Технологийн хөгжлийг дагаад нийгмийн асуудал, хотжилтын стрессээс үүссэн нойргүйдэл хүмүүсийн мэдрэлийн системд хэрхэн нөлөөлдөг талаар “АруМедикс” эмнэлгийн мэдрэлийн эмч Б.Доржхандтай ярилцлаа.
-Мэдрэлийн өвчнүүд гэдэгт ямар өвчнүүд багтдаг вэ?
-Мэдрэлийн эмгэгийг төв мэдрэлийн болон захын мэдрэлийн эмгэг гэж бүлэглэн ангилдаг. Мэдрэлийн систем нь бидний хөдөлгөөн, мэдрэхүй, тэнцвэр, хэл яриа, сэтгэц сэтгэхүй, ой санамж өөрийгөө хянах гэх мэт нарийн үйл ажиллагааг удирдан явуулдаг хамгийн чухал эрхтэн юм. Тархи нугас болон нүүр гар хөл төдийгүй дотор эрхтэний мэдрэлийн өвчнүүд мэдрэлийн өвчин гэдэгт хамаарна.
-Мэдрэлийн өвчлөлийн шалтгаанд юу юу багтдаг вэ. Монголчуудын дунд мэдрэлийн гаралтай ямар өвчлөлүүд зонхилж байна вэ?
-Хүн хоол, нойр, хөдөлгөөн гурвын тэнцвэрийг баримтлаагүйгээс бие организм өвчлөх хамгийн суурь хүчин зүйлс болоод байгаа. Бэртэл, гэмтэл халдварт болон үрэвсэл зэрэг хүчин зүйлээс шалтгаалсан өвчлөлүүд мэдээж байгаа. Манай улсын иргэдийн хувьд мэдрэлийн гаралтай өвчлөлөөс анхдагч хэлбэрийн толгой өвдөлт түгээмэл тохиолддог. Анхдагч гэдэг нь тархины эд, тархины бүрхүүл болон цусны судас зэрэгт бүтцийн өөрчлөлт явагдсантай холбоогүй. Харин хүзүүний болон хуйхны дорх булчин чангарлын шалтгаантай толгой өвдөлт болон мигрень элбэг байна. Энэ нь сэтгэл зүйн хямрал, оюуны ачаалал, хөдөлгөөний дутагдал, бодисын солилцооны алдагдал, агаарын бохирдол гэх мэт олон шалтгаантай. Хамгийн гол нь ажил амралтын дэглэм алдагдах, нойрны хямрал зэрэг нь толгой өвдөхөд нөлөөлдөг гэж хэлж болно. Иймд ажил амралтаа зохицуулах, өвдөлт сэдрээх хүчин зүйлсээс аль болох зайлсхийх хэрэгтэй, шаардлагатай үед эмийн эмчилгээ хийнэ.
-Стресc мэдрэлийн өвчинд нөлөөлөх үү. Стрессээс үүдэлтэй мэдрэлийн ядаргааг хэрхэн эмчлэх вэ?
-Хүний бие махбодод оюуны болон биеийн ачаалал хэтрэх үед хямрал явагддаг. Хүн их, бага хэмжээний хямралд байнга өртөх, айдас түгшүүр, гэнэтийн цочролд орох, мөн хотжилт нийгмийн амьдралын олон янзын сөрөг мэдээллүүд нь оюунд ачаалал өгч, тархи мэдрэлийн үйл ажиллагааны хямрал үүсгэж байгааг стресс гэж нэрлэдэг. Техник, технологийн хурдтай хөгжил, нийгмийн ороо бусгаа өнөөгийн амьдралд стресстэй тулгарахгүй байх боломжгүй. Харин яаж зохицож, стрессийг даван туулах чадварт суралцах вэ гэдэг нь чухал. Шаардлагатай үед эмч мэргэжлийн хүний туслалцаа авч өөрийгөө илаарьшуулж байх хэрэгтэй. Хүмүүс сүүлийн үед амьдралын зөв дадал хэвшлийг өөртөө суулгаснаар өвдөхөөс урьдчилан сэргийлэх мэдлэг чадварт суралцсаар байна. Наад зах нь йог бясалгалаар хичээллэж, эрүүл агаарт алхалт хөдөлгөөн хийдэг болж. Ямар нэг спортын төрлөөр хичээллэх, өөрт тохирсон сонирхлын дагуу таашаалтай байдлаар амьдрах болсон нь стрессийг бууруулж эрүүл мэндээ хамгаалж байгаа хэлбэр. Нийгмээс ирж буй стрессийг хэрхэн өөртөө хүндээр тусгаж авахгүй байх тал дээр өөрийн дадал зуршлаа зөв болгох боломжтой. Мөн толгойн өвдөлтийн нэг шалтгаан нь нойрны хямрал, нойргүйдэл байдаг. Ялангуяа архаг нойргүйдлийн үед тархи амраагүй, булчин чангарсан, сэтгэл тайван бус тавгүй мэдрэмжтэй байх нь элбэг. Нойргүйдэлд ОУ-д өргөн хийгдэж байгаа эмчилгээ бол эмийн бус - танин мэдэхүй төрх үйлийн CBT эмчилгээ байна. Энэ эмчилгээ нь нойрыг архагшуулаад байгаа хүчин зүйлсийг арилгах, бие махбодын нойр сэрүүний тэнцвэрт байдлыг эргэн сэргээж, парасимпатик мэдрэлийн тогтолцоог дэмжиж тайвшруулах аргуудыг зааж зөвлөдөг учир үр дүн сайн байдаг. Нойргүйдлээс үүссэн мэдрэлийн ядаргааг сэтгэл зүй рүү чиглэсэн аргачлалуудтай хавсарч эмчлэх нь үр дүнтэй.
-CBT эмчилгээ нь ухамсарт чиглэсэн гэж ойлголоо. Энэ аргыг эмнэл зүйн эмчилгээтэй хавсрах нь ямар давуу талуудтай вэ. Нойргүйдэлд сайн нөлөөтэй эмчилгээ гэсэн үү?
-CBT гэдэг нь Cognitive behavioral therapy юм. Өөрөөр хэлбэл, танин мэдэхүй буюу өвчний байдлыг таньж мэдүүлэх, буруу дадал хэвшлийг засах өөрчлөх аргачлал бүхий эмчилгээ юм. Энэ эмчилгээг олон өвчинд хийж үр дүнг нь тооцож байна. Зарим өвчөнүүдэд эм эмчилгээтэй хавсарч хийх нь дан эмийн эмчилгээ хийснээс илүү үр дүнтэй харагдаж байгаа. Хамгийн их үр дүнгээ өгч байгаа нь нойргүйдлийн эмгэг юм. Ер нь аливаа өвчний талаар мэдлэг ойлголт дутмаг байх нь өвчний явцад ихээхэн нөлөөлдөг. Тухайн өвчний үүсэх, архагших шалтгааныг бүрэн дүүрэн ойлгуулах нь өвчнөөс ангижрах явцыг үр дүнтэй болгодог.
-Сүүлийн үед хүмүүсийн нүүр гэнэтийн байдлаар нэг тал нь унжих, татах үзэгдэл гарах боллоо. Энэ нь мэдрэлийн өвчин үү. Хэрхэн сэргийлэх, эмчлэх вэ?
-Нүүр татах нь нүүрний мэдрэлийн саажилт. Энэ нь нүүрний мэдрэл үрэвсэх болон цусан хангамж дутагдах, бодисын солилцооны хямралаас үүсч болно. Мөн их ядрах, даарч хөрөх, шим тэжээлийн дутагдал, чийг бам зэрэг шалтгаантай үүсч болдог.
-Хавар намар буюу улирлын чанартай өвчлөлүүд нэмэгддэг. Тэр дундаа нуруу татах, жин цохих гээд байдаг даа. Энэ нь мэдрэлийн өвчин үү?
-Улирал шилжих цагаар жишээлбэл намар өвлийн заагт дулаан явах хэрэгтэй. Даарч жиндсэнээс нурууны булчин чангарах, бөөр өвдөх нь элбэг. Уламжлалт анагаах ухаанд усан махбодтай бөөр давсагны эмгэг энэ улиралд даарч жиндсэнээс үүддэг гэж үздэг. Энэ өвчний үед европ анагаах ухаанаар эм тариагаар булчин суллаж, үрэвсэл дарах эмчилгээ хийгдэнэ. Харин уламжлалт анагаах ухаанд зүү төөнүүр, халуун дулааны эмчилгээг хийж илаарьшуулж болдог.
-Сүүлийн үед өсвөр насны хүүхдүүдийн гар хөл хүйтэн чийгтэй явах болсон. Эмч нар мэдрэлийн ядаргаа гэж хэлээд байдаг. Энэ талаар тодруулбал?
-Гар хөл хүйтэн чийгтэх байдал хоол хүнстэй холбоотой байж болно. Ялангуяа хүүхдүүд түргэн хоол буюу шим тэжээл багатай, хүйтэн зүйлээр хооллоод байгаа үед биед шим тэжээлийн дутагдал үүсч болно. Энэ нь шууд мэдрэлийн өвчин гэхээс илүү бодисын солилцооны хямрал үүсч, биеийн тэнцвэрт байдлыг алдагдуулдаг. Хүний бие тодорхой шим тэжээлээр нөхөгдөж, эд эсүүд хэвийн ажилладаг. Жишээ нь, шөл устай халуун хоол, олон төрлийн эрдэс уургаар баялаг шим тэжээлийг авч байж эрүүл эд эсүүд хэвийн ажиллана. Гэтэл хагас боловсруулсан бэлэн хоол, нүүрс ус ихтэй амттан зэрэгт тийм ашиг шимт зүйл байхгүй. Амтанд нь донтуулна. Өсвөр насныхны хувьд шилжилтийн нас дааврын өөрчлөлт зэргээс шалтгаалсан үзэгдлүүд бас явагддаг. Энэ үед нойр, хоол, хөдөлгөөний тэнцвэрийг баримталснаар аяндаа хэвийн болох нь бий. Хэрэв удаан хугацаагаар зовуурь илэрч байгаа бол мэдрэлийн болоод уламжлалт анагаах ухааны эмчид хандаж болно.
-Мэдрэлийн өвдөлтүүдийн үед хүмүүс өвчин намдаах эм, наалт зэргийг хэрэглэдэг. Ийм аргаар түр зуурын өвчинг намдаагаад байх нь зөв үү?
-Алив эм, наалт зэрэг нь мэдээж тустай. Жишээлбэл, булчин хальс цочирч өвдөх гэх мэт өнгөц өвдөлт үрэвсэлд тухайн хэсэг газарт хэрэглэх үр дүнтэй. Харин өвчин намдаах эм эмчилгээг дур мэдэн урт хугацаагаар хийхийг зөвлөхгүй. Өвчин зовуурь удаан үргэлжилж, гэрээр авсан арга хэмжээ үр дүн өгөхгүй байгаа үед мэргэжлийн эмчид хандаж зөвлөгөө авах хэрэгтэй.
Б.ДАРИЙМ

“Монгол бахархлын өдөр”-ийг хэрхэн тэмдэглэх вэ?
"Чингис хаан” тэргүүн зэргийн одонг Шинжлэх ухааны академид хүртээнэ
Бичлэг: Т.Даваадалайгийн өмгөөлөгч ирээгүй улмаас хэлэлцүүлгийг хойшлуулах хүсэлт гаргасныг шүүгч хүлээж авсангүй
Үнэн хүндэтгэл бол үргэлжлэх өв юм

Хөлгөн туульс, ардын язгуур урлаг, яруу найргийн гайхамшиг “Монгол найраг” тоглолт болно
Дуучин Б.Замбалгарав "Цаг хугацаа" цомгоо гаргалаа
Оюу толгойн ногдол ашгийг ард түмэн бид ам.доллараар авъя!
“ОВГОР” киног 30 хоногт 108 мянган үзэгч үзжээ
31 ширхэг хөөрөг, 19 даалин, үнэт эдлэл хулгайлсан этгээдүүдийг баривчилжээ
Сэрэмжлүүлэг: БНХАУ-д зорчих иргэдэд анхааруулж байна
Хүчингийн хэрэгт сэжиглэгдэн баривчлагдсан Монгол иргэнийг Австралийн шүүх буруугүйд тооцжээ
Өнөөдөр Оюу толгойн ашгаас иргэн бүрд 857 мянган төгрөг олгох өргөдлийг хэлэлцэнэ
Евсиков элчин сайдын яриа үнэн үү?
Г.В.Плехановын нэрэмжит сургуульд тэсрэх бөмбөг тавьсан гэх мэдээллээс үүдэж өнөөдөр хичээллэхгүй гэв
С.Бямбацогт: Өнөөдөр бол өвөг дээдсийнхээ байгуулсан төрт улсаар бахархаж, тэдний үлдээсэн үнэт өвийг хамгаалан бэхжүүлж, ирээдүй хойч үедээ уламжлан өвлүүлэх эрхэм үүрэг, түүхэн хариуцлагаа ухамсарлах бэлгэдэлт өдөр
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт “Монгол бахархлын өдөр”-ийн ёслолд оролцож, Их Эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүллээ
Монгол бахархлын өдөр: Их Эзэн Чингис хаан мэндэлсний 864 жилийн ой тохиож байна
ТАНИЛЦ: Жолоодох эрхээ хасуулсан үедээ тээврийн хэрэгсэл жолоодвол төлөх торгууль
Хэрэглээний зээлээ 48 сар хүртэл сунгах боломжтой боллоо
Н.Дамдинсүрэн: Ерөнхийлөгчийн ХОМ-т хийсэн шалгалтаар зөрчил илрээгүй
АТГ: Х.Нямбаатарыг өөрийн хамаарал бүхий хувь хүн, хуулийн этгээдэд 20 гаруй тендерийг хууль бусаар шалгаруулж, санхүүжилт олгосон байж болзошгүй гэж үзэн шалгаж байна
Сайд Ч.Номинг шалгахад Англи улсын холбогдох байгууллагуудтай хамтарч ажиллаж байна гэв
Засгийн газрын нууц тогтоолыг хуурамчаар үйлдэж, хөрөнгө оруулагчдыг залилсан этгээдүүдийг саатуулжээ
ТАНИЛЦ: “Чингис хаан” одонг хүртсэн эрхэмүүд
ТАНИЛЦ: ТАВ хоногийн цаг агаарын урьдчилсан төлөв
“Хоёр нүүрт” С.Амарсайхан сайдаас огцормогцоо сөрөг хүчин болж жүжиглэж эхэлжээ
Б.Амгалан: Төлбөрийн хүндрэлд орсон иргэдийн хэрэглээний зээлийг 48 сар хүртэлх хугацаагаар бүтцийн өөрчлөлт хийх боломжтой боллоо
Хяналтын байгууллага нь намын удирдлагаа огцруулах ямар ч боломжгүй тул С.Баярцогт АН-ын ЕНБДарга хэвээрээ
Н.Энхбаяр: Тэнгэр, газар нийлсэн хот
Захиалсан орон сууцаа эрсдэлгүй өмчлөх эрх зүйн орчинг бүрдүүлнэ
Ясмин Фуад: Гангийн асуудлаар бид цаашид хүлээгээд сууж болохгүй
Японы хаан Монголд айлчлах үеэрээ Япон цэргүүдийн булшийг эргэнэ гэв
Японы 731-р ангид яргалуулж, алагдсан хүмүүс дунд Монголчууд ч байжээ
Япончууд Халх голын дайны үеэр бактериологийн зэвсэг хэрэглэсэн баримт ил болов
Японд сүүлийн хоёр долоо хоногт их хэмжээний цас орсны улмаас 30 хүн нас баржээ
Япон улсын элчин сайдын яам: Нөмрөгийн дархан цаазат газарт хээрийн түймэр гарсантай холбогдуулан харамсал илэрхийлье
Япон Улсын Цог Жавхлант Эзэн Хаан Нарүхито, Эрхэм дээд Хатан Масако нар долдугаар сарын 6-13-нд Монгол Улсад айлчилна
Япон Улсын Цог Жавхлант Эзэн Хаан Нарухито “Чингис хаан” үндэсний музейд зочиллоо
Янжуур тамхины татвар нэмэгдэж, электрон тамхийг тусгай зөвшөөрөлтэй худалддаг болно
Ямар ард түмэн байна, яг тийм л төр, засаг байдаг
Ялсан нь “…Шударга сонгууль”, ялагдсан нь “…Мөнгөний сонгууль” гэж нам руугаа дайрахаа больцгооё
Яллагдагч Э.Т, Ц.С нарт хязгаарлалт тогтоон сулласан тухай ШҮҮХИЙН албан МЭДЭЭ
Ядаж “…Хөх нүүрсийг чинь хар нүүрсээрээ бартердъя” гэх ухаан энэ төрийн түшээдээс гарахгүй юм
Явган хүний замын боржин чулуун хавтанг үндэсний үйлдвэрлэгч компаниуд болон Хятадаас худалдаж авчээ
Явган хүний зам дээр машинаа байршуулсан жолооч нарыг 102 шинэ аппликэйшнээр дамжуулан мэдэгдэнэ
Явган хүний гарцтай хэсгээр зам хөндлөн гарч байсан явган зорчигчийг мөргөж гэмтээжээ
Явган зорчигчдын аюулгүй байдлыг хангах үүднээс мопед, скүүтэрийн замбараагүй байдлыг цэгцлэнэ
Яачихсан 4 гишүүнийг намрын чуулганаар явуулна гээд яриад унав?
Яахлаараа улстөржилт Монголд зөвхөн л гэмт хэрэгтэн – улстөрчдийг төрүүлээд байна вэ?
Яармагийн замаас Нисэхийн тууш замтай холбогдох 10.8 км зам шинээр барина
Яармагаас Эрчим хүчний гудамжны уулзварын зүүн талд байрлах сургууль хүртэл ₮2 тэрбумаар 695 метр авто зам барина
Яармаг орчмын хэрэглэгчдийн ундны усыг хэсэгчлэн хязгаарлана
Яамнаас цалинг 30 хувиар нэмэгдүүлэх санал ирүүлсэн учир ажил хаялтыг хойшлуулжээ
Яамгүй сайд нарыг цөөлж, дэд сайд нарын орон тоо бий болгох хувилбар яригдаж байна
Я.Содбаатар: Намын эв нэгдлийн эсрэг, бодлогын эсрэг, дүрэмд заасан зөрчил үүсгэвэл намаас хөөнө
Я.Содбаатар: Монголд Хятадын залуусын айлчлалыг хүлээн авахад бэлэн байна
Я.Содбаатар: МАН-аас ерөнхийлөгчид нэр дэвших хүнийг ард түмнээс санал авч сонгоно
Я.Жамбалдорж: Хүүхдүүд бие биенээ ухаан алдуулж тоглосноор амь насаа ч алдах эрсдэлтэй
Юу хийхээ мэдэхгүй байгаа Б.Чойжилсүрэнгээ явуулбал яасан юм бэ, Ерөнхий сайд аа
ЭЭХХЗГ-ын дарга Н.Эрдэнэбаяр: Б.Дугархүүгийн "NMN" бүтээгдэхүүн дээр хийсэн сурталчилгаа хууль бус
Сэтгэгдэл ()
⚠ Анхаар!Та сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууныг баримтална уу. Ёс бус сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Мэдээний сэтгэгдэлд манай байгууллага хариуцлага хүлээхгүй.