Өгүүллэг

Монголыг мөхөөх таван өгөөшийн арга37 минут 15 секундын өмнө

Эртний хятадын төрийн зүтгэлтэн Жя И бол түрүү Хан улсын Хан Вэньди /м.э.ө 2-р зуун/ хааны түшмэл юм. Жя И нь манай Хүн гүрний хоёр дахь хаан Луустайн /Модун хааны хүү м.э.ө 174-161 онд хаанчилсан/ үед амьдарч байсан бөгөөд Хүн гүрнийг доройтуулах бодлогыг голлон хариуцаж, бүхэл бүтэн цогц систем бодлогыг боловсруулжээ

Та үнэ цэнэтэй юу?8 сар 16. 9:06

Хүн амьдралдаа сэтгэл хангалуун, амжилттай байхын нэг үндэс нь өөртөө итгэх, өөрийгөө зөв үнэлэх явдал юм. Өөрөө өөрийгөө зөв үнэлж байж цаашдын алхмаа зөв тодорхойлох боломжтой болдог

Би Солонгосд аялах нэрийдлээр ирээд харалсан хөөрхий цалин багатай жирийн л нэгэн Монгол ээж8 сар 15. 21:05

Би Солонгосд аялах нэрийдлээр ирээд харалсан хөөрхий цалин багатай жирийн л нэгэн Монгол ээж. Хамаг л сайхан залуусаа гэрээний ажилтан нэрээр нүдлүүлж шүдлүүлж гаргадаг нь монгол төрийн эмгэнэл юм даа

Авгай гэдэг үг нь ав авсан хойноо гай гэдэг утгатай үг биш8 сар 11. 11:30

Авгай гэдэг үг нь ав авсан хойноо гай гэдэг утгатай үг биш.! Нийтлэг ойлголт нь: “Ав, авсан хойноо гай”. Эртний хэллэгт:Абагай эм хүний хүндэтгэлийн нэр. Абугай эрдэмтэн хүнийг хүндэтгэн дуудах нэр.   Манай эрдэмтэд “ав авсан хойноо гай” гэж тайлбарлаж, түүнийг ард түмэн даган буруу нэрлэсээр байна. Авгай гэдэг энэ үг эхийн эрхэт ёсны үед хэрэглэгдэж байсан үг байж тун болзошгүй бөгөөд он удаан жил амь бөхтэй тээгдэж, хэлэгдэж ирсэн байх өндөр магадлалтай. Энэ үгийн утга эхийн эрхт ёсны дуусгавар үеэс эрхэм хүндэт эрдэм мэдлэгтэй хүнийг дуудахад хэрэглэгдэх болсон байх

"Амьтаны үр ялгал юун"8 сар 2. 16:45

НЭГЭНТЭЭ Библи судар сугандаа хавчуулчихсан явж байгаад таньдаг Шарын шашны гайгүй нэр нөлөөтэй ламтантай таарсан юм. Миний суганд байгааг авч үзчихээд царай нь хувьсхийж, бузрын юм барьчихсан мэт бушуухан эргүүлж өгөөд, амьд "чаралба" руу харж буй аятай надруу тун эвгүй хяламхийчихээд зөрөн одож билээ. Уг нь би бол түүний шүтлэгээс нь өөр шүтлэгийн гол судрыг л сугандаа хавчуулж яваагаас биш эрхэм ламтны мөч бүхэнд тусынх нь тулд залбирах учиртай өнөөх "Эх болсон зургаан зүйл хамаг амьтан"-ых нь нэг бол гарцаагүй мөнөөс мөн билээ. Бүр тамын, бирдийн нян, вирус, нэг эст амьтадтай харьцуулах аргагүй олон эст амьтан, оюун ухаант хүмүүн төрөлтний нэг шүү. Тэгээд Библи сугандаа хавчуулж яваагаасаа болоод хөөрхий би тэр "Хамаг амьтан"-ы тооноос хасагдаж, эрхэм ламтны залбирлаас гадуур өнгөрөх хувьтай болж хувирав. НЭГЭНТЭЭ нэг сүрхий боловсролтой нөхөр маань уншиж байгаад дунд нь хавчуурга хийгээд ширэээн дээрээ орхисон Коран судрыг ихэд сонирхон сөхсөнөө "Чи уншиж байгаа юм уу" гэлээ. Юу ч санасангүй, "Уншиж байгаа юм аа" л гэв. Тэгтэл "Чи ч бүр мангуурч гүйцжээ" гэх нь тэр. Энэ дэлхий дээр Коран шүтдэг тэрбум хэдэн зуун сая хүн бий. Ингээд тэд бүгдээрээ мангуугийн цаадах мангуу нь болж хувирав. Учир нь би бол Кораныг зөвхөн уншсан төдийд "мангуурч" буй юм чинь шүтдэг тэд бол ойлгомжтой.НЭГЭНТЭЭ Бахагавидгитаг сонирхож яваад нэг мэдсэн Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг Ананда Марги шашныхантай холбогдчихов. Тэр ч бүү хэл тэдэнтэй хамт ууланд гарч бясалгалд нь хүртэл сууж үзэв. Тэдний ертөнцийг үзэх үзэл тун сонирхолтой. Жишээлбэл "Мэргэд гэдэг бол одоогийн энэ профессор, докторууд биш. Ухаан эрүүл л бол хичээл зүтгэл гаргасан хэн ч тийм зэрэг цол авчих боломжтой. Тэд бол мэргэд биш судлаачид. Харин жинхэнэ мэргэд гэдэг бол сэтгэлийн мөн чанарыг олсон хүмүүн болно. Чухам хүн төрөлхтөн тийм хүмүүсээ мэргэд хэмээн хүлээн зөвшөөрч, тэднээрээ удирдуулж, тэднийгээ дагасан цагт л жинхэнэ зүй ёсны хөгжил ирнэ" гэх мэт. Тэр тухайгаа санамсаргүй хүнд ярьтал "Бушуухан Гандан гарч ном уншуулж бузраа арилгуул." гэж билээ. 1995 оны үед юм. Би ч хэлснээр нь Гандан гараагүй л дээ. Тэгэхээр "бузартсан хэвээрээ" өнөөг хүртэл 20 гаруй жил явна. НЭГЭНТЭЭ би тэнгэр шүтлэгтнүүдтэй уулзаж, тэдний буултад хамт суулцаж, зарим шид чадлыг нь бахархах билээ. Ерөөс Монголчууд бидний язгуур шүтлэг бол яах ч аргагүй Тэнгэр шүтлэг гэдэгт өчүүхэн ч үл эргэлзэх. Түүнээ бичсэнийхээ төлөө "Бат-Отгоны шавь", "Мөрөөдлийн багийн гишүүн", "Гэнэн, тэнэг", "ШУ-ыг үл мэдэгч" хэмээн гоочлуулав. Тэнгэр шүтлэгт бэрхшээл их бий. Зам зуурт нь элдэв тийрэн, золбинтой ханчсан бөө нэртүүд Тэнгэр шүтлэгийг жинхэнэ утгаар нь бодийг хөтлөх шахаж байна.НЭГЭНТЭЭ би хорьдугаар зууны мэргэдийн манлай ОШО хэмээгч их хүмүүний номыг өөд уруугүй уншиж, тэр эрхмийг "Багшаа" хэмээн боддогоо илэрхийлсэн юм. Учир нь надад танин мэдэхүйн өчүүхэн сэжүүр заасан хэнийг ч, эгэл нэгэн хоньчин өвгөнийг ч ялгалгүй би өөрийн эрхгүй багшаа хэмээн бодох билээ. ОШО багшийг багш гэснийхээ төлөө бас баахан дооглуулав, хараалгав. Намайг дооглохоос өмнө ОШО багшийн бичсэн ганц номыг нь ч болов бүрэн уншчихаасай хэмээн дотроо харуусан бодох. НЭГЭНТЭЭ лам нэртэй ч сэтгэл нь тогтоогүй, омог сүр ихтэй хэдэн шалдан баньд нарт ширүүхэн үг хэлчихээд баахан хараалгуулж, хойтхоо уншуулахаа шахав. НЭГЭНТЭЭ Урианхай ахтай энэ мэтийг ярьж суутал "Ах нь яг үнэндээ шашны хувьд банзал хүн шүү дээ" гээд нэг их хөхөрч билээ. Үнэхээр л тийм. Аливааг ганцхан шагайвраар хардаг хүмүүнд Урианхай ах гарцаагүй "банзал" л харагдана. Их сайндаа төөрөлдсөн амьтан. "Монголчууд бол шашны талаар маш их прагматик хандлагатай. Өглөө бурхан багшид, өдөр Христэд, орой бөөд мөргөдөг" гэх мэт яриа нэлээд түгээмэл. Үүнийг хоёр түвшинд ойлговол зохино. Эхнийх нь зөвхөн ашиг тусаа л өгч байвал хэнд мөргөж буй нь хамаагүй гэсэн хэт прагматик байдал. Ийм тохиолдолд ямар нэгэн оюун санаа, гэгээрэл ухаарлын тухай ярих ямар ч боломжгүй юм. Харин арай өөр түвшинд бол огт өөр хэрэг. САЯХАН өнөө цагийн гэгээн хутагтуудын нэг Ажаа гэгээнтэнтэй уулзсан тухайгаа зурвасхан тэмдэглэл оруулж, гэгээний нэгэн номд буй "Найман гэгээний судрын тарни"-ийг постолсон юм. Намайг "Улаан бурханчин болжээ" гэж дүгнэжээ. Намайг янз бүрээр дуудан, дүгнэх ч яах вэ... Эзэн Чингис хаан болон Их Монгол гүрний их хаад болох Өгөдэй, Гүюг, Мөнх нар аливаа шашныг нөгөөгөөс нь илүүд үздэггүй, адилхан хүндэтгэн үздэг байсныг үе үеийн гадна, дотнын түүхчид өөр өөрсдийнхөөрөө дүгнэх. Ихэвчлэн тухайн улс үндэстнийг байлдан дагуулах, номхон хүлцэнгүй байлгаж захирахын тулд шашныг нь ашигладаг, шүтлэгийг нь чөлөөтэй хүлээн зөвшөөрдөг байсан гэж үздэг. Мөн оюун санаа, шашин шүтлэгийн Ардчиллыг хүн төрөлхтөнд заасан том үйл хэрэг байлаа гэх мэтээр тайлбарлана. Харин би хувьд өөрөөр боддог. Монголын Их хаад маань ямар нэгэн улс төр, стратегийн үүднээс л шашинд хүлээцтэй хандаж байсан юм биш ээ. Харин эцэстээ нэг л оргилд гардаг, нэг л цэгт очдог оюун санааны их эрэл хайгуулын үнэнийг ухааран таньж чадсаных нь илрэл юм. Чан Чун бомбын тэмдэглэл, мөн бомбыг даган явж, А, Б-гүй протокол үйлдсэн Ли Жичаны тэмдэглэл, Эзэн Чингис хааны үйл хэргээс энэ бүхэн нэн тодорхой харагддаг. Улс төр, стратегийн үүднээс шашинд хүлээцтэй хандах, танин мэдэхүй, их ухаарлын үүднээс хандах хоёрт хол зөрөө, ялгаа бий. Чухам дэлхийг энгээр нь хураах чадвар, цараа энд л бий. Харин шашинтнууд түүнийг өөр өөрийнхөөрөө хэт явцууран тайлбарладаг. Тухайлбал Сорхугтани хатныг Христийн сүмд нааштай байсных нь төлөө Христүүд түүнийг Христ шүтлэгтэн гэдэг. Гэтэл Дундад Азийн зарим хотуудад лалын мечат сургууль байгуулж өгснийх нь төлөө тэд Их хатныг лал шүтлэгтэн гэдэг. Бомбын багшийг эрхэмлэн шүтдэг байсных нь төлөө Бомбынхон түүнийг манай хүн гэдэг. .Ямарваа шашныг мухар мунхаг ухаанаар хүлээн авбал, дэлгэрүүлбээс хар тамхи байтугай ХАР ТАМ болж хувирна. Ингэхэд хүн төрөлхтний түүхэнд бүртгэгдсэн 4500 гаруй дайн тулааны 80 гаруй хувь нь шашин шүтлэгээс үүдсэн гэдэг. Үеийн үед чухам шашны ариун нэрийн өмнөөс аймшигт геноцитууд хийгдэж ирсэн. Өнөө ч Сирийн ISIS, Афганы Талибанууд, Африкийн Бокохарам гээд байж л байна. Хэт туйлширсан шашны хэнээтнүүд хаа сайгүй.Дундад зуунд Монгол оронд Шарын шашин хүчтэй дэлгэрсэн. Гэвч мухар сүсэг нь хэтэрч, улс орон хавтгайдаа шашны мухар сүсгийн орон болж хувирсан нь маш сөрөг үр дагавар авчирсан. Ямар сайндаа харь дайсан өдөр бүр өлөн шүлсээ савируулан өнгөлзсөн 30-аад онд эх орноо хамгаалах цэрэг армиасаа лам нарынх нь тоо дөрөв дахин олон байхав дээ. Батлан хамгаалахаас гадна улс оронд ажиллах хүч хэрэгтэй байдаг, хүн амаа өсгөмөөр байдаг. Гэтэл гурван эр хүн тутмын нэг нь орхимж нөмрөөд нийгмийн амьдралаас хөндийрөөд суучихсан, бүр ажиллах хүчнийх нь тавны нэг нь өргөл барьцаар амьдардаг болоод ирж байгаа юм. Тийм нөхцөлд улс орон яаж урагшаа явах юм бэ? Тийм бүтэцтэй нийгмийг ямар бүтэцтэй нийгэм гэх вэ? Эрүүл нийгэм гэх үү? Юм хэтрэхээрээ, мөн чанараасаа хазайхаараа л аюулт үр дагаварт хүрдэг. Хэт нэг талруугаа хазайхаараа нөгөө тийшээ мөн тэр хэмжээгээрээ савдаг физикийн суурь хууль бий. Физикийн суурь хууль бол түгээмэл ертөнцөд ч түмээмэл үйлчилдэг. Үнэхээр 30-аад онд аймшигт савалгаа болсон.Шашин нь хэтрээд, бүр төрийн эрхэндээ залсныхаа горыг эртний их түүхтэй Төвд үндэстэн маш гашуунаар амсаж байна. Дээрхийн гэгээн XIV далай ламтан "Төвд үндэстний тусгаар тогтнолын тухай асуудлыг ярих боломжгүй болсон. Одоо гагцхүү үндэстний өв соёлыг л хагас хугас авч үлдэх асуудал үлдсэн" хэмээн уйлан байж ярьсан.Харамсалтай нь өнөөдөр ч бид шашныг хэт хэрэглээ талруугаа ашигч байдал руу хэлбийлгээд байгаа харагддаг. Эгэл сүсэгтэн нь байтугай шашны зүтгэлтнүүд нь хүртэл мунхаг ухаанаасаа салаагүй цагт шашин мөн чанараараа дэлгэрнэ гэдэг боломжгүй юм. Элдвийн нүглийг баруун солгойгүй үйлдэж үйлдчихээд, тодруулбал айлын байр луйвардаж авчихаад, хулгай хийчихээд (авилга бол хамгийн том хар хулгай), хүний амьдралаар тоглож сүйдэлж хаячихаад, ална шулна гэж цамнаж цамначихаад "Хар, цагаан хэл амны ном" уншуулдгаа, нэг ламаар очоод заслаа хийлгэчихдэг ээ, аль нэг хийдийн хурлын зардлыг дааж шүтээн өргөдгөө шашинг үнэхээр шүтэж байна гэж боддог бол том эндүүрэл. Тийм нүгэлд үйлчилдэг лам нь ч шашны зүтгэлтэн биш, мөн чанараараа тэдний өөрсдийнх нь тодорхойлдог "чаралба", "лүд" юм. Юун Библи төдийг сугавчилж яваа надтай харьцуулах вэ. Жинхэнэ чаралба. Ийм болоод ирэхээрээ л шашныг ХАР ТАМ болгон хувиргаж буй хэрэг. Шашинд хүлээцтэй ханддаггүй Соц нийгэм нурсны дараа шашин дэлгэрч сайхан боллоо гэж бодож буй бол бас л эндүүрэл. Манайд дэлгэрч буй янз бүрийн шашнуудын дэлгэрлийн зам мөрийг харвал мухар хар сүсэг, тархи угаалт талруугаа хэт хэлбийсэн... Мухар сүсгэн дээр оршин тогтнож, амьдарч байдаг, шашны ариун ном шүтлэг, гэгээрэл ухааралд байтугай нийгэмд ямар ч хэрэггүй, бэртэгчлэн, шимэгчлэн амьдардаг бүхэл бүтэн "санваартан"-ы давхарга хүртэл бий болсон. Яг л хуучин соц цагт шар хувалз гэдэг байсантай яг адил. Аль нэг сүмд хурал даган баясах, зүг мөрөө гаргуулах, элдвийн сан, лүйжин тавиулж, жасаа уншуулах, сүмд өргөл барьц өргөх гэх мэт нь сүсэгтний цорын ганц мөн чанар биш. Ийн үйлдэх төдийгөө шашин шүтэж байна гэж боддог бол тэр шашныг хар там болгох талруу нь хүчин зүтгэж буй хэрэг. Тэгээд сүмээс гараад л хараалаа урсгаад, нүглээ үйлддэгээрээ үйлдээд явчихдаг бол хэрхэн яаж шашинлаг орших вэ? Санваартнууд нь ч өргөл авахаа зорилго болгож, ном уншиж, засал хийх төдийгөөр шашны үйлээ хязгаарлаж буй бол санваартан хэмээгдэх нэр зүүгээд яанам. Тэр заслыг чинь аль ч шашинд хийдэг. Ислам, загалмайтан (ялангуя оросын Үнэн алдартныхан бол бүр гаргууд), бөө, тарнич, элдвийн хар шидтэнүүд, шулмууд ч янз бүрийн засал хийж чаддаг. Ийм засал нь угтаа шашны мөн чанар ч биш. Мөнгө төгрөг, ашиг орлого ярьсан санваартанг хэрхэн шүтэж сүсэглэх билээ. Би л хувьд чаддаггүй. "Аяа бас номыг сэтгэлтэйгээ нийлүүлсэнгүй мэргэд ичиг ичиг" гэж Равжаа хутагт чухам тэднийг л заан хэлээ биз ээ.Харин ухаарал сэхээрлээр шашныг хүлээж авах нь огт өөр, мухар сүсэгтэй харьцуулбаас тэнгэр газар шиг ялгаатай ойлголт. Энэ нь "Гэрээс гарсан гэлэн" шиг бодит ахуйн бүх зүйлээс татгалзаж винайн ёсыг сахихийг бүхэнд нийцтэй гэж буй тухай ч яриа биш юм. Эгэл амьдралд Цанид Чойр, Дандарын айхтар нарийн гүн мэдлэг тайлбарлах нь тэр бүр наалдахгүй, ердөө л сэтгэл, хэл, биеэр үйлддэг нүгэл бүхнээс зайлж, буян, энэрэнгүй нинж сэтгэл, сайн санааг эрхэмлэж явбал тэр өөрөө жинхэнэ үнэн сүсэгтний мөн чанар гэж би ойлгодог. Өөрөөр хэлбэл сэтгэлийн мөн чанарыг нээх тухайд юм. Сэтгэлийн цаад мөн чанарт зөвхөн нинж хайр буй. Хүн хүнээ хайрлах шиг, хүн бүхий л оршихуйгаа эрхэмлэн хайрлах шиг эрүүл ухаант аж төрөхүй үгүй. Ном дүнгэнэтэл уншивч сэтгэлд нь нинжийн өчүүхэн ч "тортог" суугаагүй дүвчин ламаас илүүгээр "Эшш хөөрхийс минь, амьтны үр ялгал үгүй" хэмээн бүгдийн төлөө сэтгэлээ чилээх эмээгийн сэтгэлд үнэний гэрэл бий. Тэр мөн чанарыг олж барьж чадсан аваас чухам ямар шашинтан байх нь тийм ч чухал биш. Эртний Энэтхэгийн хөлгөн их судар Бахагавадгита-д "Шашинтан бүрийн зам мөр өөр ч хүрэх газар нэг. Зүйрлэвээс Уулын оргил нэг ч түүнд очих зам олон. Муруй тахир, бартаатай, бартаагүй гэх мэт..." гэсэн нэг үг бий. Гол нь мөн чанарыг олж барих. Дээрхийн гэгээн XIV Далай багштан "Миний шашин бол ердөө л нинжин сэтгэл" хэмээжихүй. .Товчхондоо аливаа шашныг мунхаг ухаанаар хүлээж авбаас ХАР ТАМ, харин ухаарал сэхээрлээр хүлээж авбаас АРИУН ДИВААЖИН болно. Тэгэхээр асуудал нь шашиндаа биш, хэрхэн яаж шүтэх, авахдаа байна. Ингэхэд ямар ч шашны хамгийн том дайсан нь буруу шүтэх, буруу хүлээж авахад бий. Бурхан багш хүртэл ийн хэлсэн юм гэнэ билээ. "Миний шашныг миний шавь нар л сүйтгэж мэднэ" гэж... Чухам мухар сүсэг, мунхаг ухаан л шашныг ална, амьдралыг там болгоно. Сүм хийд, лам нар олширсноор сайхан болчихдог бол өөр хэрэг. Одоо монголд бараг 10 гаруй шашны 1000 гаруй сүм хийд байна. Тэглээ гээд ард түмний ёс зүй сайжирсан нь үгүй. Эсрэгээрээ шахам. Чухам энэ бодит баримт нь шашныхан маань, шүтлэгтнүүд явдал суудлаа эргэж харахыг, шашныг үзэх үзэлдээ томоохон "хувьсгал" хийх шаардлагатайг хэлнэ. Ус ихэдсэн газарт өл шимгүй үхэр ширэг ургадаг. Харин ус багадваас цөл болж хувирна. Нар хур нь тэгш аваас шим шүүс арвин. Чухам аливаа юмс зүй зохист хэмжээндээ байваас зохирол тэр буюу. Ялангуяа ШАШИН ШҮТЛЭГ хийгээд УЛС ТӨР хоёрт хийрхэл ихэдвээс хэнхэг болж, төрөө ч сульдуулж, үндэстнээ ч үгүйрүүлж мэднэ. Ер нь л өнөөгийн бидний байдал тийм мэт шинжтэй бий шүү. ."Найман гэгээн судрын тарни"-д ... Муу сэтгэлээ ялсан бүхэн зовлон үгүй.Мунхагийн нойрноос сэрсэн бүхэн чадал төгөлдөр гэж буй. Чухам энэ мэт утгыг ухаж, муу сэтгэлээ ялах, мунхагын нойрноос сэрэхийг эрмэлзэх нь, түүнээ мөч бүхэндээ өөртөө болон цул оршихуйд сануулан хэлж дадах нь, бас энэ гүн утгыг дотроо бясалгаж, үгийн эрчим болгон хувиргаж хүчийг авах нь мухар сүсгээс их өөр юм гэж өчүүхэн мунхаглан бодном. Б.Номинчимэд

Багад нь хийлгэсэн давхраа гоё болдог гээд...8 сар 1. 13:25

Үүний унших тэр мөчийн мэндийг хүргэе. Өөрт тохиолдсон явдлаа бичье дээ өнөөдөр. Тоглоомын төв дотор хүүхдээ тоглуулж яваад нэг бүсгүйтэй танилцлаа

Сүүлчийн уулзалт (Өгүүллэг)7 сар 30. 13:00

Бүсгүй дөчин минут хүлээсний эцэст үзмэн хүрэн хослолтой залуу ирж ширээнд нь суулаа. - Би хоцорчихлоо. Хүлээлгэсэнд уучлаарай гэж тэрбээр хэлэв. - Өө, зүгээр ээ

Мэргэн бууч (Өгүүллэг)7 сар 23. 11:50

МОЭ-ээс жил бүр уламжлал болгон зохион явуулдаг "Дэлхийн сонгодог өгүүллэгийн орчуулгын уралдаан"-д ирүүлсэн шилдэг бүтээлүүдээс манай сайт уншигчдадаа цувралаар хүргэж байна.Үдшийн шар гэгээ тасарч хөл хөдөлгөөн зосглоо. Нам гүм ноёлох Дүблин хотыг шөнийн харанхуй нөмрөн авахад сэмэрсэн үүлний цаанаас тусах саран авхайн үл ялиг гэгээнд байшин барилгууд арайчүү ялгаран харагдана. Хотын захаар ганц хоёр удаа буун дуу хадах, нохой боргон хуцах нь шөнийн нам гүмийг хааяа нэг эвдэх ажээ

Г.Баасансүрэн: Яах вэ, доромжилж л байг, урт наслаг6 сар 19. 17:54

Яах вэ, доромжилж л байг, урт наслаг. Яах вэ, дээрэлхэж л байг, ажил нь бүтэг

Зовлон үзсэн халтар хэдэн төгрөг минь6 сар 14. 11:39

-Сүүлийн жилүүдэд мөнгөн дэвсгэртийн насжилт буурчээ-Монгол Улсын анхны сансрын нисгэгч Ж.Гүррагчаа 1981 онд сансарт нисэхэд ээж нь түүнд 10-тын мөнгөн дэвсгэрт өвөртлүүлээд явуулсан гэдэг. Энэ тухай Их зохиолч С.Удвал “Энгэртээ авч явахад ньХөнгөн нимгэн байг даа гэжЭэж аавын нь хөдөлмөр шингэснийЭнэхэн нэгэн тэмдэгт гэжАчит ээж нь хүүдээАрван төгрөг илгээлээ” хэмээн “Ээжий нь 10 төгрөг” шүлгэндээ бичсэн байдаг

Кант, Ницше нар Молор-Эрдэнэ шиг эх орноо муулж яваагүй6 сар 7. 8:29

Өөрийгөө том эрдэмтэн гэж үздэг Молор-Эрдэнээс өгүүллийнхээ гарчиг тутамд дурдсан шинжлэх ухааны салбар бүрээр’ няцаалт авч бут ниргүүлэх юм байхдаа гэж хүлээж суусан чинь байдаггүй шүү.   Харин түүний оронд тулга тойрсон хэрүүлийн шинжтэй, зарим газар заналхийлсэн шинжтэй,зарим газар мушгих гэж оролдсон ярилцлага маягийн юм л олж хардаг юм байна. Эрдэмтэн хүний хариулт гэж тэр хүний ойлголтоор иймэрхүү юм байдаг юм байх даа

Ц.Сувд-Эрдэнэ: "Хариултыг нь чи авч явж хүмүүстээ туслаарай"6 сар 3. 16:55

НЭГЭН УДАА Сайн дурын ажил хийж эхлээд удаагүй байсан. Тэгээд нэг өдөр нэг ах залгаад хүрээд ир гэж байнаа

Андын нурууны Папа6 сар 1. 11:15

Бурханы нөөцөлсөн бэлэг   Перу Улс нь төмсний төрөлх нутаг. Эдүгээ шинжлэх ухаанд танигдаад байгаа 4500 гаруй төрлийн төмсний 2500 гаруй нь энэ нутгийн төрмөл. Андын нурууны 3500-4600 метрийн өндөрт ургах зэрлэг төмсийг 8000 жилийн өмнөөс Инкүүд тариалж эхэлжээ. Одоо ч Андын нуруунд 100 гаруй төрлийн зэрлэг төмс ургадаг гэх бөгөөд өөрийгөө хамгаалах хорт бодисоос нь хэрхэн ангижруулан хоол хүнсэндээ хэрэглэх аргыг уугуулууд л мэднэ. Зөвхөн төмсөөр хооллон амьдардаг уугуул иргэд өнөө ч гэсэн өндөр ууландаа урт удаан наслан аж төрсөөр байдаг гэлцэнэ.    Перуд төмсийг “Папа” хэмээн өргөмжлөн нэрлэнэ. Хаана л бол хаана чанасан, шарсан, хатаасан папагаа зараад зогсож байх нь гадны бидэнд сонихон. Монголчууд махаа борцолдог шиг тэд төмсөө хатаан борцолж жилийн туршид хэрэглэнэ. Андын нурууны папагаас гадны зочид амссан л бол сална гэж байхгүй. Өнгө өнгийн төмсийг шаржигнуулан идсэн жуулчид гудамжаар нэг холхилдоно.    Анх 1536 онд Испанийн далайчин төмсийг ботаникийн төрөл зүйлийнх нь хувьд сонирхон Европт аваачиж байсан гэдэг. Харин 19-р зуунаас эхлэн төмсийг Европын олон оронд тариалж эхэлжээ.Төмс танил болсон даруйдаа дэлхий нийтэд хурдацтай тархсан бөгөөд эдүгээ 156 оронд байнгын тариалж, цагаан будаа, улаан буудайн дараа орох дэлхийн өргөн хэрэглээний хүнсний бүтээгдэхүүн болсон байна. Олон оронд төмс үндэснийх нь хоол болон нутагшсан байдаг. Дэлхийн хүн амыг зуун дамнан тэжээж буй Андын нурууны Папа нь хүн төрөлхтөнд илгээсэн бурханы бэлэг гэлтэй.    Төмсний гайхамшигт чанар   “Газар доогуур бэлчдэг гахай” хэмээн нэрлэгдэх төмс нь өөрийгөө хэд дахин үржүүлэн ургадаг гайхамшигт булцуутай. Хүн төрөлхтнийг олон удаагийн, ялангуяа Дэлхийн 1,2-р дайны үеийн өлсгөлөнгөөс аварч чадсан энэ хүнсний ногооны уураг хүний биед гойд сайн. “Заяатай төрсөн Өүлэн эхийн затгас, төмсөөр тэжээсэн хөвгүүд засагтан сайд болж өсөв” хэмээн Нууц товчоонд өгүүлдэг дээ. Энэ нь монголчуудын төмс хэмээн нэрлэх аливаа булцуут ургамлын тэжээллэг чанарыг үнэлэн бичсэн гайхалтай харьцуулалт юм. Үнэхээр ч кали, төмөр, цайр, В болон С амин дэмээр баялаг, эслэг ихтэй. Нэг ширхэг чанасан төмсөнд хүний нэг өдрийн хэрэглээний С амин дэмийн тал хувь агуулагдана. Төмсөнд орших антиоксидант нь хөгшрөлт болон хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх увидастай. Цусны даралт бууруулах, ходоодны шарх, аливаа үрэвсэл, түлэгдэлтийг эмчлэх ардын эмчилгээнд төмсийг хэрэглэж ирсэн олон зуун жилийн арга ухаан бий.    Орчин үеийн судалгаагаар төмс нь жимс, жимсгэнэ, үр самар, хүнсний ногооноос илүүтэй хүний биед ашигтай амин дэмүүдээр баялаг болохыг нээн харуулсаар байна. Тухайлбал: Төмс эслэг чанараараа гадилаас хоёр дахин, С витаминаар авокадоноос гурав дахин, самраас селений агууламжаараа хэд дахин илүүтэй гэнэ. Өдөрт хоёр удаа чанасан төмс хэрэглэхэд цусны даралт тогтворжиж, хорт хавдрын эрсдэлийг бууруулах шидтэйг мэргэжилтнүүд баталсаар байна.    Төмсөөр бэлтгэдэг 3000 гаруй нэр төрлийн хоол байдгаас гадна бал бурам, цардуул, спиртийн үйлдвэрийн голлох түүхий эд болдог. Зарим улс тухайлбал: Бразилд төмснөөс био шатахуун гарган байнга хэрэглэх боллоо. Мөн 1995 онд НАСА-гийнхан сансар огторгуйн орчинд төмсийг анх туршин ургуулж, сансрын хөлөгт удаан хугацаанд амьдарч байгаа судлаачдын хүнсэнд хэрэглэх болсон сонирхолтой баримт бий. Хөрс голохгүй ургаж, богино хугацаанд үрждэг, илчлэг ихтэй энэхүү хүнсний ногооны үр өгөөжийг дэлхий нийтээрээ хүртэцгээж, өргөмжлөн дээдлэх болжээ.    Олон улсын генийн банк    Перу Улсын нийслэл Лима хотод “Олон улсын төмсний төв” үйл ажиллагаагаа явуулна. Энэхүү бие даасан судалгааны байгууллага байгуулагдаад 45 жил болж буй бөгөөд эдүгээ дэлхийн 18 оронд салбартай, 723 судлаач, мэргэжилтэнтэй, 23 төрлийн төслийг олон улсад хэрэгжүүлж байна. Манай хөрш Хятадад Азийг хамарсан салбар нь байрладаг юм билээ.    Олон улсын төмсний төвийн гол зорилго төмсний төрөл бүрийн сортыг түгээн нутагшуулж, хүн төрөлхтний өмнө тулгамдаад буй хоол хүнсний дутагдал, тэжээлийн доройтлыг бууруулахад оршино. Дэлхийн 7 тэрбум хүнээс Ази тивд 4,3 тэрбум нь амьдарч байна. Хүнсний хангамж, хүртээмжийн асуудал Азийг төдийгүй бүх нийтийг түгшээх боллоо. Энэ эрэлт хэрэгцээг хангахад төмс нэн тохиромжтой хүнсний ногоо тул энэ төвийн үйл ажиллагаа өргөжин тэлсээр байгаа учир нь тэр. Тус төвд 7000 гаруй төрлийн зэрлэг,таримал, сайжруулсан төмсний генийн сан үр болон үрслүүлэг хэлбэрээр хадгалагдана.  Үүнийгээ “генийн банк” гэж нэрлэх агаад газар хөдлөхөд тэсвэртэй байгууламжид агуулна.    Төмсний нэр төрөл төсөөлөхийн аргагүй олон. Өнгөний хувьд цагаан, шар, улаан, ягаан, хөх, хар байхаас гадна бөөрөнхий, зууван, гонзгой, мушгирсан, гарын сарвуу шиг хэлбэртэй булцуунууд хүртэл байх юм. Шохойн чулуу шиг цагаан өнгөтэй нь зэрлэг төмс гэнэ. Төмсний булцууны хальсанд 3-7 хувийн соланин хэмээх алкалоид бүхий бодис агуулагдах ба хэрвээ энэ хэмжээ 20 хүртэл хувь нэмэгдэх аваас идэхэд хортой болно. Төмс ногоорсон, гашуун амттай болох тусмаа соланин ихтэй байгаагийн илрэл. Зэрлэг төмсөнд соланиний агуулагдах хэмжээ өндөр бөгөөд үүгээрээ ч өөрийгөө хортон шавьж болон халдварт өвчнөөс хамгаалах байгалийн зохиролтой. Уугуул иргэд зэрлэг төмсийг хураан авч голын урсгалд мулз угаадаг гэнэ. Улмаар өндөр уулын бэлд нарны хүчтэй туяанд шарж, хорт бодисоос нь ангижруулан хүнсэндээ хэрэглэдэг уламжлалтай. Наранд түлэгдсэн зэрлэг төмсний гадаргуу шохойждог учир нь тэр буюу.     Тус төвд намайг хүлээн авч нэлээдгүй цагаа зарцуулан, тал бүрийн мэдээлэл өгсөн эрдэмтэн бол Панам Улсын иргэн, Доктор Роберто Куйроз байсан юм. Тэрээр төмс судлалаар сүүлийн 10 гаруй жил дагнан ажиллаж байгаа хөдөө аж ахуйн мэргэжилтэн хүн  юм байна. Төвдийн өндөр ууланд долоон жил ажилласан энэ хүн сарлагийг хэнээс ч илүү мэднэ. Андын нуруунд дөрвөн жил амьдарч, судалгаа хийсэн тул нутгийн уугуулуудын төмсийг тарих, хэрэглэх арга туршлагыг гайгүй сайн өвлөсөн бололтой. Ер нь төмс судлаачид Андын нуруу руу тэмүүлнэ.Тэдний судалгааны обьект бол Андын нурууны алдарт Папа.    Өндөр уулын цаг агаар өдрийн хэд солигдож 23 хэмийн дулаанаас хэдхэн цагийн дотор 0 хэм рүү унах ч энүүхэнд. Чухам тэр тогтворгүй цаг уурын ая данг даан ургаж байгаа төмс манай орны онцлогт нэн тохиромжтой санагдав. Ялангуяа хүйтэнд тэсвэртэй төмс монголчуудын сонирхлыг ихэд татах нь эргэлзээгүй. Төмс эмзэгхэн булцуутай тул хасах нэгээс хоёр хэмд хайрагдах гээд байдаг харин хүйтэнд тэсвэртэй нь хасах таван хэм хүртэл ажрахгүй. Тиймээс ч  энэ төмсийг Перугээс Умард Солонгос руу амжилттай нутагшуулсан тухай сураг сонсогдож байна билээ.    Монголчууд бид төмсийг тариалаад хагас зууныг үджээ. Бидний хувьд төмс бол улаан буудайн дараа орох хоёр дахь талх болжээ. Монгол Улс сүүлийн жилүүдэд Атрын гуравдугаар аян, Төмс хөтөлбөрийг хэрэгжүүлж, дотоодынхоо төмсний хэрэгцээг хангахыг зорьж байна. Чухам энэ цаг үед Олон улсын төмсний төвтэй хамтран ажиллах аваас тариалах төмсний нэр, төрлийг олшруулан, чанар, хүртээмжийг сайжруулж, эрдэмтэн судлаачдаа олон улсын төвшинд бэлтгэх боломжууд нээгдэнэ. Монголын ХХААХҮЯ болон Олон улсын төмсний төвийн хооронд албан ёсны хамтын ажиллагааны баримт бичиг тун удахгүй зурагдахаар зэхэж байна.   Мөнх цаст Андын сүрдэм өндөр ууланд монгол эрдэмтэдийн мөр гарч, нэрээ дуурсагдах бүтээлээ туурвих цаг асуй. Андын нурууны эрхэмсэг Папа эх оронд минь энх тунх үрслэх болтугай!       Ч.СОСОРМАА

Нөхрийн бичээс...6 сар 1. 9:56

Сайн байцгаана уу. Би эрчүүддээ сургамж өгөх үүднээс энэхүү захиаг илгээж байна

Өрнийн амьдрал нээрээ бидний бодсон шиг гэж үү?5 сар 31. 17:20

Шинэ зеландад олон жил амьдарсан туршлагаасаа бодох юм бол дэлхийд баян чинээлэг бөгөөд өртөг өндөртэйгээрээ дээгүүрт ордог энэ улс оронд, баян чинээлэг хүмүүс нь хичнээн өөр маягаар амьдарч байна. Манай монголд дөнгөж баяжиж эхэлсэн хүмүүс юмуу дундхан амьдралтай хүмүүс хүртэл хэрхэн яаж аяглаж байна гэдэг газар тэнгэр шиг ялгаатай байдаг

Р.Эмүжин: Тэр дэндүү хүүхдээрээ юм. Инээх нь, ярих нь, гуних нь хүүхдээрээ5 сар 30. 18:04

Тэр дэндүү хүүхдээрээ юм. Инээх нь, ярих нь, гуних нь хүүхдээрээ

School police: Хөөрөөд байгаарай чи цагдаа юмуу5 сар 29. 11:48

 Өнөөдөр сургууль дээр "School police" хийлээ. Сургуулийн хүүхдүүдийг хараад, өөрийнхөө хүүхэд насны алдарт тоглоомууд болох тэвэг, бөглөө, усан байлдаан, чулуун байлдаан, сега мегагаа бодож инээд алдаад л, жигтэйхэн сайхан байж байтал гэнэт нэг баагий гарч ирээд нөгөө сургуулийн нарийнхан зам дээр машинаа тавьчихаад буугаад явах гэж байдаг юм. Тэгэхээр нь Наанаа зогсож болохгүй ээ, машинаа холдуулаарай гэсэн чинь Хөөрөөд байгаарай чи цагдаа юмуу гэнээ

Өвөө эмээгээ би "миний хоёр амьд бурхан" гэж дуудаад загнуулдаг юм5 сар 19. 17:51

"Өвөө эмээгээ би "миний хоёр амьд бурхан" гэж дуудаад загнуулдаг юм. Эмээ "бурхан байхдаа яахав дээ" л гэдэг

Өчигдөр би нөхөртэйгөө маргалдаад аавын гэрт цүнхтэй хувцасаа аваад гүйгээд ирлээ5 сар 18. 11:03

Өчигдөр би нөхөртэйгөө маргалдаад аавын гэрт цүнхтэй хувцасаа аваад гүйгээд ирлээ. Ээж намайг тайвшруулах гэж хичээнэ

Номын сан, Шүүхийн шийдвэр гүйцэтгэх албыг юу нэгтгэдэг вэ?5 сар 17. 8:22

“НОМЫН САН” + “ШҮҮХИЙН ШИЙДВЭР ГҮЙЦЭТГЭХ АЛБА” энэ 2 тэс өөр хоёр байгууллага, ажил үүрэг, бүтцийн хувьд тэс өөр. Харин биднийг юу нэгтгэдэг вэ? Мэдээж, номонд дуртай хүмүүс мөн мэргэжилдээ хайртай номын санчид. Манай номын санд урагдаж элэгдээд үйлчилгээнд гаргах боломжгүй, хавтасгүй болсон номнуудыг ШШГА-д хүмүүжиж байгаа хүмүүжигч нар яаж засаж сэлбэж өгсөнийг хар даа. Тэд ном бүрийг хавтаслаад, үдээслээд, өөрсдөө зурж чимэглээд, дээрээс нь монгол бичгээр нэр хаягийг бичжээ

Шинэ мэдээ

Баяр баясгалан, ажлын амжилт, сэтгэл ханамжийг авч ирнэ2 минут 53 секундын өмнөОУХМ боксчин Ж.Отгонжаргал БНСУ-д бусдад зодуулж, биеийн байдал нь хүнд байна3 минут 49 секундын өмнөМодель Амгаа жүжигчин Бямбаатай учир ургуулсан уу7 минут 45 секундын өмнөТрампад зүтгэх болсон Хоуп Хикс гэж хэн бэ13 минут 3 секундын өмнө13 жилийн өмнө гээсэн бөгжөө луувангийн ачаар олжээ17 минут 3 секундын өмнөУсайн Болт хөлбөмбөгт хүч үзэх үү?23 минут 29 секундын өмнөБ.Обамагийн жиргээ дээд амжилт тогтоов29 минут 1 секундын өмнөУлаанчулуутын хогийн цэгийг битүүмжиллээ32 минут 30 секундын өмнөМонголыг мөхөөх таван өгөөшийн арга37 минут 15 секундын өмнөАНХААР: Амь шигээ хайрладаг үр тань, амиа хорлох талаар бодож байгаа юм биш биз37 минут 48 секундын өмнө“Галт шорон” зоогийн газар39 минут 15 секундын өмнө10 мянга орчим сурагч гурван ээлжээр хичээллэнэ44 минут 17 секундын өмнөИрэх сарын нэгэнд хүлээлгэн өгөх зам засварын ажлын гүйцэтгэл дуусчээ45 минут 51 секундын өмнөБ.Хангай Япон улсын Парламентын дээд танхимаас зохион байгуулсан тэмцээнд түрүүлжээ50 минут 45 секундын өмнөШ.Алтанбагана "Цагдаагийн олимп"-ийн наадмын рекорд амжилтыг эвдлээ55 минут 22 секундын өмнөУдирдах Зөвлөлийн хурал дээр У.Хүрэлсүх буулт хийжээ1 цаг 1 минутын өмнөД.Лүндээжанцан: Үндсэн хуулийн өөрчлөлтийг Ард нийтийн санал асуулгаар шийдвэрлэнэ1 цаг 6 минутын өмнөӨнөөдөр цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийх хуваарь1 цаг 11 минутын өмнөШуурайн Солонго: Цооногт1 цаг 14 минутын өмнөНэймарын шинэ хамгаалагч1 цаг 16 минутын өмнөШэрон Стоун эрс өөрчлөгдөв1 цаг 22 минутын өмнөЗасгийн газрын ээлжит хуралдаан 11.00 цагаас болно1 цаг 27 минутын өмнөМ.Шарапова-д US Open-д оролцох эрх олгожээ1 цаг 34 минутын өмнөЗүүн гар тийш эргэх хөдөлгөөнийг зөв "залж" болно1 цаг 44 минутын өмнөТэнгэр аргадаж, нутгийнхныг царайлчилсан нүүдлийнхэн1 цаг 54 минутын өмнө"Эмнэг сургагч" баримлыг бүтээсний 70 жилийн ой тохиож байна2 цаг 4 минутын өмнөСХД-ийн 22-р хороо хоёр шинэ цэцэрлэгтэй боллоо2 цаг 14 минутын өмнөҮс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй2 цаг 24 минутын өмнөУлаанбаатарт өдөртөө 26 хэм дулаан байна2 цаг 34 минутын өмнөМАН-ын УЗ-ийн хурлаас сонгуулийн үр дүнд үнэлэлт өгөх ажлын хэсэг байгуулав8 сар 16. 21:58
© 2008 - 2017 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. "ЭДИМVVН" ХХК.