Гар утасны хэрэглээний төлбөрийн мэдээлэл зээлжих зэрэглэлд нөлөөлөхөө болино

Монголбанкны Хяналт шалгалтын газрын Зээлийн мэдээллийн хэлтсийн захирал Л.Дөлгөөн “УИХ-аас зээлийн мэдээллийн зарим үйл ажиллагааг сайжруулахтай холбоотой 10 чиглэлийн Монголбанканд өгсөн.

Энэ хүрээнд зээлийн мэдээлэл нийлүүлж байгаа банк бус санхүүгийн байгууллагуудад хяналт шалгалт хийгээд эхэлсэн. Үргэлжлүүлэн банкуудад шалгалт хийхээр төлөвлөсөн.

Мөн энэ дунд Зээлийн мэдээллийг хүлээн авсан даруйд зээлжих зэрэглэлийн оноонд өөрчлөлт оруулах гэдэг чиглэл байсан. Энэ дагуу зээлийн мэдээллийн үйлчилгээ үзүүлэгч этгээдүүдэд үүрэг даалгавар хүргүүлээд, зээлийн мэдээлэл хүлээн авсан даруйд иргэний зээлжих зэрэглэлийн оноод өөрчлөлт ордог болсон. Өмнө нь зээл төлөлтөөс хамаараад сар нэг удаа өөрчлөлт ордог байсан.

Үүнээс гадна зээлийн мэдээлэлтэй холбоотой иргэдээс ирдэг гомдол, мэдээллийг нэг шугамаар болох цахим системийн хөгжүүлэлтийг хийсэн. Ингэснээр иргэний зээлийн мэдээллийг тухайн санхүүгийн байгууллага хариуцах уу эсвэл Монголбанк талаас шийдэх үү гэдгийг цахимаар мэдээлдэг системийг Имонголиа платформ дээр есдүгээр сарын сүүлээр ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна.

Мөн зээлийн мэдээлэл илгээгч санхүүгийн байгууллагад зээлийн мэдээлэлд засвар оруулах хүсэлтийг албан бичгээр илгээдэг. Үүнийг цахимжуулж, эхний байдлаар есдүгээр сарын 20-нд ашиглалтад оруулахаар бэлдээд байна.

Түүнчлэн хамгийн чухал ажлуудын нэг болох зээлийн мэдээллийн зээлжих зэрэглэлийн оноонд иргэний үүрэн телефоны төлбөр болон хэрэглээний төлбөрийн мэдээлэл нөлөөлөхөө больж байгаа. Өмнө нь зээлжих зэрэглэлийн онооны моделийг хийж байх явцад аль болох олон өгөгдөл ашиглаж байсан. Одоо бол зээлжих зэрэглэлийн оноонд зөвхөн зээлийн мэдээлэл, зээлийн төлбөр, зээлийн түүхэн дээр суурилж тогтож байгаа.

Харин үүрэн телефоны төлбөр болон бусад хэрэглээний төлбөр нь зөвхөн зээлийн мэдээллийн лавлагаан дээр тухайн хүний өр, төлбөр хэсэгт харагддаг байхаар зохицуулсан.

Мөн зээлийн мэдээлэлтэй холбоотойгоор холбогдох хууль, журмуудад өөрчлөлт оруулах шаардлага бий. Энэ талаар Монголбанкнаас холбогдох саналуудаа боловсруулаад УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороонд хүргэх гэж байна.

Иргэд зээлийн мэдээллийн лавлагаа болон зээлжих зэрэглэлийн оноог хооронд нь холиод байгаа. Зээлийн мэдээллийн лавлагаа гэдэг нь тухайн иргэн, аж ахуйн нэгжийн нийт авсан зээлийн түүхийг харуулж байгаа юм.  Үүнд нийт авсан зээл, төлөлт зэрэг өр төлбөрийн мэдээллийг харуулдаг.

Зээлжих зэрэглэлийн оноо нь тухайн иргэнийг зээлээ хэрхэн төлж байна вэ гэдгийг харуулна. Ингэхдээ зээлийн түүхэн дээр нь суурилаад тухайн зээлдэгчийн зээл төлөлтийн зан төлөв, санхүүгийн сахилга батыг харуулж байгаа оноо юм.

Өмнө нь зээлийн түүхэн дэх нэг зээлд муу түүхтэй юм уу хоцроосон түүхтэй байх юм бол автоматаар зээл олгохоос татгалздаг байсан. Зээлийн оноог нэвтрүүлснээр үүнийг яаж өөрчилсөн бэ гэхээр, тодорхой босго оноо тавиад түүнээсээ дээш байх юм бол зээлийн судалгаа хийгдэнэ. Босго оноосноос доош байх юм бол тухайн иргэнд зээл олгох боломжгүй гэсэн үг.

Тухайн босго онооноос доош оноотой хүмүүс яах вэ. Босго оноог жишээ нь 560 гэж бодъё. Тэгвэл 560-аас доош оноотой иргэнд зээл олгох санхүүгийн байгууллагууд бий. Тийм байгууллагуудыг судалж зээл авах боломжтой юм.

Зээлийн оноо нэвтэрснээр зээлээ сайн төлдөг өндөр оноотой хүмүүст бага хүүтэй, өндөр зээл авах давуу талыг бий болгож байгаа. Мөн санхүүгийн сахилга батыг хадгалах том хөшүүрэг болно.

Зээлээ хугацаандаа төлөөд л байвал оноо нь аажмаар өсөөд байна.   

Өнөөдрийн байдлаар зээлээ төлж хаасан ч хоцрогдлын түүхтэй 400 мянга орчим зээл бий. 

Зээлийн мэдээллийн лавлагаанд байгаа түүх нь зээлийн оноог тооцох суурь өгөгдөл болох юм. Хэрэглээний төлбөр нь өр төлбөрт тооцогдоно, зээл биш. Тухайн өр төлбөрүүд нь зээлийн оноонд нөлөөлөхгүй" гэв.