Өгүүллэг

Г.Галбадрах: “Бэлэг цуглуулах” гэдэг зовлон7 сар 21. 14:48

АНУ д түр хугацаагаар ирээд буцаж байгаа хүмүүст “бэлэг цуглуулах” гэдэг зовлон бий. Буцаж очоод бэлэг ѳгѳх хүмүүсийнхээ нэрийг жагсааж бичнэ

Монгол монголоо барьж идэх юмаа гэж...7 сар 21. 12:26

7 сарын эхээр Бусаны нэгэн томхон буудлаас 5 монгол эмэгтэй ажил хийж байгаад хоолонд орох цаг дээрээ баригдсан шуугиан хавиар нэг тархаад хавийн монгол эмэгтэйчүүд маань айж гүйлдэн зарим нь ажлаасаа гаран сандралдсан. Миний бие тэрхүү баригдсан нөхдүүдтэй холбоотойн улмаас хэд хоног л гадаад иргэдийн харьяатын албаны 5 давхарт өнжих шив

Хорт хавдар эмчлэх туяаны аппарат бороо, үерийн улмаас ажиллагаагүй болжээ7 сар 20. 12:30

Хавдар судлалын үндэсний төвд гурван жилийн өмнө гурван сая долларын хөнгөлөлттэй зээлээр худалдан авсан хорт хавдар эмчлэх туяаны аппарат бороо, үерийн улмаас ажиллагаагүй болжээ. Туяа эмчилгээ хийдэг учир ийнхүү доод давхарт байрлуулсан байсан бөгөөд нэг ч удаа эмчилгээнд хэрэглээгүй, цоо шинээрээ байсан байна. Аппаратыг засахад 400 мянган доллар шаардлагатай

Үерийн далан ба БУРХАН7 сар 19. 11:37

Эрдэнэт хотод 46 км үерийн усны далан барихад 23 тэрбум төгрөг шаардлагатай гэдэг. Уг нь хотын ойгоор Эрдэнэт үйлдвэрээс 10 сая доллар Эрдэнэт хотын бүтээн байгуулалтад зориулж хандивлаж байсан ч тэр мөнгөөр нь уулын орой дээр бурхан барьчихсан

Бид өөрсөндөө нэн "Ядаргаатай"7 сар 18. 16:05

Бид өөрсөндөө нэн ядаргаатай. Харсан үзсэн болгоноо өөлж муучлаад л...

Наадмын бөхийн барилдааны тухай хэдэн үг нэмэхүй7 сар 15. 10:59

Монгол наадам сайхан болж өндөрлөлөө. Бөхийн барилдааны талаар болон дүрмийн талаар хэдэн үг бичмээр санагдав. 1. Олон түмний хүсэн хүлээсэн бөхчүүд болох Ш.Мөнгөнбаатар, Н.Золбоо зэрэг сайхан бөхчүүд харцага цолтон боллоо

Төв аймгийн наадмаар ӨВЛИЙН ӨВГӨН ирсэн гэнэ...7 сар 10. 16:18

Төв аймгийн наадмаар ӨВЛИЙН ӨВГӨН ирсэн гэнэ...- Энэ чинь юу болоод байна?- Юун өвлийн өвгөн бэ? гэж гадны гэлтгүй нутгийн хүмүүс шаагилдах юм. Зарим нь...- Арга ядсан юм хийж байх юм?- Арай ч дээ л гэх юм. Өвлийн хүйтэн цагт ирдэг өвгөн аавзуны халуун цагт ирсэн нь УЧИР мэдэхгүй хүнд эвэртэй туулай үзсэн юм шиг сэтгэгдэл төрөх нь аргагүй байх... Тиймээс энэ талаар товч тайлбар хийхийг хүссэн юм.- Төв сайхан нутгаас минь төрөн гарсан төр, нийгмийн зүтгэлтэн, урлаг, соёлын алдартнууд олон байдаг. Түүний нэг нь Бүрэн сумын уугуул, ард олондоо "Өвлийн өвгөн аав", "Лир ван" хэмээн алдаршсан, Монгол улсын Хөдөлмөрийн баатар, Ардын жүжигчин, төрийн шагналт Гомбожавын ГОМБОСҮРЭН гуай юм

Монголчууд ямар муухай болсон юм бэ?7 сар 9. 9:40

Сүүлийн жилүүдэд манайхан урин дулааны үеэр аялах, зугаалах дуртай болжээ. Гэвч очсон газар болгоноо сүйтгэн, машиныхаа эд хав, хурд хүчийг шалгаж, байгаль сүйтгэхээ болиоч ээЭнэ бол ЗАВХАН АЙМГИЙН ЭРДЭНЭХАЙРХАН СУМ-анд байдаг Сахарын цөлд ч байхгүй МУХАРТЫН ГОЛ хэмээх Баян бүрд. Асар том элсэн уулын бэлээс БУЛГИЙН ЭХ мэт ус бургилан гарч ирж урсдаг сайхан гол гэж хэлээд гуйгаад байхад бүүр нэг адарч, зөрж, гол усыг минь сүйтгэж, машинаараа Сайхан БАЙГАЛЬ руу маань дайраад байх юм. МОНГОЛЧУУД ЯМАР МУУХАЙ БОЛЧИХСОН ЮМ БЭ? Арихдаж, согтуурч, хөлчүүрч, зодолдож, цохилцож, цус нөжж гол лус руу минь минь асгаж, Архины шил, гялгар цаас, эмэгтэй хүний ариун цэврийн хэрэгсэл, дотуур хувцас, 00-ийн цаасаар нутаг усыг минь бузарлахаа болиоч ээ. ТА НАРТ САЙН ЮМ БОЛОХГҮЙ ШҮҮ

Гурван настай монгол охиныг өргөж авсан гадаад хосууд ингэж бичжээ7 сар 8. 18:04

Охины аав Жон:Хүүхдийн ирээдүй гэдэг зүйл бол улс эх орны ирээдүй байдаг. Тэгвэл бид хоёр траншейны нүхэнд амьдардаг хүүхдүүдийг Монгол улсад анх удаа хараад ихэд балмагдсан юм

Д.Нацагдорж “Хуучин хүү” өгүүллэг7 сар 6. 10:20

Хөдөөгийн байдал шалдар булдар цагийн улирал ороо бусгаа. Элстэй шанд, буттай цайдмыг дагаж хааяа нэг хар гэрээс утаа суунаглах бөгөөд дөрвөн зүг цэв цэлийн, уйтгартай цагаан униар тунана

Аавын адуу...6 сар 30. 9:36

Аавынхаа адууг омголон догшиноор нь өсгөх гэж алтан нутгаа онгон дагшинаар нь үлдээх гэж ард олноо амгалан зөнгөөр нь байлгах гэж өнөөдөр эх орны эрэлхэг охид хөвгүүд босоогоороо тэмцэж байгаа нь туйлын зөв. Та таван тивээр хэрж долоон гайхамшигийг харлаа ч таанын үнэрт дуниартах эх оронтойгоо зүйрлэх газрыг хайгаад хайгаад ч олохгүй,  таван одтой буудалд  тансаглаж нэг үзэвч тараг цагаанд нэвчирсэн ээжийнхээ гэрээс илүү сайхныг эрээд эрээд ч олохгүй /зураг дээр Алтан нутаг Завхан Ургамал сум/. Эгэл ард маань тааваараа таван хошуу малаа талын нэг тараагаад таань мангираар цатгасан шиг хөдсөн дээлээ сугалдаргалаж хөх хомоол хөх харганаа өрдсөн шиг таван тэмээгээ хомнож тариа будаагаа хуурсан шиг тамхи тариагаа татаж найр наадмаа хийсэн шиг айраг цагаагаа исгэж адуу унагаа тамгалсан  шиг байгаараа л байдаг ийм сайхан эх орон иргэншил энэ дэлхийд Монголоос өөр хаана ч үгүй

“АУГАА ЭРИН” Романы агуулгын тайлал оршвой5 сар 28. 14:10

/Бодол эргэцүүлэл/Б.Номинчимэдийн “Аугаа эрин” романыг ихэд сонирхон уншлаа. Уншиж дуусаад алмайран гайхалзав. Бодол санааг минь үймрүүлж, борхон зүрхийг минь үерлүүлж орхив. Гайхалтай. “Монголын нууц товчоо”-г зохиогч өөрийнхөөрөө тайлж бүхэл бүтэн роман болгон цааснаа буулгажээ. Тэгэхдээ шууд хуулбарласангүй. “Монголын нууц товчоо”-ны бичлэгийн арга зүйг орчин үежүүлж бичсэн мэт. Дэлхийн утга зохиолд хүч түрэн орж ирж буй “шидэт реализм” гэх туурвил зүйн аргыг анх удаа монгол романд туршиж туйлын бүтээлчээр ашиглажээ. Өгүүлэмжийн асар сонирхолтой арга чаргыг хэрэглэж утгын сүлжээг угалзлуулж мэтгэн урласан мэт санагдана. Калашниковын “Догшин зуун” зэрэг романыг уншихад “Монголын нууц товчоо”-ны агуулгын шугамыг алдагдуулалгүй хадгалж, уран зохиолын шинэ дүрээр баяжуулж шигтгэж өгсөн байдаг. Б.Номинчимэд харин тэгсэнгүй. Өөрийнхөөрөө явж үлгэр домог, ид шидийн ертөнцөөр аялуулах адил сүлжилдүүлж тэнгэр газартай тэврэлдүүлэн бас тэрсэлдүүлэн хослуулжээ. Энэ нь маш зөв шийдэл болсон байж тун болзошгүй аж. Учир нь “Монголын нууц товчоо”-ноос илүү гарч бичнэ гэж ер үгүй. Бараг байхгүй. Орос Зөвлөлтийн /Киргизийн/ нэрд гарсан том зохиолч Чингиз Айтматовтой олон жилийн өмнө Фрунз хотноо /Өнөөдрийн Бишкек/ уулзалдаж ярилцсанаа тодхон санаж байна. Би түүнээс хоёр зүйлийг сонирхож асуусан. Чингиз гэдэг чинь Чингис гэсэн нэр мөн үү гэхэд мөн гэж хариулсан. Таны уянгын тууж, романы нууц нь чухам юунд байна гэж сониучирхсан. Өндөр дээд өвгөдийнхөө үүх түүхийг өгүүлсэн “Алтан товч” зэрэг алдар суут судар бичгээс амлаж хөхөж өссөнд байгаа болов уу гэж өгүүлж байж билээ. Тэр бичгийн их хүн сүүлд нэгэнтээ Чингис хааны тухай зүгээр нэг биччихэж болохгүй юм байна. Тэр бол тэр чигээрээ өөрөө үлгэр туульс, дом домог, зүүд нойр, зөн совин, ид шид, хувилгаан тэнгэр юм байна гэсэн утгатай үг хэлсэн гэдэг. Айтматов авгайн ойлгож чадаад онцолж тэмдэглэсэн ид шидийн домог роман ширээн дээр минь байна. Энэ бол “Аугаа эрин” роман.XII-XIII зууны Монголын эзэнт гүрэн, эзэн Чингис хааны их үйл хэргийн тухай газар газрын эрдэмтэн мэргэд янз бүрээр тайлбарлаж, зүйл бүрийн гаргалгаа гаргасан нь бий. Цөөхөн монголчууд яаж ийнхүү хүчирхэгжиж чадав, яагаад 150 жилийн турш Ази, Европыг дамнан холбож үргэлжилсэн энх амгаланг тогтоож чадав, учир утга, увидас нууц нь юунд байнам гэж өнөөдөр ч асуусаар бас хариулт нэхэгдсээр байгаа. “Монголын нууц товчоо” яагаад “Дээд тэнгэрээс заяат төрсөн...” хэмээн эхэлдэг юм бол. Үүнд ямар нэгэн нууц тайлал, ид шид байгаа юм биш биз? Б.Номинчимэд шинэ романаараа үүнд хариулт өгч байгаа юм бишүү гэж надад бодогдов. Харьцангуйн онолыг нээгч аугаа физикч Альберт Эйнштейний “Хар нүх”-ний талаарх таамаглалыг гялалзтал батлан нотолж хамгийн үнэмшилтэйгээр тайлбарлаж хүн төрөлхтөнд ойлгуулж чадсан алдарт эрдэмтэн Стивен Хокинг өөрөөсөө, бас биднээс нэг зүйлийг байн байн асууж, бас анхааруулан сэрэмжлүүлдэг байсан. “Бид хэн бэ, яах гэж энэ дэлхийд ирсэн юм бэ? ... Нээрээ бид хэн бэ, яах гэж хүн болж төрж энэ дэлхийд ирсэн юм бол, ямар үйл хэргийг яаж хийж бүтээх учиртай юм бол. Эрхэс тэнгэрийн зарлиг соёрхол нь юусан бол гэж өөрийн эрхгүй бодогдном. Хүний биеийг бүрдүүлэхэд нүүрс төрөгч чухал үүрэг гүйцэтгэжээ. Тэрхүү нүүрстөрөгч нь эрхэс тэнгэр-оддын хаялга гэлцнэм. Тэгэхээр зөвхөн нарны систем, гариг дэлхий төдийгүй хүмүүс өөрсдөө бас оддын тасархай болж таарч байна. Яг энэ үүднээс Б.Номинчимэд “Аугаа эрин” романаа туурвиж их эзэн Чингис хаан, XII-XIII зууны үеийн Монголын эзэнт гүрний аугаа хүчирхэгжилтийн нууцыг өгүүлэн хүүрнэсэн юм биш үү гэж гэнэт бодогдоод явчихав. “Аугаа эрин” романыг анхааралтайгаар уншиж ахин дахин эргүүлж үзвээс багагүй нууц энд булаастай байх шиг. Түүнийг өөрийнхөө ойлгосноор тайлах гэж оролдвол яадаг юм бол, зөв ч бай буруу ч бай бусдад санаа сэдэл өгөг л дөө гэж бодогдов. Романд ил тод бичигдсэн, өгүүлсэн зүйлсийн цаана бичигдээгүй далд өгүүлэмжүүд арвин. Яг л мөсөн уулын орой төдий нь бидний нүдэнд ил харагдаад, үлдсэн үлэмж том их бие нь бидэнд харагддаггүйтэй адилхан. Тэдгээрээс анзаарч ажигласнаа энд товч тэмдэглэв. Оносон эсэхийг мэдэхгүй. Мэргэн уншигчид өөрсдийн оюун ухаандаа тунгаан бодож бясалгана буй заа..Сүбээдэй баатар хэрхэн төрөвАугаа эринийг бүтээх хувь заяанд төрсөн хүмүүс эхээс эгэл жирийн байдлаар төрж мэндлэх үү? Үгүй л болов уу. Тэгвэл эл сэдвийг “Аугаа эрин” романд хэрхэн шийдвэрлэж вэ гэдгийг сонирхон сонжлоо.Роман эхлэхэд Хабал дархан их уулсын оргилд үүрийн үнэгэн харанхуй нөмрөх үеэр өгсөн гарч, Тэнгэрийн оддын хотол нүүдлийг ажиглан хардаг. Тэгээд зогсохгүй тэнгэрт гал одон тохиох цагтаа тохиогоогүйг, тэр бүү хэл тэр оддын дор шинэ од гарч ирээд буйг ч анзааран ажигладаг. Тэгтэл нэгэн учир битүүлэг хонхны жингэнээ сонсогдоно. Анзаарваас тэрхүү Гал одны дор шинээр гарч ирсэн бяцхан од анивчихуй тэрхүү болор хонхны дуун гарч байгааг бүх бие сэтгэлээрээ мэдэрнэ. Тэр тухайгаа Сэлэнгийн мөсөн дээр ахтайгаа ярилцахуй ах нь түүнд хариу учир битүүлэг үгс хэлэх ажээ. Уншигчид тэдгээр үгийг санах биз. Тэр учир битүүлэг үгс бүгд хожмоо “Аугаа эрин” романд ар араасаа уншигдан тайлагдаж байна. Эрч хүчээр бялхсан Хабал гэртээ эргэн ирж, удалгүй эхнэр нь жирэмсэлнэ. Ерийн бус, шидтэн мэт нууцлаг Үсүн өвгөн гэнэт хүрч ирээд түүнд илдний захиалга өгнө. Хабал Тэнгэрийн солир буухтай санаандгүй таарч, бас аварга том биерхүү үлгэр домгийн гэмээр эртний өвгөнтэй уулзалдана. Өвгөн түүнд тэнгэрийн галд ариудсан солироор хэрхэн илд хатаах арга, дом, ёр билгэ бүгдийг мөн учир битүүлэг үгсээр хэлж өгнө. Зүүд зөн мэт учир үл ойлгогдох тэр өвгөн өөрийнх нь улс хэрхэн юуны учир сүйрсэн тухай, хүү нь хэрхэн үхэж үрэгдсэнийг, өөрөө юунд өдий болтол өргөн дэлхийгээр хэрэн хэсэн тэнүүчилж яваагийнхаа учрыг ч хэлнэ. Тэгээд чи үүнийг хий. Энэ чиний үүрэг гэх ба нэмж ид шидийн илдийг хийх цаг нь одоо болсон гэсэн утга бүхий үгс хэлэх ажээ. “Аугаа эрин” романд энэ мэтээр битүүлэг олон үйл явдлууд ээлжилсний эцэст Өвгөний хэлсэн ёсоор Хабал дархан ирт илдээ шуудран дархлаж эхлэв. Хабал үлгэр домгийн мэт өвгөний хэлснээр илдээ давтаж дуусгах яг сүүлчийн агшинд тулж ирэв. Өвгөн түүнд хорын хариулга 23 удаа гэх мэтээр олон дом хэлж өгсөн. Түүний хамгийн сүүлчийнх нь илдээ үүр шөнийн тачигнасан жаварт, оддын гэрэлд хатаах ёстой, тэгэхдээ амьд халуун цусны ууран дээгүүр илж байгаад хэмээжээ. Гэхдээ муу зүгийн тэнгэрүүд тэр илдийн эсрэг муу юм хийж магадгүй тул давхар өөр нэгэн хуурамч илд хийх хэрэгтэй. Тэгээд илдээ улайтгаад шагайж тэнгэр харна. Хэрвээ оддын наагуур хөх манан бүрхсэн байвал хуурамч илдээ гаргах ёстой. Тэгэхэд тэр хуурамч илдэнд хөх манан ирж шингээд, хар хорын хүч хууртсаны дараа жинхэнэ илдээ гаргах учиртай гэжээ. Гэвч энэ өдрийн тэнгэр цэлмэг байв. Тиймээс Хабал дархан жинхнээ хавчаарт зуулгасаар гарч иртэл арван сараа гүйцээсэн ч төрөх шинжгүй байсан эхнэрийг нь гэв гэнэтхэн тайгаас үзэгдэж харагдаагүй аварга, гал бадарсан нүдтэй чоно дүүлэн хүрч ирээд гэдсийг нь хүүлэн хагалаад, ургийг нь гаргачихсан байна. Бүр хүйг нь тасалчихсан, эхийнхээ ихэс дотор арвалзах нярайг долоож байх ажээ. Балмагдсан Хабал улайдсан илдээ чонын цээжинд зоож орхив. Чоно илдийг цээжиндээ зоолгосон чигээр тайгын зүг эрчлэн алга болов. Үүр цүүрээр ингэж ирсэн хүүгээ нэгэнт үхсэн гэж итгэсэн Хабал хөмөн гутлын эсгий оймсонд хийгээд хадан ангалд тавьчихаад буйр сэлгэн бушуухан нүүнэ. Замдаа үл мэдэгдэх хар дайчидтай тулж, “санамсаргүйгээр” мөс цөмөрч, хүүтэйгээ азаар амь аврагдав. Энэ шөнийн учир битүүлэг энэ олон үйл явдлуудыг Хабал дархан эргэж нэгд нэгэнгүй эргэцүүлэн бодолхийлтэл нэгэн сэжиг төрнө. Шинэ мэндэлсэн хүү амьд байгаа гэж. Тэгээд эргэж яаравчлан хүрч ирээд бууриа эргэхэд хүү үнэхээр амьд байв. Харин тэрхүү хүүг тавьсан хадан ангалын эргэн тойронд өд сөд ихээр бутран, амь өрссөн ач тач ширүүн тэмцэл болсон нь илт ажээ. Урьд өмнө үзэгдэж харагдаагүй хар шувууд алсуур тойрон сууцгаасан байх агаад тэрхүү хадны орой дээр тайгад ер үзэгддэггүй алтайн бүргэд суугаад хошуу юугаа цэвэрлэх ажээ. Тэр хүү хэн байв. Романы хоёр болон гуравдугаар бүлэгт Арсун мэргэн гэх нэгэн дүр гарч байна. Түүнд дээдсээс нь өвлөсөн ид шидийн мэт илд бий. Арсун өөрөө Сүбээдэй баатрын ач хүү болно. Тэгэхээр тэмдэг татуулж төрсөн тэр хөвүүн бол Сүбээдэй баатар болох нь аяндаа батлагдаж байна. Ингэж Сүбээдэй төрөв. Баатар хөвгүүн балт илдтэйгээ хамт эх дэлхийд мэндэлж буйг зохиогч урамтай сайхнаар урлан товойлгож дүрслэн харуулжээ. Тэр Хабалын үздэг Гал од бол дэлхийн аль ч оронд Дайны тэнгэр гэгддэг Марс одон болой. Монголчууд Гал од гэдэг. Гал одны тохиолоор газар дэлхийд ямар нэгэн онцгой содон үйл явдал, их дайн самуун буй болдог гэсэн ойлголт бас аль ч оронд түгээмэл. Эртний Ромчууд түүнийг дайны бурхан Юпитерээр төлөөлдөг байв. Гал одны дорх шинээр гарч ирсэн оддын хамгийн сүүлчийнхээс ирэх тэр жингэнэсэн аялгуу бол Сүбээдэйн амь Хабалд ирж буйн дохио биш үү? Монголчууд хүний амь буюу сүнс нь тэнгэрээс эцгийн үрийн сүнсээр дамжин ирдэг ба харин эх түүнийг газар дэлхийн шимээр угтан тэтгээд хүн болгож төрүүлдэг гэж үздэг билээ. Тиймээс эцгээ Тэнгэртэй, эхийгээ Газартай адилтгадаг. Газрыг Этүгэн эх гэдэг, Тэнгэрийг Эрхэт эцэг гэдэг. Гол нь тэр цувраа одод нэг биш хэд хэд, магад энэ нь ес юмуу арав ч байж болно. Чингис хаан болоод түүний есөн өрлөг бишүү?Ийнхүү ер бусын дохио тэмдгээр мэндлэх гэж буй хүүг түүний эсрэг зүгийн тэнгэр, үгүй ядахдаа хожмоо түүний илдэн дор сөхрөх 60 үндэстнийг хамгаалагч тэнгэр буюу ямар нэгэн хүчирхэг сүнс яалаа гэж зүгээр амар жимэр төрүүлэх билээ. Тэд хүүг эхээс төрөнгүүт алуулахаар хар хөх хүмүүсийг явуулсан. Мөн тэр хүүгийн баруун гартаа барих балт илдийг нь бас булааж авхуулах гэж оролдсон. Тэнгэрт хөх суунаг үүл суулгаагүйн учир ингэж тайлагдана. Яагаад гэвэл тэр ид шидэт илдийг зөвхөн Хабал л дархалж чадна. Тэрбээр авшиг эрхийг нь хан тэнгэрээс авсан учраас тэр. Тиймээс сөрөг тэнгэрүүд, сөрөг тал тэр илдийг зүгээр устгахгүй, харин Хабалаар бүрэн хийлгэж аваад, дууссаны өглөө хар хөх хүмүүс ирж хат нь ханаж, шид нь амилсан илдийг авч, бас тэр илдний эзэн хүүг ч алж хөнөөх ёстой байжээ. Гэтэл газар дэлхий рүү тов тодорхой үүрэг даалгавартайгаар илгээж буй хүүгээ (Сүбээдэй) сайн зүгийн тэнгэрүүд зүгээр нэг харж байгаад алуулж, илдийг нь эсрэг этгээдэд зүгээр өгөөд явуулчих гэж үү? Үгүй. Тэгвэл яасан байх вэ? Тэд чоно илгээсэн. Төрөх цаг нь болсон ч төрж өгөхгүй байсан хүүг одоогийнхоор бол хийсвэр хагалгаагаар гаргаж авсан ба чоно өөрөө долоосон нь тун нарийн учиртай. Грекийн домог дахь үхэшгүй Ахилл хэрхэн төрдөг тухай түүхэн өгүүлэмж санаанд орж байна. Ахиллыг төрөхөд тэнгэр түүнийг мөнхийн рашаанд зүүн өсгийнөөс нь барьж дүрээд гаргажээ. Тиймээс Ахилл үхэшгүй мэт. Гэвч түүнд ганцхан эмзэг цэг бий. Тэр бол өнөөх мөнхийн рашаанд дүрэгдээгүй үлдсэн зүүн өсгий нь. Тэрсэлдэгч тэнгэр нь Ахиллын дайсан Парист тэр нууцыг зааж өгснөөр Парис Ахиллын зүүн өсгийг харваж алдаг. Дэлхийн сонгодог утга зохиол, урлагт тийнхүү хүний хамгийн эмзэг цэгийг нэрлэх “Ахиллын өсгий” гэсэн хэллэг хүртэл буй болсон байдаг. Тэгвэл манай Сүбээдэй баатар Грекийн Ахиллаас юугаараа дутах билээ? Чоно түүнийг долоосноор түүнийг үхэшгүй мэт буюу ямар ч зэр зэвсэгт эндэж шархтахааргүй болгов. Харин эцэг нь түүний цээжинд улайдсан илд зоосон тул чоно огло харайн буцахад хүүгийн зөвхөн баруун нүдэн дээр нь бяцхан салиа долоож амжилгүй үлдсэн байдаг. Тэр бол Сүбээдэйн эмзэг цэг. Тиймээс 60 гаруй дайн тулаанд орохдоо ганцхан удаа өнөөх баруун нүдээ л тэнэсэн суманд бэртээн бүрхэгдүүлсэн гэдэг домог бий. Монголчуудыг хөх чонын удамт улс гэлцдэг билээ.Хабал хүүгээ үхэв гэж итгэсэн тул хадан ангалд орхихоос өөр аргагүй болсныг уншигч авхай санаж буй бизээ. Эрт дээр цагт монголчууд баатар эрсээ эндэхээр нь хадан ангалд тавьдаг байжээ. Сүбээдэй төрөнгүүтээ л баатрын ёсоор хадан ангалд “оршуулагдав”. Ийнхүү бас давхар дом хийв. Тэр дайн тулаанд үхэшгүй болж дархлагдав. Хожмоо Сүбээдэйг өнгөрсөн тухай 2-р бүлгийн төгсгөлд нэгхэн өгүүлбэр бий. Сүбээдэй хөх чоно унаад тайгын зүг мөр гаргалгүй дүүлж одсон гэж. Жир бусаар төрсөн их хүмүүн бас жир бусаар нөгчмүй. Хэрвээ Хабал хүүгээ өөртөө авч явсан бол мөсөн ангалд лавтай алдах байсан биз. Тэрхүү үл мэдэх хар шувууд хүүг дайрч, түүнийг бүргэд хамгаалан тэмцсэний ул мөрийг зохиолд тод дүрсэлсэн. Тэнд ч бас бидний нүдэнд үл үзэгдэх, шууд үл ойлгогдох эсрэг тэсрэг хоёр ертөнцийн далд тэмцэл ямар нэг байдлаар илэрч буй болно. Хэн болох нь мэдэгдэхгүй хар хүмүүсийн нууц ингээд дуусчихаагүй. Тэдний талаар Баарины Хунан өвгөн тун сонин зүйл өгүүлэх билээ. Тэрнийг уншигчид хэрвээ санаж буй бол бас л зарим нэгэн нууцлаг явдлын учир тайлагдах биз. Ийнхүү Их баатар Сүбээдэй тэнгэрийн Гал оддын дагагч одноос хонхон дуу болон газар дэлхийд ирж, тэнгэрийн чоноор эх бариулан авахуулж, мөн долоолгожээ. Бас хадан ангалд “оршуулагдаж” эрлэгийн элчийг давхар хуурчээ. Оддын цагаан гэгээнд, үүрийн жаварт, халуун цусны ууранд хатаагдах учиртай илдээ тэнгэр аргагүйн эрхэнд өөрчилж, тэнгэрийн чонынхоо амьд халуун цусанд хатаажээ. Тиймээс илд ялимгүй хөх, бас эльфийн илд мэт харанхуйд сугалахад ирээр нь хүйтэн хөх туяа татдаг болжээ. Энэ тухай үйл явдал романд ихэд үнэмшилтэйгээр дүрслэгдсэн байна.Хабалын ах Жарчиудайн нэг үг бий. “Тэнгэрийн санааг таахад нэн бэрх”. Тэнгэрүүд биднээр үнэхээр тоглох ажгуу. Бид тэр бүхнийг тайлж эс чадна. Өөр олон далд үйл явдал буй ч ингэсхийгээд зогсох уу даа. Их эрдэмтэн Стивен Хокингийн бид яах гэж энэ газар дэлхийд ирсэн юм бол, ямар үүрэг өгөгдөлтэй юм бол гэсэн үг чихний үзүүрт жингэнэх шиг болж байна. .Тэмүчин хэрхэн төрөвЕсөн өрлөгийнх нь нэг Сүбээдэй баатар ийн ер бусаар төрсөн аваас Тэмүчин түүнээс ч эгэл бусаар төрсөн байж таарнаа даа. Тэмүчин эхээс төрж буй тухай романы энд тэнд хэсэг бусаг тасархай мэдээлэл бий. Гэвч тэдгээрийг тус тусад нь бус харин нэгтгэж нийлүүлж харвал ихээхэн хачирхалтай зүйл харагдана. Бас мэдрэгдэнэ. Зохиолын эхний бүлгийн “Мөсөн дээрх яриа” хэмээх хоёрдугаар хэсэгт Жарчиудай, Хабал ах дүү хоёрын хооронд нэгэн дэл сул шахам яриа өрнөнө. Эхлээд уншихад нэг ч их ач холбогдолгүй, бараг хэрэггүй мэт, зохиогч юунд энд ингэж дэмий юм нуршаа вэ гэмээр... Харин “Тэнгэрийн илд” тэргүүн бүлгийг уншаад дууссаны дараа тэр ярианы үг өгүүлбэр бүр нь өөрийн тайлалтай, гүн гүнзгий утга учиртай, ард гарах олон үйл явдлуудаа нөхцөлдүүлсэн мэт санагдав. Жарчиудай дүүдээ өгүүлснээр бол хар усан морин жилийн өвлийн эхэн сарын шинийн нэгний үүрээр “Дэлүүн болдог”-ийн оройгоос тэнгэрт тулсан цагаан солонгон багана боссон байхыг тэрбээр харжээ. /номын 28, 29 дэх талыг хар/ Яг ийм дүрслэл “Хөх судар”-т ч бас бий. Гэхдээ “Аугаа эрин”-д тэр солонгон багана агуулгын хувьд ихээхэн баяжжээ. Хачирхаж сонирхсон Жарчиудайг “Дэлүүн болдог”-т хүрч очиход Өэлүн үжинг нярайлсан гээд цагаан дээс татчихаад гэрт оруулсангүй. Ер хар дээс өвчин, үхлийн хориг байдаг гэдгийг мэдэх ч цагаан дээс бас өөр нэгэн хориг болдог бололтой. Тэгэхэд хашир гярхай “Жарчиудай тэнгэрт тэтгэгдэж, газарт ивээгдсэн хөвүүн төрөө буй за хэмээн сэтгэж залбирсан” гэнэ билээ. “Хожим сонсохуй баруун гартаа шагайн чинээ нөж атгасан хөвүүн төрсөн” тухай мөн дүүдээ сонирхуулан өгүүлнэ. Чухам “тэнгэрт тэтгэгдэж, газарт ивээгдсэн хөвүүн төрсөн буй” хэмээн итгэсний учир Зэлмийг “үүдээ сөхүүл, эмээлээ тохуул” хэмээн өргөсөн учраа ч дүүдээ хэлнэ. Жарчиудайн залгаж хэлэх үг бүр сонирхолтой. Тэрбээр “...чиний оддын чимээг сонсдогоос ч, өнөөх тэнгэрт тулсан цагаан багана босдогоос ч хачирхалтай” гээд “Тэр намрын адаг сарын битүүний саран тавилгүй гурав хоносон юм. Хачин биш гэж үү?” гэж байна. /номын 32-33 дахь тал/ Үүнээс цаашхи ах дүү хоёрын ярианаас хэсэгхэнийг үг үсэг гээлгүй дор сийрүүлэн толилуулья.Жарчиудай:- Саран битүүрч гүйцсэний нөгөөдөр шинийн хоёрны саран ханын нүдэнд тохоод мартаж орхисон сэмж шиг сэрмийсэн юм сээр дээр нэг үзэгдээд өнгөрдөггүй биш билүү. Тэгтэл тэнгэр цэлмэг атал шинийн хоёрны саран харагдсангүй. Гурванд мөн таг дүл хэвээр байсанд хэн хүнгүй эхлээд гайхсанаа гурав дахь хоногоос айж гүйцэх нь аргагүй юм. Од мичид огтоос орчихгүй болчихсон мэт болохуй ард олон аюун түгшиж, ардаг догшин адуу малын ааш ч хүртэл зөөлөрчихсөн байсансан. Хабал:- Өө, тийм. Тэр явдлыг би сайтар санаж байнам. Тэр жилийн намар би Есүхэй баатрын зарлигаар Тоорил ханы Хар Түнийн шугуйд шинэхэн босгосон ордонд олон хаалганых нь цүүцийг давтаж суусан билээ. Намрын тэргүүн сарын шинийн хоёрны саран тэнгэртээ үзэгдэлгүй хоёр хоноход Тоорил ханы ордны шар зурхайч учраа олохыг байж, ухаан нь самуураад өндөр хэрмэн дээгүүр гүйж яваад хийсэн унаж, тэр чигтээ тэнгэрт талийсан даа. Тэгэхэд Тоорил хантан шар зурхайчийнхаа баруун гарын эрхий хурууг тасдаж аваад шөрмөсөөр чивчиртэл боож, босгоныхоо дор булж орхисон юм. Ийм нэгэн яриа болов. Тэд цааш нь Үсүн өвгөн энэ талаар юуг өгүүлсэн тухай “Өндөр дээд тэнгэр нэр...Үхэл, амьдралын заагтҮзүүлж харуулахын цагтӨчүүхэн ухаж ойлгох биз...” гэх мэтээр ярилцана. Ийнхүү сар битүүрээд тавилгүй гурав хоносны нууц бүр хойно гэв гэнэтхэн тайлагдаж байх ажээ. Юутай ч би хувьдаа тийн бодов.Номын 186 дугаар хуудсанд Тэмүчинг төрдөг тэр жилийн намрын сүүл сарын битүүний шөнө зүүдэлсэн Өэлүний зүүдний тухай бичжээ. “Үзүүр нь үүлэнд умбаад үл үзэгдэх үй олон хадан баганан дунд явна. Нэг хадан баганыг нь тойрохуй цаана нь бас нэгэн хадан багана сүүхийнэ. Тийнхүү хадан баганууд дотор хаачихаа мэдэхгүй явтал өмнө нь нэг бүсгүй яваа харагдав. Өөр шиг нь өнөө маргаашгүй болсон том гэдэстэй юм. Бүсгүйг дуудсанд, эргэж харахуй өөрийгөө үзээд Өэлүн учиргүй цочив. Бүсгүй ч мөн цочин, зэвхийгээд ирж буй нь анзаарагдана. Өэлүн аяархан дөхөж, хацарт нь хуруугаа хүргэж үзсэнд өнөөх нь мөн адил үйлджээ. Хурууных нь үзүүр цэл мөс оргино. Тэр бүсгүй бас Өэлүн гэх нэртэй, гэтэл гуравдахь Өэлүн гарч ирнэ. Түүний араас цус дуссан хутгатай эр гэдсийг нь хагалахаар хөөх ажээ. Гурван Өэлүн гурван тийш зугтахад нэгийг нь хөөн одов хэмээн зүүдлээд сэржээ. Тэр үеэр Есүхэй баатар эр цэргээ дагуулаад татарын дээрэмчидтэй хөөцөлдөөд явчихсан үе байжээ. Энэ зүүдний дараа нөгөөдөр нь сар тавьж шинийн хоёрны сар гарах ёстой байтал тавьсангүй ээ. Ийнхүү битүүний саран тавилгүй гурав хоноход Онон голын сав хөндий даган буусан бүхий л отог аймгийнхан муу ёр уч

Эмүжин: Охид хот явсан..5 сар 23. 8:54

Хөгийн царайлчихаад хөдөө л тэнэж явсан юм даг. Хөөрхөн аяншчихсан, бас дээр нь хачин халтар

Өнөөдөр бүгдээрээ хөршийнхөөсөө давс гуйж үзэх үү?5 сар 11. 13:59

Сайхан цаг үе Хүү маань одоо 10-р анги. Манайх оройн хоолоо идчихээд би: -Цадсангүй ээ, дээр үед бол хажуу айл руугаа ороод хоол идчихгүй юу гэтэл хүү: -Паах та яасан худалч юм, та намайг бага байхад картын барааны үе хэцүү байсан, айлд өдөрт нэг л талх өгдөг байсан гээ биз дээ гэв. Нээрээ тэр үед улс эх орон хэцүү байсан ч хөршийнхөө хүүд аяга хоол илүүчлэх сэтгэлтэй явсан юм шүү монголчууд. Хөрш маань 15-уулаа амьдардаг хэрнээ Түнтүүш орж ирэх вий, хоол тавиарай гэлцдэг байсан гэж сүүлд сонсож билээ. Хөршийн холбоо гэсэн бичиг давхар болгонд байдаг байсан

Алтай нутгийнханыг хүмүүс "Хүүр" гэж хараадаг гэдэг5 сар 11. 9:45

Алтай нутгийханыг хүмүүс "Хүүр" гэж хараадаг гэдэг. Хүүр гэдэг нь ХАРААЛ биш ЕРӨӨЛ юм гэдгийг яруу найрагч зохиолч Тоомойн Очирхүү гуай ийнхүү өгүүлжээ

Дуучин М.Мягмар: Монголчууд минь монголынхоо цагаар амьдармаар байна5 сар 10. 18:01

Монголчууд минь монголынхоо цагаар амьдармаар бна аа! Өглөө эртлэн босоод ажлаа хөөцөлдөх гэхээр утсаа авдаг хүн алга, яг хаанахын аль газрын цагийн хуваариар амьдарцгаагаад мань мэт нь ингээд хүлээлгийн горимд кофе шоп нтрээр цаг нөхцөөдөг байна аа! Аргаа барсан хүн аавынхаа толгойг маажина гэгчээр л юм болох юмаа. Дэлгэр цагт эрт босоод эрт ажлуудаа амжуулж баймаар байна аа

ШИНЕЛИЙН ҮНЭР...5 сар 9. 14:44

71 онд, Багануур орчимд болсон "Дайсны цэргүүдээ, сонсоцгоо" киноны зураг авалт амжилттай дуусав. Зөвлөлт-Монголын кино багийн ахлагч нь Эх орны дайны баатар нэг ширүүн хөгшин байсан гэдэг

Б.Ойдов: Цавчим хясаан дээрээс морьтойгоо5 сар 8. 9:50

Эрт цагт Чингис хаан Исламын ертөнцийг дайлаар мордож байх үед Хорезмийн шейхийн хүү Желал-Ад-Дин хадан халил өөд давхин гарч их уст Инд мөрөн рүү морьтойгоо үсрээд нөгөө эрэгт нь сэлэн гарч Монголын их цэргийг чичин занаж байжээ. Тэрхүү баатар эрийг хараад Чингис хаан “Эцэг хүн ийм хүүтэй байгууштай” гэж санаа алдаж байсан гэдэг

Бид яаж амьдраад байгаа юм бэ?4 сар 26. 11:45

Аливаа улс орон үндэстнийг бүрдүүлдэг ард түмэн буюу олон нийт хэрхэн яаж амьдарч байгаа болон тэдний сэтгэлгээний дархлаа хийгээд хандлага нь улс орны хѳгжлийн түвшинг илэрхийлдэг. Үргэлж л ядуу байгаадаа бухимддаг хэрнээ ѳѳрийгѳѳ ерѳѳсѳѳ ч буруутгадаггүй, “болохгүй, бүтэхгүй байнаа” гэж үргэлж шүүмжилж гомдоллох хэрнээ эвлэлдэн нэгдэхийн оронд ямагт хагаралдан бутарч байдаг, ѳѳрѳѳ огтоос хичээхгүй хэрнээ ѳѳрийгѳѳ зовоолгүй гэнэт баяжихыг мѳрѳѳддѳг монголчууд бидний амьдралын хэв шинж, хандлага нэг л биш ээ

Саямаа дэлгүүрийн түүх: Дурсамж дүүрэн амьдралынхаа тухай учирлахуйн учир4 сар 16. 11:43

Эхийн сүүний үнэр салаагүй эрх бага насандаа аав ээжээсээ өнчрөн хоцорсон миний бие алд биеэ хүний дайтай авч явж амьдарна гэдэг хэдий хэцүү байсан боловч энэ хүний сайхан орчлонд нэгэнт эрдэнэт хүний биеийг олж төрсөн ховор их аз завшааныг ашиглан хүн хэмээх эрдэнийн эрх үүргийг эдлэн амьдрахын төлөөнөө хар бор янз бүрийн ажил хийж явсаар 2000 оны тэр нэгэн хуйсгануур намар дээр үед Зовсон хүн жаргадаг, Золбин нохой зоолдог Хэмээн ярилцдаг асан Нийслэл хүрээ буюу одоогийн Улаанбаатар нийслэлд ирж билээ. Гэтэл над мэтийн хөдөөгийн нэгэн өнчин хүү байтугайд нь ажил олдохгүй, зах зээлийн үеийн хар шуурга исгэрсэн тэр үед амьдрал минь урдынхаас ч хүнд байдалд орно гэдгийн өчүүхэн би яахин мэдэх билээ. Аргагүй л, амьдрахын эрхэнд өдөрт хогон дээрээс архины шил түүж түүнийгээ тушаан өдрийнхөө хоолны мөнгийг олдог болов оо. Тэр л үедээ би Буянт- Ухаагийнхаа шаргалхан дэнжид ханьтайгаа танилцаж билээ. Хань минь тэр үед надад хэлэхдээ- Би бага байхдаа 2 удаа шаралж элэг муутай болсон. Одоо группэд байдаг сард 45000 төгрөг авдаг гэж билээ. Тэгэхэд нь би Хөөрхий дөө, Энэ амьтан их л гэж 15 жил амьд явах юм байна даа. Би ер нь энэ эмэгтэйтэй ханилан суугаад ханийн хайраар хайрлаж, үр хүүхэдтэй болж, энэ хүний хүсэж мөрөөдөж байгаа тэр сайхан хүсэл мөрөөдлийг нь биелүүлж нэг их сайхан амьдруулах юмсан гэж бодоод түүнтэйгээ өдөр болгон орж уулздаг байсан. Тэр үед нисэхийн эцсийн буудалд комиссийн бараа зардаг байсан. Тэр минь намайг орох болгонд хоол унд, сэтгэлийн их дэм өгч, Хоосон ядуу амьдралыг минь утга учиртай, хүсэл мөрөөдөлтэй болгосон юмдаа. Ийнхүү бид өдөр хоногоор дасан дассаар 2002 онд хөөрхөн хүүтэй болсон сон. Жирэмсэн байх үед нь эмч нар - Элэг муутай чам шиг хүн хүүхэд төрүүлж болохгүй хэмээн хориглосон боловч тэр минь - Би ямар ч байсан хүүхдээ төрүүлнэ гэж уйлж зөрсөөр байгаад хүүхдээ томруулж төрүүлсэн сэн. Амаржихдаа ямар ч хүндрэлгүй амаржиж хөөрхөн хүү төрүүлхэд нь миний баярласныг юу гэхэв ! Ийнхүү өнчин ядуу хүү би ханьлах ханьтай харж өхөөрдөх хүүтэй болж баяр хөөр минь багтаж ядаж байвч хариуцлага минь улам өндөр болж хайрыг минь булаасан энэ хоёр оо хоосон хонуулахгүйн төлөө нийтийн хөлсний байр хөлсөлж хар үүрээр гарч шил түүж цуглуулан тушааж харанхуй шөнөөр гэртээ орж ирж амьдрахын төлөө хүзүү гүрдийн зүтгэсэн дээ. Нэгэн өдөр такси хөлсөлж ээж болон ах дүү нараас нь гуйж эхнэр хүүхэд хоёроо хөлсний байранд авч ирлээ. Гэрт минь ганц алимны хайрцагнаас өөр эд хогшил гэж байсангүйд ихэд ичиж, зовж байсан ч хань хүү хоёроо харан Сэтгэлд гал байвал зууханд гал олдоно Хэмээн нэгэн ухаантны хэлснээр зоригжин Та хоёрыгоо би хэнээс ч дутахгүй юугаар ч дутаахгүй сайхан амьдруулж чадна хэмээн ам бардам хэлж билээ. Энэ мөчөөс хойш ажлаа улам сайн хийж өдөржин архины шил түүж тушаан, шөнө нь жалганд хаясан хог дотроос нүүрс модны шуудай ялган цуглуулж гэртээ авч ирдэг байлаа. Миний түүсэн шуудайг хань минь угааж цэвэрлэн, индүүдээд 300 ширхэг болонгуут эвхэж түүнийг нь би Хар Хорин зах дээр аваачиж ширхэгийг нь 25 төгрөгөөр бөөндөж зардаг байлаа. Ийнхүү халаасандаа хэдэн төгрөгтэй болж гудамжинд мод нүүрс зарж эхэллээ. Ханьтайгаа бид хоёр байрлал сайтай хашаатай болох юмсан гэж ярилцан бурхнаас гуйдаг байлаа. Гэтэл нисэхийн эцэст яг хүсэж мөрөөдөж байсан газраа хашаатай болдог юм байна шүү. Гудамжинд түлээ нүүрс зардаг байхад өдөр болгон цагдаа ирж хөөнө. Заримдаа мод нүүрсийг минь хураагаад ачаад явчихна. Нэгэн удаа миний зарж байсан мод, нүүрсийг минь хураагаад намайг Дэнжийн 1000 - ын албадан саатуулах байранд 3 хоног хорив оо. Цааш нь үргэлжлүүлж 14 хоног баривчлах, эсвэл 20000 төгрөгөөр торгох ялны аль нэгийг нь эдлүүлэх болоход хань минь хүнээс гуйж мөнгө олоод намайг торны цаанаас суллан авч билээ. Гэртээ ирхэд минь миний өмсөж байсан бүх хувцасыг тайлж шатаагаад усанд оруулж цэвэрхэн хувцас өмсүүлж билээ. Үнэндээ ч тэр саатуулах байрны бөөс, Үнэр хоёр дэндүү муухай байсан шүү. Тэр үед торгуулсан 20000 төгрөг надад маш их мөнгө байлаа. Тэгээд ч амьдрахын эрхэнд гудамжинд зогсож мод нүүрсээ дахиад л зарахаас өөр арга надад байсангүй. Удалгүй өөрийнхөө хашаандаа мод нүүрсээ зардаг болсон доо. Өдөржин гадаа зогсож мод нүүрс зарахаар бүх л хувцас хар болж, нүүр царай ч хүн харахын аргагүй халтар юм болно. Мөн таньдаг хүнээсээ их ичдэг байлаа. Шөнө гэртээ орж ирж ханийхаа хийсэн халуун хоол цай идэж уун гангар гунгар хөөрөлдөж суух минь жаргалын дээд жаргал байлаа. Хань минь надад- Чи бид хоёр хүний төлөө амьдраагүй. Хэн юу гэж хэлэх нь хамаагүй шүү дээ. Гол нь бид аз жаргалтай, элэг бүтэн амьдрах нь чухал. Бид ямар бусдад таалагдаж амьдрах ёстой биш. Харин бусдын сайн сайхны төлөө ямар нэг өгөөжтэй зүйл хиймээр байна гэж хэлдэг байсан. Ингээд 2009 онд 10 хүний ажлын байр бэлдэхээр шийдэж нэг давхар дэлгүүр " Саямаа-1 " барьж лангуу түрээслүүлэв ээ. Энэ 10 хүний цаана хичнээн хүүхэд аав ээжүүд, эхнэр нөхөр нь халуун хоолтой дулаан хувцастай явах бол нэг ч гэсэн хүнийг хүсэл мөрөөдөлд нь хүргэчих юмсан гэсэн санаа бодол бид хоёрын хүсэл мөрөөдөл байлаа. Хань минь дэлгүүрээ хариуцаж, би мод нүүрсээ зарж хэдэн төгрөгтэй болж 2011 онд 2 давхар улаан тоосгон байшингаа барьж ашиглалтад оруулж дахин 10 гаруй хүнийг ажлын байраар хангасан даа. Хүмүүсийн амьдралыг бага боловч дээшлүүлж, баярлуулж явах нь чухал байсан болохоос зөвхөн өөрийнхөө хар амийг бодож амьдрах аминчхан бодол бид хоёрт байгаагүй ээ.... САЯМАА-2 дэлгүүрээ барьж ашиглалтанд оруулаад бараг сар ч болоогүй байтал ханийн минь бие гэнэт муудаж эмнэлэгт хэвтсэн боловч ямар ч найдлагагүй болж бурхан болов. Хань минь мөнх бусын орчлонгоос арайл эрт 36 насандаа явчихсан шүү. Хэрвээ эмнэлэгт буруу тариа хийгээгүй бол дахиад ч 5 жил амьд явах байсан. Би ч ёстой л нөгөө Шооконд орох гээч нь болов. Хань минь- Би хүүгээ 8-р анги төгсгөчихвөл боллоо гэж ярьдаг байсан нь бие нь ядруухан байсны л илрэл байж дээ, хөөрхий ! Амьдралд дурлаж, амьдралд тэмүүлж байсан хань минь дандаа л өөдрөг зүйл ярьж гэр орноо инээд баяслаар дүүргэж байдагсан. Тэрнээс минь гардаг тэр их тэвчээр хатуужил чухам яг хаанаас нь ундардагийг би гайхдаг. Учир нь түүний өчүүхэн зүйлд ямар их баярлаж байгааг, Түүнээсээ авсан тэр эрч хүчээ буцаад надад ямарч хариу нэхэлгүй зүгээр л өгч байгаа тэр хайрыг мэдрэх бүртээ би эхнэрийгээ улам ихээр хайрладаг. Гэсэн хэдий ч тэрнээс минь хэд нугалсан их тэвчээр хүлээлт хайр халамж зэрэг оргилдог. Түүнд минь урьдын адил олон найз нөхөд урьдчилж төлөвлөх амралт зугаалга унтаж амрах эрх чөлөө байдаггүй. Зөвхөн надтай хамтарч энэ амьдралыг хөл дээр нь босгох гэж тэмцэж байсан юм. Түүнийгээ би харах болгондоо ийм сайхан хүн 15 жил амьдрах хугацаатай гэж бодхоор л өөрийн эрхгүй нулимс гарч өдөржин шөнөжин цаг хугацаатай уралдаж ажилаа хийдэг байлаа. Гэвч тэр минь хэзээ ч сэтгэлээр унадаггүй. Оройн хоолоо дуу аялан хийж зогсохдоо хэзээ ч гэр бүлээсээ төлөөс нэхдэггүй . Би ханьдаа үйлийн үрийнхээ ширхэг бүрээс өгөхгүй байх агуу их өртөй. Хоёулаа охинтой болбол Саямаа гэж нэр өгнө гэж олон жил ярьсан даа. Даан ч энэ хүсэл нь биелээгүй. Хожим би дэлгүүрээ, компаниа Саямаа хэмээн нэрлэж билээ. Ханийхаа ард бүх л ажил миний нуруун дээр ирсэн болохоор ганцаараа зүтгэхээс өөр арга байгаагүй ээ. Боос - оо хийнэ, борлуулалтаа хийнэ, Боол - оо ч хийнэ, Гэрт орж эм, гадаа гарч эр болж явахад надад амар байсангүй ээ. Тэгээд ч би хэн нэгний төлөө амьдраагүй ээ. Өөрийнхөө үүрэх ёстой ачаагаа үүрээд даваад гарах л ёстой. Ер нь эр хүний нуруун дээрхи ачаа хөнгөдөөд ирэхлээр эр хүний сүлд хийморь доройтож зан ааш нь эвдэрж архи ууж дэмий тэндэг. Тийм болохоор эр хүний нуруун дээрхи ачааг сайхан тааруулж өгөх хэрэгтэй байхаа. Хань минь амьд сэрүүн ахуйд манайхаар өдөр бүхэн л найз нөхөд орж гарч амьдралын тухай яриа хөөрөө өрнөж хүний хөл тасардаггүй байлаа. Мөн зөндөө олон хүмүүст туслаж дэмждэг байсан. Гэтэл ханийн минь ажил явдал дууссаны дараа орж гарах хүн ч үгүй боллоо. Эр хүн тугч барина тугалч хариулна гэдэг үнэн үг байналээ. Элэг бүтэн хань ижилтэй сайн сайхан үед нь найз нөхөд байсан атлаа үхэл хагацал үзээд ажил үйлс нь бүтэлгүйтээд ирэхэд нүүрээ буруулаад цааш явдаг хүмүүсийг би нүдээрээ үзэж гараараа барилцсан юмдаа. Хэцүү үед нь л хажууд нь байхгүй юм бол бусад үед эр хүн ганцаардаггүй юмдаа. Өнчрөл гомдлын нулимсаа залгиж суухдаа амьдрал чиний өмнө сөхрөх биш шүдээ зуух хэрэгтэй гэдгийг ухаарсан юм. Тэмцэж босож ирэхэд тэврэх хүн олон юм байналээ. Тээгэлдэж харуулдан унахад татаад босгох хүн харин ховор юм байналээ. Үүнийг би ойлгож авсан. Хамт олон минь байвч тэд манайхаар орж гарах нь бүү хэл, миний ганцаардаж гундсан, уйтгар гуниг тээсэн царайг ч харахаас халширдаг байсан буйз аа. Хүүгээсээ нууж, хамт олноосоо нуугдаж мөн ч их уйлсан даа. Одоо хааяа хамт олон та нартайгаа уулзаж сэтгэлээ онгойтол уйлж, ярьж, хөөрч , суух юмсан даа гэж боддогоо нуух юун билээ. Миний хань дэндүү богино настай байсан. Сайн хүн богино насалдаг гэдэг үнэн ч байж магадгүй. Ийнхүү би өглөө болгон гаднах орчноо цэвэрлэж, хамт олноо удирдаж, манаачаа хийж, галаа түлж, нүүрсээ зарж байгаад 2015 онд дахин хоёр давхар ногоон дэлгүүр " Саямаа-3 " барьж ашиглалтанд оруулан нийт 30 гаруй хүнийг ажлын байраар хангалаа. Өглөө болгон цайныхаа дээжийг тэнгэр хангайдаа өргөн залбирч, хамт олныхоо ажил үйлс, амьдрал жаргалыг билэгддэг байлаа. Миний бүрдүүлсэн хамт олон сайхан хамт олон доо, Та бүхнийгээ ажлын байраар хангаж, хөл дээр нь босгох гэж хичнээн сайхан зүйлүүдээс татгалзаж хир зэрэг төрийн дарамтийг даван туулж, хир их ганцаардаж хэдэн хоног нойргүй хонож, дотроо шаналж, эрүүл мэндээрээ хохирч байсныг та бүхэн минь сайн мэдэхгүй байхаа. Мөн та бүхэнтэйгээ олон сайхан сайн үйлсийн аянд оролцож зөндөө олон хүмүүст буян үйлдэж явлаа. Бусдад хийсэн буян буцаж ирэхдээ сүүн зам татуулж ирдэг. Амьдрал хүнд өгөх юмаа өгч авах юмаа авдаг. Амьдрал надад өгсөнөөсөө илүү ихийг буцааж авсан. Гэхдээ буцаагаад надад ийм сайхан хамт олон, найз нөхөд өгсөнд нь баярлаж явдаг. Та бүхнийхээ тус дэмээр би зөндөө олон нэр төртэй шагналаар шагнуулсан. Энэ шагнал зөвхөн намайг шагнасан шагнал биш, хамт олон та нарыг минь давхар шагнасан шагнал байв. Хэдий хань ижлээ алдсан ч гэлээ эр хүн сэтгэлийн хаттай байж чин сэтгэлээсээ хөдөлмөрлөж чадвал, хамт олныхоо итгэлийг хүлээж, тэднийхээ сайн сайхны төлөө бүхнээ зориулж чадвал, архи тамхи хэрэглэхгүйгээр бусдадаа үлгэр дууриалал болж чадвал амжилтанд хүрч болдгийг харуулж чадсандаа би өөртөө баярлаж бахархаж явдаг шүү. Амьдралдаа тохиолдсон зовлон бэрхшээлийн өмнө өвдөг сөхөрвөл ямар эр хүн байхав. Харин тэр бүхнийг даван туулж зорьсондоо хүрч чадсан хүн л жинхэнэ хүмүүн мөн бус уу ! Хэн ч гэсэн амьдралд ялж ялагдаж сурах хэрэгтэй юм шиг ээ. Ялагдлаас л хүн ялалтын арга замыг олж авдаг билээ. Аав, ээжээсээ өнчин ядуу төрсөн нь миний буруу биш ээ. Харин би өөрөө ядуу дутуу амьдарч байгаад хорвоог орхивол гутамшиг. Ядуу хүн гэж хаа ч үгүй. Харин залхуу хүн л ядуу байдаг. Монгол оронд бүтээлч хөдөлмөр эрхэлхэд дарамт ихтэй үнэхээр хэцүү гэдгийг би өөрийн биеэр мэдэрсэн дээ. Мань мэтийн хатуу хэцүү амьдралын дундаас бор зүрхээрээ өндийн босож ирж буй нэгнийг төр засгаас зүйл бүрээр дэмжлэг үзүүлж хөл дээр нь босгоод дараа нь татвараа авдаг байвал хэн хэндээ ашиг тустай баймаар. Би төр засагтаа татвараа төлчихөөд түүнийхээ үр шимийг хүртэхгүй юм бол тэр бол яг боолын хөдөлмөр хийсэнтэй адилхан. Аливаа хүн их хэмжээний хөрөнгө мөнгөний хүчээр босож ирэхгүй ээ. Гагцхүү үнэнч шударга, ариун цагаан хөдөлмөрийн үр шимээр босож ирдэг. Өөрийнхөө амьдралыг өөрийнхөө хөдөлмөрөөр босгоод түүнийхээ үр шимийг хүртэх шиг сайхан зүйл хаа ч үгүй. Саямаа дэлгүүрийн түүхийн хуудсыг надтай хамт бичилцсэн хамт олон Та нартаа би ихэд баярлаж, Та нараараа бахархаж явдаг аа. Та нартаа би хайртай ! Чин сэтгэлээсээ, та нартайгаа хамт ажиллаж амьдрах хэмжээлшгүй их хүсэл тэмүүлэл, урам зориг, итгэл найдвар надад байсан боловч биеийн эрүүл мэндийн байдлаас болж та нараасаа болон буян хишгээ хайрласан Буянт - Ухаагийнхаа шаргалхан дэнжээс холдон явахаас өөр арга надад байсангүй. Эр хүний замын хүзүү урт гэдэг. Эрүүл мэнд явж, та нарынхаа өмөг түшиг, зовлон жаргалаа хуваалцаж явсан алтанхан мөчүүдээ мартаагүй явсан цагт эргэж уулзахын дэмбэрэл ерөөл байх биз ээ. Жаргал зовлон хоёрын тэг дундуур Алтайн чоно шиг явж ирсэн амьдралдаа би хайртай. Жаргалтай хийгээд зовлонтой амьдралын минь гэрч болсон та нартаа би хайртай. Ойрд ханиан ихээр санаж, ханьтайгаа болон Саямаа дэлгүүрийнхээ хамт олонтойгоо өнгөрүүлсэн он жилүүдийг дурсан сэтгэл минь их гуниглав аа.   "САЯМАА" ХХК ЗАХИРАЛ АСАН /Б.БАТБОЛД/

Шинэ мэдээ

Нагоя башёд сэкиваке Митакеуми түрүүллээ39 минут 49 секундын өмнөҮерийн голомтод цэвэрлэгээний болон халдваргүйтгэлийн ажлыг зохион байгуулж байна1 цаг 19 минутын өмнөТэмцээнд 600 гаруй тамирчин оролцож байна1 цаг 22 минутын өмнөСүхбаатарын талбайд элэгний үзлэг оношилгоо хийнэ1 цаг 43 минутын өмнөК.Мбаппе: Зургаан настайгаасаа дэлхийн аварга болохыг мөрөөдсөн1 цаг 45 минутын өмнө“Нүүдэлчин Монгол” наадмыг 8–р сард Хүй Долоон Худагт зохион байгуулна2 цагийн өмнөДэлхийд ноёрхохын төлөө Ангорын дэргэдэх шийдвэрлэх тулалдаан2 цаг 3 минутын өмнөМонголын бодибилдингчид Хятадын гранпригаас дөрвөн медальтай2 цаг 8 минутын өмнөТа үүнийг мэдэхүү: Галбын говь2 цаг 26 минутын өмнөСонирхогчдын Сүмогийн Азийн АШТ, Залуучуудын ДАШТ-үүдэд амжилттай оролцож байна2 цаг 28 минутын өмнөТа үүнийг мэдэх үү: БҮРДЭНЭ БУЛАГ2 цаг 48 минутын өмнөХоногийн цаг агаарын урьдчилсан мэдээ7 сар 21. 18:28Монголын Оюун Ухааны Академийнхан "Гайхамшигт хүмүүс нэвтрүүлэгт уригджээ7 сар 21. 17:52Долдугаар сарын 27-нд хамгийн урт сар хиртэлт болно7 сар 21. 15:16Ажилдаа цагтаа очихын тулд шөнөжингөө алхсан залууд захирал нь машинаа бэлэглэжээ7 сар 21. 15:12Г.Галбадрах: “Бэлэг цуглуулах” гэдэг зовлон7 сар 21. 14:48Т.Ариунаа: "Хайрлах учиртай"7 сар 21. 13:22Гайхалтай мэдээ: К2 МОНГОЛЫНХ7 сар 21. 12:45Эхийн талын эмээ – хүүхдийн амьдралд хамгийн чухал хүн7 сар 21. 12:33Мөнгөөр тасрахгүй байя гэвэл...7 сар 21. 12:33Монгол монголоо барьж идэх юмаа гэж...7 сар 21. 12:26Түгээмэл тархацтай ашигт малтмал олборлож байсныг иргэдийн хүсэлтээр зогсоожээ7 сар 21. 12:04"Их говийн тэнгэрлэг залуус 98 холбоо" 20 жилийн ойн хүрээнд Даланзадгадаа тохижуулав7 сар 21. 11:58Д.Батцэцэг: Өөрөөрөө байгаа нэгнийг өнгө мөнгөтэй нь дараад байх юм7 сар 21. 11:45Баянзүрх дүүргийн хэмжээнд 7 цэгт нийтийн тээврийн зогсоолыг цогц байдлаар шийднэ7 сар 21. 10:18Долоон аймгийн 55 сумын цахилгааныг холбоод байна7 сар 21. 10:14Далан сувгийн орчимд зөвшөөрөлгүй барьсан барилгаас үүдэн авто замуудад эвдрэл үүсээд байна7 сар 21. 10:10Баян-Өлгий аймаг руу тусламжийн цуваа хөдөллөө7 сар 21. 10:08Чөлөөт бөхийн охидууд дахин 3 медаль зүүлээ7 сар 21. 8:35Төрийн банк монголд анх удаа репо хэлцэл хийж валютын эх үүсвэр татаж чадлаа7 сар 21. 8:01
© 2008 - 2018 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.