Ерөнхийлөгчид хэрэгжүүлэх боломжгүй хуульд гарын үсэг зурахыг санал болгож байна

УИХ Тамхины хяналтын тухай хуульд оруулах өөрчлөлтийг баталсан. Одоо энэ хууль Ерөнхийлөгчийн гарын үсэг хүлээж байна. Гэвч иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах хуулийн зорилгод нэг ноцтой асуудал байна: шинэ шаардлага, хоригуудыг хэрэгжүүлэх техникийн журам, үйлдвэрлэгчдэд бэлтгэх хугацаа бараг алга.

Европ Монголын Хамтарсан Худалдаа, Аж Үйлдвэрийн Танхим Хууль Зүй, Дотоод Хэргийн Яаманд албан ёсны хүсэлт илгээсэн. Тус хүсэлтэд төрөөс холбогдох техникийн журмыг боловсруулж, үйлдвэрлэгчдэд хангалттай хугацаа олгох хүртэл тамхины бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол, найрлагад тавих шинэ шаардлагыг хойшлуулахыг уриалсан байна. Ингэснээр хууль зүйн тодорхойгүй байдал үүсэхгүй, бизнес хууль ёсоор үргэлжлэх боломжтой болно.

Тодорхой, ойлгомжтой дүрэм баталж, бэлтгэх бодит боломж олгохгүйгээр бизнесээс шинэ техникийн норм биелүүлэхийг шаардаж болохгүй.

Хууль батлагдсан, харин хэрэгжүүлэх дүрэм тодорхойгүй.

Тамхины бүтээгдэхүүний сав баглаа боодол, найрлагад тавих шинэ шаардлагыг 2027 оны 1 дүгээр сарын 1-нээс хэрэгжүүлэхээр төлөвлөж байна. Гэхдээ бизнес эрхлэгчид үйлдвэрлэгчдээс яг ямар өөрчлөлт шаардагдах, бүтээгдэхүүн ямар техникийн шаардлагад нийцэх ёстой, шинэ дүрэмд хэрхэн шилжихийг урьдчилан мэдэх шаардлагатай.

Харин холбогдох техникийн журмыг одоо ч боловсруулаагүй байна. Тэдгээргүйгээр үйлдвэрлэгчид үйлдвэрлэлийн үйл явц, сав баглаа боодол, бүтээгдэхүүний нэр төрлийн өөрчлөлтийг бүрэн төлөвлөж чадахгүй.

Үүнээс нэг сонин зүйл гарч байна: шаардлагыг хуулиар тогтоосон, гэтэл түүнийг хэрэгжүүлэх ойлгомжтой, практикт хэрэгжих дүрмийг тодорхойлоогүй байна.

Шилжилтийн хугацаа байхгүй.

Олон улсын болон дотоодын үйлдвэрлэгчдийн хувьд сав баглаа боодлыг өөрчлөх, үйлдвэрлэлийн үйл явцыг дахин тохируулах нь хэдхэн долоо хоногийн асуудал биш. Албан ёсны үйлдвэрлэгчдэд шинэ шаардлагад бүрэн шилжихэд дор хаяж 12 сар шаардлагатай.

Гэтэл хуульд шилжилтийн хугацааг орхигдуулсан. Шилжилтийн хугацаагүйгээр хууль ёсны зах зээл дахин бүтэцлэх боломжгүй. Зөвхөн хууль бус наймаа, хуурамч бүтээгдэхүүн л нэмэгдэнэ.

Тамхины бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл нарийн төвөгтэй технологийн үйл явцтай. Сав баглаа боодол, бүтээгдэхүүний найрлагыг өөрчлөхөд шаардлага боловсруулах, үйлдвэрлэлийн шугам бэлтгэх, нийлүүлэлтийг зохион байгуулах шаардлагатай.

Хэрэв шинэ дүрэм дасан зохицох хангалттай хугацаагүйгээр хэрэгжиж эхэлбэл хууль ёсны үйлдвэрлэгчид бүтээгдэхүүнээ хууль тогтоомжид нийцүүлэх хугацаагүй болно.

Үр дагавар нь зөвхөн үйлдвэрүүдэд хамаарахгүй.

Үр дагавар нь бие даасан аж ахуйн нэгжийн хүрээнээс хол давж болзошгүй. Хэрэв хууль ёсны бүтээгдэхүүн лангуунаас алга болбол эрэлт заавал түүнтэй хамт арилахгүй. Хэрэглэгчид хууль бус бүтээгдэхүүн, хуурамч бараа, гарал үүсэл нь тодорхойгүй бүтээгдэхүүн рүү шилжинэ.

Иймд шилжилтийн хугацаа нь бизнесийн онцгой эрх ч биш, зохицуулалтаас зайлсхийх оролдлого ч биш. Энэ бол хууль үнэхээр ажиллах зайлшгүй нөхцөл юм.

Олон улсын үүрэг.

Дэлхийн Худалдааны Байгууллагын Техникийн саадын тухай хэлэлцээрийн 2.12-д:  “Гишүүн орнууд техникийн зохицуулалтыг нийтэлснээс хойш хэрэгжүүлэх хүртэл хугцааг зохистой байхаар тогтоож, экспортлогч гишүүн орнууд үйлдвэрлэлийн аргаа шаардлагад нийцүүлэх боломж олгох ёстой” гэж заасан байдаг. Монгол Улс тамхины бүтээгдэхүүнд тавих шинэ шаардлагыг нэвтрүүлэхдээ эдгээр үүргийг харгалзан үзэх ёстой.

Ерөнхийлөгчийн шийдвэр чухал.

Хуульд гарын үсэг зурах нь зүгээр нэг албан ёсны эцсийн журам биш. Энэ бол шинэ шаардлагууд практикт хэр зэрэг хэрэгжих боломжтой, ямар үр дагаварт хүргэхийг тодорхойлох шийдвэр юм.

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Европ Монголын Хамтарсан Худалдаа, Аж Үйлдвэрийн танхимын хүсэлтийг анхааралдаа авч, цаашдын шийдвэр гаргахдаа тусгагдсан үндэслэлийг харгалзан үзнэ гэж найдаж байна.

Энэ нь бизнесийг зохицуулалтаас чөлөөлөх эсвэл иргэдийн эрүүл мэндийг хамгаалах зорилгоос татгалзах тухай биш. Харин хууль зүйн тодорхой байдлыг хангах, олон улсын үүргээ биелүүлэх, хуулийг хэрэгжүүлэх бодитой хугацааг тогтоох тухай юм.

Шинэ хориг нэвтрүүлэхийн өмнө ойлгомжтой дүрмийг тогтоох хэрэгтэй. Биелүүлэхийг шаардахын өмнө бэлтгэх боломжийг олгох хэрэгтэй, зайлсхийх боломжтой асуудлыг үүсгэхгүй эсэхийг нягтлах нь чухал юм.
-------------------------------

Энэхүү нийтлэлийг Европ Монголын Хамтарсан Худалдаа, Аж Үйлдвэрийн Танхимын Хууль Зүй, Дотоод Хэргийн Яаманд хүргүүлсэн албан ёсны саналд үндэслэн бэлтгэв.