Монгол Улсад айлчилж буй Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч Яков Милатович гэж хэн бэ?

Европын хамгийн залуу төрийн тэргүүнүүдийн нэг, Оксфордын боловсролтой эдийн засагч, Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банкны мэргэжилтнээс Ерөнхийлөгчийн суудалд хүрсэн улс төрч бол Монтенегро Улсын Ерөнхийлөгч Яков Милатович юм.

Тэрбээр 1986 оны арванхоёрдугаар сарын 7-нд Монтенегрогийн нийслэл Подгорицад төржээ. Төрөлх хотдоо ерөнхий боловсролын сургууль болон Монтенегрогийн их сургуулийн Эдийн засгийн факультетийг төгссөн бөгөөд оюутан байх үеэсээ гадаадын олон тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдсан байна. АНУ-ын Засгийн газрын тэтгэлгээр Иллинойс мужийн их сургуульд нэг хичээлийн жил суралцаж, Австрийн Засгийн газрын тэтгэлгээр Венийн Эдийн засаг, бизнесийн их сургуульд, Европын комиссын дэмжлэгээр Ромын Ла Сапиенза их сургуульд тус тус суралцжээ. Улмаар Их Британийн Засгийн газрын тэтгэлгээр Оксфордын их сургуульд эдийн засгийн чиглэлээр магистрын зэрэг хамгаалсан байна.

Милатович улс төрд орохоосоо өмнө банк, санхүүгийн салбарт ажиллаж байв. Ажлын гараагаа Подгорица дахь NLB банкнаас эхлүүлж, улмаар Германы Франкфурт хот дахь Deutsche Bank-д Төв болон Зүүн Европын орнуудын зээлийн эрсдэлийн чиглэлээр ажиллажээ.

2014 оноос Европын сэргээн босголт, хөгжлийн банк буюу EBRD-д ажиллаж, Зүүн өмнөд Европ болон Баруун Балканы орнуудын эдийн засаг, улс төрийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийх болсон байна. 2018-2020 онд Бухарест хотод суурилан Румын, Болгар, Хорват, Словени зэрэг Европын Холбооны гишүүн орнуудыг хариуцсан ахлах эдийн засагчаар ажиллажээ. Яков Милатовичийн улс төрийн замнал харьцангуй богино. 2020 оны арванхоёрдугаар сард Монтенегрогийн Засгийн газрын Эдийн засгийн хөгжлийн сайдаар томилогдсоноор мэргэжлийн эдийн засагчаас улс төрч болох замнал нь эхэлсэн юм.

Сайдаар ажиллахдаа тухайн үеийн Сангийн сайд Милойко Спайичийн хамт иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, хөдөлмөрийн татварын ачааллыг бууруулахад чиглэсэн “Europe Now!” эдийн засгийн шинэчлэлийн хөтөлбөрөөр олонд танигдсан. Улмаар 2022 оны зургаадугаар сард тэд “Europe Now!” буюу “Европ одоо!” улс төрийн хөдөлгөөнийг байгуулжээ.

Шинэ хөдөлгөөн богино хугацаанд Монтенегрогийн улс төрийн томоохон хүчин болон гарч ирэв. Милатовичийн удирдсан жагсаалт нийслэл Подгорицагийн орон нутгийн сонгуульд амжилт үзүүлсэн нь түүнийг Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх улс төрийн тавцанд гаргасан байна. 2023 оны Ерөнхийлөгчийн сонгууль түүний төдийгүй Монтенегрогийн орчин үеийн улс төрийн түүхэнд томоохон эргэлт авчрав. Милатович сонгуулийн хоёрдугаар шатанд тус улсын улс төрд 30 гаруй жилийн турш голлох нөлөө үзүүлсэн Мило Жукановичийг ялж, 36 настайдаа Монтенегрогийн Ерөнхийлөгчөөр сонгогджээ. Тэрбээр 2023 оны тавдугаар сарын 20-нд албан тушаалдаа орсон юм. Энэ ялалт нь нэг улстөрч нөгөөгөө ялсан жирийн сонгуулиас илүү утга агуулж байлаа. Мило Жуканович 1990-ээд оноос хойш Ерөнхийлөгч, Ерөнхий сайдын албан тушаалыг ээлжлэн хашиж, Монтенегрогийн улс төрийн гол дүр байв. Тиймээс Милатовичийн ялалт тус улсын улс төрд үе солигдсоны нэгэн бэлгэдэл болсон юм.

Милатовичийг уламжлалт утгаар баруун эсвэл зүүний улс төрч гэхээс илүү эдийн засгийн шинэчлэл, институцийн хөгжил, Европын интеграцыг гол зорилгоо болгосон шинэ үеийн улс төрч гэж тодорхойлж болно. Түүний гадаад бодлогын хамгийн том зорилтын нэг нь Монтенегрог Европын Холбоонд элсүүлэх явдал юм.

Тэрбээр Монтенегрог 2028 онд Европын Холбооны 28 дахь гишүүн улс болгох зорилтыг дэвшүүлээд байна. 2026 оны есдүгээр сард Милатович улс орон нь ЕХ-ны гишүүн болоход урьд өмнөхөөсөө илүү ойртсон ч үүний тулд хүчирхэг институц, хууль дээдлэх ёсыг бэхжүүлэх шаардлагатайг онцолжээ. Милатовичийн улс төрийн замналын хамгийн сонирхолтой тал нь түүний хурдтай өсөлт юм. Тэрбээр 2020 он хүртэл олон улсын байгууллагад ажилладаг мэргэжлийн эдийн засагч байлаа. 2020 онд сайд, 2022 онд улс төрийн хөдөлгөөн үүсгэн байгуулагч, 2023 онд Ерөнхийлөгч болов. Өөрөөр хэлбэл, үндэсний хэмжээний улс төрд орсноосоо хойш ердөө гурван жилийн дотор төрийн тэргүүний суудалд хүрсэн байна.

Өдгөө Милатович Монтенегрог Европын Холбоонд нэгтгэх, институцийн шинэчлэлийг үргэлжлүүлэх, эдийн засгийн өсөлтийг иргэдийн амьжиргаатай холбохыг улс төрийнхөө гол зорилтуудын нэг болгож байна.

Оксфордын боловсролтой эдийн засагч, EBRD-ийн шинжээчээс эхэлсэн түүний замнал ийнхүү Балканы улсын төрийн тэргүүний суудалд хүрчээ. Харин Яков Милатовичийн улс төрийн жинхэнэ өвийг тодорхойлох гол шалгуур нь Монтенегрог Европын Холбоонд элсүүлэх зорилгоо биелүүлж чадах эсэх байх болно. Яков Милатович англи, итали, испани хэлтэй. Гэр бүлтэй, гурван хүүхдийн эцэг юм. Тэрээр Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүхийн урилгаар гэргий Милена Милатовичийн хамт 2026 оны 09 дүгээр сарын 08-10-ны өдрүүдэд манай улсад төрийн айлчлал хийж байна.

М.Чойжал

сонин.мн