг боддог. Сав баглаанд нь анхаарал хандуулж зориулалтын саванд хийж чаддаггүй. Гэхдээ нарны гэрлээс хол хадгалдаг. Харин хоолоо аль болох бэлтгэсэн хүнсээрээ хийхийг илүүд үздэг.

 

Буцах замдаа ядарсан байдаг учраас хоолны газраас болон бэлэн бүтээгдэхүүнээс сонгоод худалдаж авдаг. Манай гэр бүлийн хувьд тостой хоол хэт их идэхгүй байх тал дээр анхаардаг. Идсэн тохиолдолд халуун сүүтэй цай араас нь уудаг. Мөн аялал зугаалгад замдаа идэх зорилгоор мах болон ногоог заавал авч явдаг. Үнэнийг хэлэхэд, аялал зугаалга баяр наадмын үеэр эрүүл хооллох боломж гардаггүй. Хорхог боодог их иддэг учраас эрүүл хооллолтын дэглэм алдагддаг” гэсэн юм. 2025 оны статистик шинжилгээгээр улсын хэмжээнд 360.547 халдварт бус өвчлөлийн тохиолдол бүртгэгдсэнээс 60.644 буюу 16.82 хувь нь хоол боловсруулах тогтолцооны өвчин байна. Харин нийт халдварт бус өвчний 27.368 буюу 15.93 хувь нь Улаанбаатар хотын хэмжээнд бүртгэгдсэн хоол боловсруулах тогтолцооны өвчлөл байна.

 

“Хордлого үүсгэдэг бичил биетнүүд нь 30-40 цельсийн орчинд хамгийн идэвхтэй өсдөг” 

 

Аялал, зугаалгын үед хоол хүнс халуун наранд хурдан мууддаг учраас шинэлэг байдлаар удаан хадгалахын тулд зориулалтын хөргөгчид хадгалж хэрэглэх хэрэгтэй байна. Мөн шинэхэн жимс, ногоо, боловсруулсан махан бүтээгдэхүүн, бүхэл үрийн бүтээгдэхүүн, жигнэсэн мах, загас, хангалттай ус хэрэглэх хэрэгтэй аж. Харин өөх тос ихтэй шарсан хоол, хэт чихэрлэг хүнс, хийжүүлсэн ундаа, архи согтууруулах ундаанаас аль болох татгалзахыг НЭМҮТ-өөс зөвлөж байна.

 

Хоолны хордлогын нийтлэг шалтгаан нь хоол хүнсийг буруу хадгалах, бүрэн гүйцэд болгож боловсруулахгүй байх, хугацаа нь дууссан эсвэл бохирдсон хүнс хэрэглэснээс болдог.

 

Ил задгай хүнсийг аль болох худалдаж авахгүй байх хэрэгтэй талаар НЭМҮТ-ийн Хоол судлал, хүнсний аюулгүй байдлын албаны эрдэм шинжилгээний ажилтан Д.Ганболор зөвлөсөн юм. Зуны улиралд агаарын температур нэмэгдэхийн хэрээр хоолны хордлого үүсгэдэг бичил биетнүүд үржих эрсдэл эрс өсдөг. Эдгээр эмгэг нь 5-60 цельсийн температурын бүсэд үржих боломжтой бөгөөд 30-40 цельсийн орчинд хамгийн идэвхтэй өсдөг. Ялангуяа бага насны хүүхэд, жирэмсэн эмэгтэй, өндөр настан, дархлаа султай болон архаг хууч өвчтэй хүмүүс хоолны хордлогод илүү өртөмтгий байдаг тул эдгээр бүлгийн хүмүүст хүнсний аюулгүй байдлыг онцгой анхаарах шаардлагатай.

 

“Давс ихтэй хүнс, согтууруулах ундааны хэрэглээг хязгаарлах нь даралт хэлбэлзэх эрсдэлийг бууруулахад ач холбогдолтой”

 

Нэг дор эсвэл богино хугацаанд хэт их хэмжээний хоол хүнс хэрэглэх нь хоол боловсруулах эрхтэн тогтолцоонд ачаалал өгч, ходоод дүүрэх, хоол боловсруулалт удаашрах, хэвлий хэсгээр тавгүйрхэх зэрэг зовуурь үүсгэдэг. Үүнээс гадна цусан дахь глюкоз болон триглицеридын хэмжээ түр хугацаанд огцом нэмэгдэж, инсулины ялгаралт ихэсдэг байна. Судалгаагаар ийм өөрчлөлт эрүүл хүмүүст ч ажиглагддаг бөгөөд чихрийн шижин, даралт ихсэх, зүрх судасны өвчтэй хүмүүсийн хувьд эрсдэл илүү өндөр байдаг гэж Хоол зүйч А.Уянга ярьсан юм.

 

Тэрээр “Баяр наадмын үеэр архаг хууч өвчтэй хүмүүсийн хувьд хооллолтоо эрс өөрчлөхгүй байх нь хамгийн чухал. Баярын ширээнээс татгалзах шаардлагагүй ч хэт их хэмжээний хоол, өөх тос, давс ихтэй хүнс, согтууруулах ундааны хэрэглээ нь өвчний хяналтыг алдагдуулж, өвчний сэдрэл үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг.

 

Ялангуяа хоол боловсруулах замын өвчтэй хүмүүсийн хувьд нэг дор их хэмжээгээр идэх, өөх тос ихтэй, халуун ногоотой хоол хүнс, согтууруулах ундаа хэтрүүлэн хэрэглэх нь ходоодны зовуурь, гэдэс дүүрэх зэрэг шинж тэмдгийг сэдрээх эрсдэлтэй. Харин чихрийн шижинтэй хүмүүс нүүрс ус, өөх тос ихтэй хоолыг нэг дор их хэмжээгээр хэрэглэхээс зайлсхийж, хоолны хэмжээгээ жигд барих нь чухал.

 

Даралт ихэсдэг хүмүүсийн хувьд давс ихтэй боловсруулсан хүнс, согтууруулах ундааны хэрэглээг хязгаарлаж, шингэний дутагдлаас сэргийлэх нь даралт хэлбэлзэх эрсдэлийг бууруулахад ач холбогдолтой.

 

Харин ч баярын үеэр хооллолтын дэглэмээ хадгалж, эмч, хоол зүйчийн зөвлөсөн эмчилгээ, хооллолтын төлөвлөгөөг тогтмол мөрдөх нь өвчний сэдрэлээс сэргийлэх хамгийн чухал арга юм. Миний хамгийн чухал зөвлөмж бол баяр наадмаа эрүүл мэндээ хамгаалсан байдлаар тэмдэглэхийг уриалмаар байна. Баярын ширээнээс татгалзах шаардлагагүй. Харин хоолны хэмжээгээ тохируулж, махан хоолтойгоо хүнсний ногоо, жимсийг хослуулах, цангахыг хүлээлгүй ус тогтмол уух, баталгаатай хүнс сонгох, хүнсний аюулгүй байдлыг сайтар сахих нь чухал” гэв Тиймээс эрүүл хооллолт гэдэг нь өөрийгөө хязгаарлах биш, зөв сонголт, зөв хэмжээ, зөв дадал юм.

Эрүүл мэнд бол баяр наадмын дараа ч бидэнтэй үлдэх хамгийн үнэт зүйл. Тиймээс зөв хооллолтод анхаарч аялж зугаалахыг эрүүл мэндийн байгууллагынхан болон хоол зүйч нар зөвлөж байна.

 

Л.ПҮРЭВЖАРГАЛ

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

Энэ мэдээ танд ямар мэдрэмж төрүүлж байна?

Санал болгох

ЗГХЭГ-ын даргаар яригдаж буй Б.Бат-Эрдэнэ: Би туршлагатай тул ажилтайгаа танилцаж хугацаа алдахгүй, шууд ажилдаа орно

МАН-ын Удирдах зөвлөл өчигдөр /2026.11.19/ цахимаар хуралдаж, ЗГХЭГ-ын даргад УИХ-ын гишүүн Б.Бат-Эрдэнийг дэмжсэн талаар бид өмнө мэдээлсэн билээ. Тэрээр цаг үеийн асуудлаар өнөөдөр /2026.11.20/ сэтгүүлчдэд мэдээлэл өглөө. Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газар нь Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй бодлого, хөтөлбөрийг ард иргэдэд зөв, оновчтой хүргэх үүрэгтэй. Өнөөдөр Засгийн газраас олон шийдвэр гаргаж, төсөв хөрөнгийг нь баталж, хууль эрх зүйн орчныг нь бүрдүүлж байгаа ч тэдгээрийн хэрэгжилтийг хангах асуудал хамгийн чухал байна. Ерөнхий сайдын дэвшүүлж буй "Чөлөөлье" бодлого, концепцийн хувьд маш зөв гэж анхнаасаа үзэж ирсэн

393

С.Бямбацогт: Ерөнхийлөгчийн сонгуульд нэр дэвшихгүй гэдгээ УИХ-ын дарга болохдоо тодорхой хэлсэн

УИХ-ын дарга С.Бямбацогт "Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өөрийн хүсэлтээр ажлаа хүлээлгэн өглөө. Үүнтэй холбоотойгоор 1993 онд батлагдсан Ерөнхийлөгчийн тухай хуульд холбогдох заалтууд бий. Мөн Үндсэн хуульд ч энэ асуудлыг зохицуулсан холбогдох заалтууд байдаг. Үүний дагуу УИХ-ын дарга Ерөнхийлөгчийн үүрэгт ажлыг түр орлон гүйцэтгэхээр хуульчилсан байдаг

559

ФОТО: Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийг үдэн гаргах ёслол боллоо

Ийнхүү өнөөдөр /2026.11.20/ Ерөнхийлөгч асан Ухнаагийн Хүрэлсүх УИХ-ын дарга С.Бямбацогтод Төрийн тамгыг хүлээлгэн өглөө. Мөн жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд түүнийг хүндэтгэн үдэх ёслолын арга хэмжээ боллоо.

598

“Эмээгийн алдар” одонтой болъё

Монголын нийгэм дэх эмэгтэй хүний үүрэг, хариуцлага, гавъяа, зүтгэлийн талаар л ярилцъя: Эмэгтэйчүүд маань - Хүүхэд насандаа, охин цагаасаа л ээжийнхээ туслах, баруун гар нь, гэр орны бүх ажилд оролцно. Сурагч, оюутан насандаа ч мөн л тийм

543

БАЙР СУУРЬ: Монгол улсыг Ерөнхийлөгчгүй болгосон 25 сая ам.долларын талаар тэд юуг өгүүлэв

УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороо өнөөдөр /2026.11.19/ хуралдав. Хуралдааны үеэр УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу Монголбанкны ерөнхийлөгч С.Наранцогтоос Бодь групптэй холбоотой гэх 110 сая ам.долларын гүйлгээний талаар тодруулж асуулаа. Тэрбээр уг мөнгө банкнаас гарсан эсэх, үүний 25 сая ам.доллар Монгол Улсын Ерөнхийлөгчид очсон гэх мэдээллийн үнэн, худлыг тодрууласан юм. УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу: Өнөөдөр Монгол Улс Ерөнхийлөгчгүй болох гэж байна. Шалтгаан нь Бодь группын 110 сая ам.доллар банкнаас гараад явсан, үүний 25 сая ам.доллар нь Ерөнхийлөгчид очсон гэдэг мэдээлэл

782400256365b9db8d707224

У.Хүрэлсүх: Намайг Ерөнхийлөгчөөр сонгож, хамт байсан ард түмэндээ чин сэтгэлийн талархал илэрхийлье

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх өөрийн хүсэлтээр чөлөөлөгдөх хүсэлтийг УИХ-ын чуулганы хуралдаанаар хэлэлцэж байна. УИХ-ын гишүүд асуулт, тодруулга авсны дараа Ерөнхийлөгч үг хэлсний дараа санал хурааж, Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийг хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 92 хувийн саналаар чөлөөлөхийг дэмжив

567


Сэтгэгдэл 0

550

Хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгана. Сэтгэгдэлд манай байгууллага хариуцлага хүлээхгүй.

Одоогоор сэтгэгдэл алга. Анхны сэтгэгдлийг та бичээрэй.

google+

© 2007 - 2026 он. MGL Media Group бүтээсэн.