Энтертайнмент

“Өвөл” шоу тоглолт ёс заншил, өв соёлын үнэ цэнийг үзэгчдэд мэдрүүлэв12 сар 18. 10:25

“Корпорейт конвеншн центр”-ийн хамт олон улирал бүр үндэсний язгуур урлагийг орчин үеийн хөгжмийн хэмнэлтэй хослуулсан шоу тоглолтыг үзэгчдэд хүргэдэг уламжлалтай. “Наадам”, “Намар” зэрэг тоглолтыг амжилттай зохион байгуулж үзэгчдээс өндөр үнэлгээ авч чадсан “Корпорейт энтертайнмент” багийн уран бүтээлчид энэ удаад “Өвөл” шоу тоглолтыг арванхоёрдугаар сарын 15, 16-ны өдрүүдэд зохион байгуулсан юм.

М.Дорждагва: Уртын дуу Монгол сэтгэхүйн хэмжүүр12 сар 18. 9:57

Монголчууд бидний өвөг дээдэс зуун зууны тэртээгээс эх сайхан нутагтаа эзэн нь байж, хөх мөнгөн тэнгэр, хөрст алтан дэлхийн наран, саран, одод огторгуйг ажин, амьдралын хэв маяг аж байдлаас урган гарсан сэтгэлийн яруу эгшиглэнгээр уртын сайхан дууг төрүүлсэн бизээ. 

Жагдалын Лхагвагийн шид12 сар 18. 9:37

Дурсамж эргэцүүлэл   Дорнын говьдоо багтаж ядан төрсөн Жагдалын Лхагва хэмээх жинхэнэ байгалиасаа, говийн хараа цуцаам буурал талаасаа яргаж ургаж гарсан, ертөнцөд гагцхүү зохиолч байхын ид шидэнд төрсөн, нэн ховор авьяастан, урлахуйн гэгээнтэн гэмээр юм юмаараа дэндүү элбэг нэгэн байсан юм. Харин элбэгийнхээ дайтай элбэгийг гүйцээж хараахан чадаагүй боловч үлдээсэн бүхэн нь чадсан ч юм шиг уншигчдын сэтгэлд, номын хуудсанд мөнхрөн үлджээ

Ш.Пүрэвсүрэн Эрхүүгийн хавар12 сар 18. 9:02

Нэг үеийн оюутан, эдүгээ Монгол Улсын гавьяат жүжигчин “буржгар” Жагааг “Эрхүүгийн хавраа” дуулах бүрт өргөн Cибирийн энэ хотод өнгөрөөсөн нэгэн  жилийн дүр зураг нүднээ тусдаг билээ. Одоогоос дөчөөд жилийн өмнө буюу 1976 оны намар би Эрхүүгийн их сургуулийн бэлтгэлд  орос хэл үзэхээр ирсэн юм

Шинэ жилийн гацуур12 сар 18. 8:20

Хагас онгойлгосон шилэн хаалганы завсраар зузаан бор ноосон малгай дарж өмссөн толгойн орой төө доогуур цухуйв.- Өршөөгээрэй, хүүхээ. Болор-Эрдэнэ эрхлэгчтэй... Аан, та юу? Цэлхийсэн зовхитой үрчгэр өвгөн халтар мяндсаар уясан навсгар хоёр боодол ном чирэн хүндээр амьсгаадсаар орж ирэхэд өрөөгөөр нь дүүрэн нүүрс ханхлаад явчих шиг болжээ. Учиргүй хир даг болчихоогүй ч гандсан хүрэм, хоншоор нь занхайсан, энд тэндээ халцарч цоохортсон нохой гутал өмссөн өвгөнийг Эрхлэгч аль газрын гаваас гараад ирэв үү гэх шиг оройноос нь ул хүртэл нүдээ дүрлийлгэн гайхан харав. Тансаг баян хотхонд нь иймэрхүү хогийн цэгийн хүн огт үзэгддэггүйсэн. Өвгөн бөгшүүлэн ханиалгаж өцөгнөсөөр ширээнд нь ойртож ирэхэд сэжиглэсэндээ жаал тэвдэж, буйдан тийш заагаад суу гэж хэлэх гэснээ болив. Хүүхдүүд суудаг өнгөлөг цэвэрхэн сайхан буйдан нь хайран санагджээ. - Өглөө Та надруу утасдсан даа, нөгөө хүүхдийн номын хүн байна аа, өвөө нь... Ринчинбумба гээд та над руу ярьсан даа... Түрүүхэн та бас надруу залгаагүй юу. Тэгээд л хэдэн номоо чирээд ирлээ. Цэцэрлэгийн захирал бүсгүй Шинэ жил угтан эцэг эхчүүдэд зориулсан өдөрлөгийн үеэр хүүхдийн номын худалдаа гаргавал зүгээр гэсэн зөвлөгөөний дагуу хоёр хүн лүү утасджээ. Эхнийх нь хүүхдийн ном хэвлэлээрээ тэргүүлдэг нэгэн Хэвлэлийн газрын менежер хүүхэн байв. Шавхалзсан тэр менежер даруй давхиж ирээд эрхлэгчид бамбайсан гоёмсог хавтастай ном бэлэглэж, 200 гаруй нэр төрлийн хүүхдийн ном авчран, эцэг эхчүүдэд нь сурталчилж зарахаар тохироод явжээ. Харин хоёрдахь нь утасны цаанаас дуу нь сонсогдож ядсан хүн байсан юм. "Хамгийн сайн хүүхдийн ном зардаг хүний утсыг олж өгөөч" хэмээн утга соёлын салбарт нэлээд нэр хүнд бүхий нэгэнд хандсанд өгсөн утас нь билээ. Утасны цаана ийм үзээрийн хүн байна гэж яаж ч санах вэ дээ. Арай тэр эрхэм хүндтэй хүн ийм өвгөнтийн хүний утас өгмөөргүй. Андуурчээ. Хааяа зоогийн газарт нэг иймэрхүү ном гэж хэлэхэд хачин юм барьчихаад "Ганцхан ном авчихаач" хэмээн гуйгаад хоол идүүлдэггүйчүүдийн нэг бололтой.Нэгэнт хүрээд ирснээс хойш яахав, хөөгөөд гаргалтай нь биш, өндөр боловсрол, бас нэр төрд нь харш шүү дээ. - Таны ном гоё зурагтай юу?- Байхгүй ээ, гэхдээ агуулга нь ер гологдохгүй. Бас хямдхан...- Та нэг хоёрыг үзүүлээч...Өвгөн ханиалгасаар хиртэй зузаан хумстай салгалсан хуруугаараа үхлүүт уясан уяаг тайлах гэж нэлээд тэвдэв. Захирал бүсгүй биеэ барин, нүүрэндээ инээмсэглэлээ барин хүлээнэ. Дээр үеийн тамхи ороодог сониных шиг бор цаастай, голдоо бүдүүн хадуун ганц үдээс дарсан, хавтас нь ч доторх шигээ нимгэн, өнгө үзэмж гэж ёстой авах юмгүй, ядаж байхад жирийсэн жижигхэн үсэгтэй хэд гурван номыг захирал бүсгүй нүүрэн талаас нь нэг, сөхөж нэг хараад ширээн дээрээ шидчихэв. Ийм улирсан баларсан хачин муухай юмыг хүүхдүүдэд нь зарвал, тэгээд зогсохгүй ийм зүс царайтай хүнээр ном заруулаад зогсож байвал эрхэмсэг эцэг эхчүүд дургүйцнэ дээ.- Зураггүй юм байна шүү дээ. Ийм ном заруулахгүй ээ.- Миний охин, ах нь зураггүй, гэхдээ үлгэрийн хувьд ер нь гайгүй байж болохоор, бас их олон үлгэртэй гэдгээ утсаар ярихдаа хэлсэн шүү дээ. Та, үлгэр нь сайн бол болно гэхээр нь...л...Үнэхээр л өглөө тэгэж хэлсэн нь үнэн билээ. Эрхлэгч бүсгүй тээнэгэлзэв.- Уг нь уншвал их олон үлгэртэй, Та нэгийг нь ч болов уншаад үзэхийг бодоорой гэснээ өвгөн хатингар хар гараараа нүүрээ арчаад – Сайхан зурагтай, сайн хэвлэлтэй номууд хүүхдэд хэрэгтэй байлгүй яах вэ. Гэхдээ уншаад өгөхөд урамтай нь ч бас хэрэгтэй шүү дээ. Яг үнэндээ таван өгүүлбэртэй номыг хүүхэд хичнээн ч унших вэ дээ хэмээн аргадангуй өгүүлэв.- За за, та номнуудаа манай туслах охинд тоолж үлдээгээд явчих гэж эрхлэгч уцаарлангуй хэлэв. “Бас бусдын номыг гоочлох санаатай. Юу бариад явж буйгаа мэддэг ч болоосой” хэмээн бодов. - Уг нь ах нь өөрөө зогсоод номоо тайлбарлаад зарвал арай дээр юмсан. Энэ нь ийм учиртай үлгэр юм гээд. Нийтдээ 9 төрлийн ном байгаа, ном бүрдээ 30 гаруй үлгэртэй, нийтдээ 300 орчим үлгэр бий. - За хэрэггүй дээ, өвөө. Манайхаас нэг хүн гаргаад заруулчихна. Та зүгээр л тоолж өгөөд явчихаж үз.Өвгөн баахан дурамжхан аястай эргэлзсэнээ - За тэгвэл тэр зарсан хүнд нь бас шагнал урамшуулал өгнө шүү дээ гээд, эрхлэгчийн хариуг хүлээн жаахан зогссоноо хариу үгүйд гомдсон мэт нүүрээ нэг үрчилзүүлснээ бөгшүүлэн ханиалгасаар бөгтөгнөн гарчээ. ***Маргааш нь хувийн цэцэрлэгийн эрхлэгч Болор-Эрдэнэ хүрэлцэн ирсэн эцэг эхчүүдэд баярласан талархсанаа илэрхийлэн үүдэндээ зогсож байтал өчигдрийн өвгөн ороод ирэв. Цэцэрлэгт нь Яамны томчуул, алдартай компанийн захирлууд зэрэг нэр нөлөөтэй эрхмүүдийн хүүхдүүд явах билээ. Өнөөдөр тэднээс нэг бус нь ирж өдөрлөгт оролцсон байв. Тэдгээр хүндэтгэлт хүмүүсээс санаа зовсон Эрхлэгч бүсгүй өвгөний өөдөөс тосож очоод,- Та маргааш ирж болсонгүй юу? Утасдаж байгаад, одоо бид завгүй байгааг та харж байгаа биз дээ хэмээн намуухан боловч зуунги өгүүлсэнд өвгөн ихэд цочин эрхлэгчийн өөдөөс шалхгар зовхио өргөн харжээ. Ер бусын гүн атлаа хүүхдийнх шиг мэлтэлзсэн тунгалаг нүд хараад эрхлэгч гайхсан ч анзаарах сөгөө байсангүй.- Маргааш ир гэж хэлээгүй дээ, хүүхээ. Тэгээд өнөөдөр л... зарагдсан бол хэдэн төгрөг нь хэрэг болоод...- За, за та улавч углаад дээшээ хоёр давхарт гарч манай туслахаас номоо аваад яваарай. Өвгөн хүндээр амьсгаадсаар шат өгсөв. "Хурдлаарай" гэж араас нь хашгирмаар болсон ч амаа хамхив. Номууд нь өчигдрийн тавьсан тэр газраа, боодлыг нь задлаа ч үгүй байсанд өвгөн хэдэн сөрвөгөр цагаан сахалтай хошуугаа цорвойлгон зэллүүлж буй нялх тугал шиг зөөлхөн гунганав. Эрхлэгчийн туслах ч юм хэлсэнгүй. Хоёр боодол номоо чирсээр нэг давхар луу бууж ирэхэд Эрхлэгч бүсгүй дахин дахин тонголзсоор нандин тансаг хувцастай өндөр цагаан эрхмийг үдэн гаргаж байв. Өвгөнийг хараад нүүрэн дэх инээмсэглэл нь хормын зуурт арилж, - Та номоо тоолж авав уу? гэлээ.- Хэд гурван ном дутуу байх шиг байна- Таны ном нэг ч зарагдаагүй шүү дээ. Зарагдаагүй юм хойно яалаа гэж дутах юм гэлээ.- Дэлбээ нь нээгдээгүйсэн бол цэцгийн өнгө яахин харагдах билээ. Жигүүр нь дэлгэгдээгүйсэн бол бялзуухай хэрхэн нисэх билээ.- Юу гэнэ ээ? Эрхлэгч бүсгүй өвгөнийг ухаан солиотой байж магад гэсэн бодол төрж хойш нэг алхав.- Лангуун дээр гаргаж тавиагүй хойно яаж ч зарагдах билээ л гэсэн юм аа. - Угаасаа ийм царайтай ном ганц ч ширхэг зарагдахгүй шүү дээ, . Манай эцэг эхчүүд ном авдаггүй биш, маш сайн авдаг. Зурагтай, сайн хэвлэлтэй номууд авдаг... Нөгөө хэвлэлийн газрынхан авчирсан хэдэн зуун номоо нэгийг ч үлдээлгүй зарсан. Баярлаад л явцгаасан даг.Энэ сүүлчийн үгийг бүр зориуд хэлэв. Ийм хөгийн юмс авчирчихаад яаж гаргаж зарсангүй гэж хэлж чадаж байна аа. Бас загначих санаатай. Харин өвгөн гунигтайгаар толгойгоо сэгсрээд номоо чирсээр үүд рүү очоод хаалганы хажууд зогссон жижүүр хөгшинд,- Машид ихээр гялайлаа. Ач, зээ нартаа уншиж өгөөрэй гээд хүрэмнийхээ халааснаас хоёр гурван салбагар ном өгч буй харагдав. Жижүүр хөгшин өвгөнийг хоёр ч удаа энэ тансаг нандин цэцэрлэгийн үүдээр хэл үггүй оруулж өгсөн юм.Өвгөнийг гарсны дараа эрхлэгч жижүүртээ дөхөж очоод:- Та дахиж гудамжныхныг битгий оруулж байгаарай. Хүүхдүүдэд элдвийн халдварт өвчин тарвал хэцүү шүү дээ гэж эелдгээр зөвлөв. Өвгөн бөгшүүлсэн хэвээр үүдний довжооноос бууж, хэд алхаад эргэж харлаа. Тансаг чамин хороололд байх өндөр үнэтэй хувийн цэцэрлэгийн загварлаг хөөрхөн дөрвөн давхар хар ногоон байшин өвгөнд элин галавын танил бавгар сахалтай, ногоон хөвдөөр хучигдсан аварга хадан цохио болон харагдахуй гараа салгалуулан өргөж жинхэнэ эр цэргийн ёсоор тавхийтэл ёсолжээ. ***Нөгөөдөр нь "Хөгжилтэй бамбарууш" цэцэрлэгт Яамны нэгэн өндөр мяндагтан морилсонд Болор-Эрдэнэ эрхлэгч хөл алдан угтаж, цэцэрлэгийнхээ аль л өнгөтэй өөдтэйг үзүүлэв. Дангаасүрэн дарга хоёр гараа өвчүүндээ бариад, - Гайхалтай юм аа. Таны хөдөлмөр, мэдлэг, сэтгэл зүтгэлээрээ бүтээн босгосон энэ үлгэрийн ертөнцөд Финландууд ч атаархана даа. Дэлхийн түвшинд хэдийнэ хүрчихжээ. Бахархаж байна. Үнэхээр хэлэх үг алга, Монголын сургуулийн өмнөх боловсролын салбарт Та бол яах аргагүй үлгэрлэгч, манлайлагч юм аа гэсэнд,- Их баярлалаа. Маш их баярлалаа. Улс орны маань ирээдүй шүү дээ. Цэцэрлэгийн насанд нь өсөж, өндийсөн орчин бол хүүхдийн насан туршийнх нь хамгийн чухал боловсрол, амьдрах чадварынх нь суурь шалтгаан болдог гэдгийг одоо Японы эрдэмтэд батлаад байгаа. Бид ч түүнийг туршлагаараа нотлохыг хичээн ажиллаж, зүтгэж байна л даа. Гол нь эрдэм мэдлэгтэй гэхээс илүүгээр хүнлэг, хүнийг хүндэлдэг, нэг тийм... гээд эрхлэгч бүсгүй гацсанаа, - хүмүүжил, соёлтой иргэдийн эх уурхай бол цэцэрлэг шүү дээ. Манай цэцэрлэг тийм л зорилтын төлөө бүхнээ шавхаж байна гэв.- Ийм зүйлийг бүтээж босгож буй хүмүүсийг Төр бүхий л талаар дэмжих ёстой юм. Харамсалтай нь манай зарим популистууд өндөр төлбөртэй хувийн цэцэрлэгт хувьсах зардал өглөө гэж шүүмжилж байгаа. Ийм гэгээн үйлс бүтээж буй хүмүүст төр хувьсах зардлаа харамлаж болохгүй ээ. Энэ бол төрийн зүгээс та бүхэнд өгч буй бодит дэмжлэг болох ёстой. Би энэ тал дээр маш хатуу байр суурьтай байх болно гэв.Яамны мяндагтны хамт нүдний шилтэй, занхагар толгойтой бас нэг хүн иржээ. Боловсролын салбарт гадаадын хөрөнгө оруулалт татах талаар амжилт олж буй төслийн удирдагч гэнэ. Одоо бол нийслэлийн сургууль, цэцэрлэгүүдийн номын сангийн фондыг баяжуулах төсөл эхлүүлээд байгаа ажээ. Тэрбээр анги бүлгүүдийнх нь номын сангуудыг анхааран үзэв. Эрхлэгч тавиурт нямбайлан өрсөн саяны өдөрлөгийн үеэр нэр хүндтэй хэвлэлийн газраас авсан номоо бахдан танилцуулсан авч Төслийн удирдагч гүйлгэж хараад л өнгөрөв. Эцэст нь эрхлэгчийн өрөөнд орцгоолоо. Төслийн удирдагч буйдан дээр суугаад хойш налахдаа ирмэг дээр нь байсан хүүхдийн эвлүүлдэг тоглоомыг санамсаргүй буйдангийн ар руу нь унагачихав. Тоглоомыг авахдаа бас хэдэн номорхуу юм хамтад нь гаргаж ирээд, сөхөж харснаа нүдэнд нь баяр баясгалан гийгээд явчихсаныг Монголын боловсролын хөгжингүй ирээдүйн талаарх амттай сайхан яриандаа халсан Эрхлэгч бүсгүй, Дангаасүрэн дарга хоёр анзаарсангүй. - Болор-Эрдэнэ эрхлэгчээ, Та ч үнэхээр гайхалтай хүн юм аа. Миний хайгаад байсан номууд танай өрөөнд байж байдаг байна шүү хэмээн дуу алдахад л сая Төслийн удирдагчийг анхааран харцгаав.- Тийм шүү, бид өчигдрийн өдөрлөгийн үеэр Хэвлэлийн газраас нь захиалж авсан юм. Үнэхээр сайхан номууд билээ. Харамсалтай нь бүлэг болгондоо авч өгч чадсангүй, санхүүгийн боломж... Км, уучлаарай, Та мэднэ дээ. Бидэнд тийм боломж тэр бүр байдаггүй гэдгийг. Эцэг эхчүүдийнхээ сэтгэлийг хөдөлгөж байгаад бүлэг бүрдээ нэг нэг бүтэн цуврал ном авчихая гэсэн ч санаснаар болсонгүй гээд Эрхлэгч өрөвдөлтэй царай гаргав.- Тэр хэвлэлийн газрын номуудыг чинь би түрүүн харсан шүү дээ. Би тэдгээр номын тухай яриагүй, харин энэ номыг хэлж байна аа...- Аль...- Энэ...Төслийн удирдагчийн гар дээр өнөөх өвгөний хэдэн навсархай муухай ном байх ажээ. Өвгөн боодлоо задалж өөрт нь ном бүрээс нэг нэгийг авч өгснийг Эрхлэгч үзээд ширээн дээрээ мартчихсаныг эрх хүүхдүүд нь аваад буйдангийн араар чулуудчихсан байжээ. Өвгөн хэдэн ном дутуу байна гээд гомдоллоод байсныг сая санасан Эрхлэгч, - Аан, та наад номоо хэлээд байна уу?- Яг тийм, энэ номыг... Би энэ номыг хайгаад ер олохгүй байсан юм. Үүнийг олж, хэвлүүлээд, сургууль, цэцэрлэгүүдэд тараахсан гэж л... - Танд хэрэгтэй бол аваарай л даа. - Маш их баярлалаа. Манай төслийн зорилго ер нь л ийм юм, Үндэснийхээ уран бүтээлчдийн бичсэн хүүхдийн хамгийн шилдэг сайн бүтээлийг л олж тодруулах. Энэ Ринчинбумба гуайн үлгэр-түүхүүд бол монголын хүүхдийн зохиолын сор нь байгаа юм. Эрхлэгч бүсгүй төслийн удирдагчийг ихэд гайхан харав. Юу яриад буйг нь эхлээд сайн ойлгосонгүй. Өнөөх траншейнийх шиг өвгөн өөрийгөө яах аргагүй Ринчинбумба гэж байсан нь тодхон санагдав. - Та энэ номуудыг яаж олж авав?. - Аан, наад номуудыг чинь уу? .... Ринчинбумба гуай өөрөө ирээд ... манай цэцэрлэгт бэлэглэсэн юм.- Өө тийм үү, ашгүй дээ. Бид тэр хүний сургийг гаргах гээд хайгаад байсан юм. Ринчинбумба гуай чинь Монголдоо л Андерсен байхгүй юу даа. Андерсен шүү дээ, Монголын Андерсен. Та ойлгож байна уу? гээд сэтгэл нь хөдөлсөн өнөөх эр занхагар толгойгоо сэгсчиж, - Та ч үнэхээрийн онцгой буянтай хүн юм. Бид төсөлдөө танай цэцэрлэгийг хамгийн түрүүнд багтаах учиртай боллоо доо гэв.- Ашгүй, яасан сайн юм бэ. Би Ринчинбумба гуайн утсыг нь өгч чадна шүү. Ингэж хэлээд Эрхлэгч бүсгүй өнөөх өвгөний утсыг хайсан боловч олсонгүй, хэрэггүй дугаар хадгалдаггүй учир цаасны өөдсөн дээр тэмдэглэж аваад, хэрэглэснийхээ дараа базаад хогийн сав руу шидчихсэн хэрэг. Тэгээд Ринчинбумба гуайн утсыг өөрт нь өгсөн танил руугаа тусламж эрэн утасдав. ***Ринчинбумба өвгөн тэр орой ханиадандаа бөглөчих шахан хэдэн номоо дааж ядан чирсээр гал хөсгүй хөлдүү гунз болсон оромжиндоо арай гэж иржээ. Тамир тэнхээ нь тасарч байлаа. Халуурсандаа бие нь дагжтал чичирнэ. Замдаа эмийн сангаар орж, өрхийн эмчийн бичиж өгсөн уушигны эмээ авах гэсэн авч, энэ сарынхаа үнэгүй авах эмийнхээ лимитийг дуусгачихсан гээд өгсөнгүй ажээ. Уг нь нэг хоёр ном зарагдсан бол эм, бас ганц шуудай түлээ ч болсон авах байв. Өдрөөс өдөрт бие нь сульдан муудах тул өвгөн номоо гадуур үүрч яваад зарж хүчрэхээ больж байлаа. Тэгээд ч одоо түүний муухан хэвлэлттэй номыг тоож авдаг хүн бараг үгүй болжээ. Өрөвдсөндөө л ганц нэгхэнийг авах агаад тэр нь тэтгэвэрийнх нь хэдтэй хамжаад торгоож болоод байдаг юм. Цахилгааныхаа төлбөрийг төлөөгүй сар орчим болсон тул хэдийнэ гэрлийг нь тасалчихсан байв. Хажуу айлын хөгшний түлээнээс хувааж түлсээр бас дуусаж буй тул өвгөн дахиж тэднийхээс түлш зээлэхийг хүссэнгүй. Өвгөн орон дээрээ сууж амьсгаагаа дараад, ханиалга нь түр намдах хооронд юу түлж, гал гаргахаа бодон ийш тийш эргэцүүлэн харав. Юутай ч цай чанаж уух хэрэгтэй, дээр авсан жаахан царван байгаагаа буцалгаж уувал ханиалга нь жаахан дарагдах болов уу хэмээн найдна. Саяны чирч ирсэн хэдэн номоос нь өөр түлчихээр юм ер үгүй болжээ. Эцэст нь өвгөн хүч шавхан зүтгэж зуухныхаа өмнө өвдөглөн суув. Тэгээд номоосоо хэдийг авч дэлгээд, хуудас бүр дээр нь үнэрлэн үнсэв. Тэдгээр үлгэр түүхүүдийг бичиж байхдаа мэдэрч байсан баяр бахдал, хөөрөл догдлолтойгоо хагацан салах ёс хийж буй нь тэр ажээ. Яг л үр хүүхдээ үнсэж буй мэт тийн хэсэг суугаад шуухитнасаар номоо базан бөөгнүүлээд гал руугаа хийв. Чүдэнз зураад эргэлзсэн мэт хэсэг суув. Чүдэнз шатан, хурууг нь түлсэнд тосгуур луугаа шидээд, гүнзгий шүүрс алдан хэсэг зууртаа тээнэгэлзэн суулаа. Халааснаасаа товчлууруудынх нь тоо хэдийнэ арилаад, дэлгэц нь хагарч, дээрх нь үзэгдэхгүй болсон Nokia 3350 утас гаргаж ирэв. Нэг дугаар цуглуулснаа залгасангүй. Гадагшаа ярих нэгжгүй болоод хэд хонож буй билээ. Олон жил хань болсон элэгдсэн муу утсаа өвгөн энхрийлэн илээд,- Чи бид хоёр ч үнэхээр л үеэ өнгөрөөжээ хө. Бидний үе зун шиг л нисээд явчихжээ. Зун шиг. Эрвээхэй далавчаа дэвдэг шиг л.. эргэлдэн бүжиглэсээр нисээд явчихсан байна шүү дээ. Гэхдээ зунаас ондоо нь эргэж ирэхгүйгээр ... гэв. Ханиалга нь хөдөлж, хэсэг зуурт бөгшүүлээд бүр таг болов. Арай гэж өндийгээд, нус нулимс болон халтартсан нүүрээ нэг шударснаа чүдэнзээ ахин зурж гал руу хийлээ. Халуурсандаа юу, эсвэл даарсандаа юу дагжин чичирнэ. Ном нь дүрэлзэн аслаа. Өвгөн боодолтой номоо татан хажуудаа ойртуулаад, нэг нэгээр нь дэлгэн, нэг том илж, үнсчихээд үнгэж бөөгнүүлэн ар араас нь галруу хийж гарав. Гал дүрэлзэх бүрээр хурц жадтай хурц гялалзсан улаан хувцастай нэг нэгээсээ ялгарахын аргагүй галын журамт дайчид зуухны амнаас шуугин дүүлэн гарч ирээд мөсөн өвлийн эрэмгий догшин жижигхэн мөсөн цэргүүдтэй тулалдаж эхлэв. Өвгөн тэдний тэмцэлдээнийг харж баясан хөгжиж, улаан хувцаст цэргүүдийг уухайлан дэмжиж сууна. Боодолтой номоосоо нугалан гал руугаа хийх хэрээр улаан цэргүүд улам олноороо бужигнаад, уухайн дуу нь гэрээр нь дүүрэн хадаж байлаа. Тэдгээр улаан цэргүүдтэй хамт өвгөний хайртай дотно найзууд нь болох Шоргоолжин морьтой Шогноохой хүү дэрсээр сүлжиж уран гоёмсог урласан сүйх тэрэгтэйгээ давхин гарч ирлээ. Шоргоолжин морь нь хазаар даран нэг дугтарснаа багана өгсөөд давхиж одоход дэрсэн дугуйн хэгээс нь гялалзана. Түүнтэй хамт Арваалзай аалз, Намуунаа хэмээх зөгий, далан давхар жигүүртэй Далжгай шар батгана, Цэмцүүхэй хэмээх хөх толбот цагаан далавчит эрвээхэй ч гал дотроос дүнгэнэх нь дүнгэнэж, жингэнэх нь жингэнэж, эргэлдэх нь эргэлдсээр гарч ирээд мөсөн цэргүүдтэй хийж буй тулааны талбар руу ар араасаа шуудран орж байлаа. Ногоолзой хэмээх газрын бөөс хүртэл галын эзний хайрласан галан үзүүртэй жад гозолзуулан тэрүүхэн зуухны өр даган гүйнэ. Өвгөн өр зүрхнээс нь баяр хөөрөөр төрсөн тэдгээр баатруудаа харан урамшин баярлаж, хөөрөн догдолсондоо уухай хашгирч, ямархан нэгэн дуу аялна. Цахилдаг өвсний эзэн цал буурал сахалтай Чүүчгэл нэрт одой өвгөн уртаас урт ороонго өвсний үндэс чирчихсэн гарч ирэхэд нөгөө үзүүр дээр нь Нугалуурхан нэрт төөлүүр хорхой суучихсан, гарьд өвсний ишээр хийсэн бишгүүр үлээж, түүний араас Цэцүүхэй цүүрцгэнэ, Тонтоохой нэрт тонгойдог хар хорхой хоёр хушны боргоцойн ясыг Далин хальсны дал дахь дальсаар бүрж хийсэн бөмбөр нижигнүүлсээр гарч ирэв. Мөн Дэгдүүхэй нохой бөөс дээр дээр үсчин дагалаа. Өвгөнийг гал руу номоо хийх хэрээр үлгэрийн баатрууд ар араасаа эцэс төгсгөлгүй мэт цувран гараад, хүйтний эзэн Жавар өвгөний мөсөн үзүүрт жад агссан түм буман догшин цэргүүд рүү дайран орцгоогоод, өмгөр муу гэрээс нь хургасан хүйтэн жаврыг мөч хормоор хөөж эхлэв. Өвгөн баяр хөөрөөр бялхан байж номоо дуустал галдсанд өмгөр гэр нь халуу дүүгэн, үлгэрийн баатрууд энд тэндгүй мөсөн цэргүүдийг үлдэн хөөж чадсан ялалтын баяраа хийн шуугилдан дуулалдацгаана. Арваалзай аалз аяганы ирмэг дээр тэнцвэрээ олж зогсоод арван хөлийнхөө хоёр дээр нь босож уран гоё ламбада хийхэд, Түмбүүхэй хэмээх түндгэр бяцхан цох цоохор далавчаа дэлгээд түүний дээгүүр эргэлдэх ажээ. Босгоны эзэн Борбэлзэг хөвүүн аяган дотор өнхөрч орчихоод гарч чадахгүй сандрахад, Шоргоолжин морьтой Шогноохой хүү хялгана өвсний үзүүр сүлжиж хийсэн амгалжаа шидэн өгч байв. Өвгөний өвчин зовлон арилаад, Дэгдүүхэй нохой бөөснөөс ч хөнгөн шингэн болж, үсрэн босов. Тэгээд айсуй буй шинэ жилийн дуу дуулан бүжиглэхэд үлгэрийн баатрууд нь галын журамт цэргүүдтэй хамт түүнийг тойрон бүжиглэж гарлаа. Өвгөн бүжиглэсээр, бүжиглэсээр тамирдан ядрах хэрээр тэрбээр анхилам ү

Болор цомын тэргүүн шүлэг: Ижийдээ нас гуйж бичсэн шүлэг Яруу найрагч М.Отгонбаяр12 сар 15. 20:45

Засгийн газрын 36 дугаар тогтоолоор Төрийн хошой шагналт, зууны манлай романч Чадраабалын Лодойдамбын мэндэлсний 100 жилийн ойд зориулсан БОЛОР ЦОМ-35" яруу найргийн наадам 2017 оны 12-р сарын 15-нд Алтай хотод маань болж 32 найрагч шүлгэн хүлгээ уралдууллаа. Эгшиглэнт эхийн хишигт найрагчаар энэ удаа Ховд аймгийн Дуут сумын уугуул яруу найрагч М.Отгонбаяр тодорч адис хүртсэн бол дэд байранд Говь-алтай аймгийн Бугат сумын уугуул яруу найрагч Х.Нямхишиг, гутгаар байрт яруу найрагч О.Цэнд-Аюуш, дөтгөөр байрт Б.Ганхүрэл, тавдугаар байрт яруу найрагч Одгэрэл нар шалгарлаа.   Нэг голын хүүхдүүд буюу Говь-Алтай аймгийн Бугат сумын уугуул Г.Сэр-Одын нэрэмжит шагналт яруу найрагч Х.Нямхишиг дэд байр, МЗЭ-ийн шагналт яруу найрагч Б.Ганхүрэл нар айрагт багтсан нь онцлогтой байлаа

Казахстан улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох хамгийн хэцүү байлаа12 сар 15. 17:51

Хэлд орсон буурь нь Монгол юм болохоорХөлд орсон хөрс нь Монгол юм болохоорМөлхөж өссөн шороо нь энд юм болохоорМөнхөд дуудагдах нэр нь Монгол юм болохоор Сэтгэл нь хаа холдохов дээСэргэлэн бор охины минь Төрөлх нутгаасаа явах хэцүү байсан байх Төрийн далбаагаа энгэрээсээ авахдаа яс нь шархирсан байх Түрүүлчээд бусдын дууллыг сонсоход Нулимс унагах ч багадах Түмэн олон чинь харин өмнөхөөсөө илүү хайрласан юм шүү Олимпийн наадамд онцгой байлааОлныг шуугиулсаар Казахстаны Анхдагч нь боллооБуурал тивд ч хүчирхэг байлааБудапештийн татамиг Монгол охид эзэгнэлээ Анхцэцэгийн хажууд байгаа нь үнэхээр өхөөрдөм Алтан медаль аваарай гэж дэмжиж буй нь сэтгэл хөдлөм Буян хурайдсан монгол түмний үрс болохоор Бусдынхаа төлөө гэсэн сэтгэл нь сайхаан Чанасан цайныхаа дээжийг Монгол руугаа өргөж байгаарай Чамайг гэсэн сэтгэлтэй түмэн олон тань бий Буяныг чинь арвидуулж бурхандаа хүртэл даатгах Буурал өвгөдийн удам үргэлж чамайг дэмжнээ ..“Казахстан улсын аварга шалгаруулах тэмцээнд оролцох хамгийн хэцүү байлаа. Учир нь энгэртээ Монголынхоо Төрийн далбаатай өмсгөл өмсөөд дэвжээнд гартал шүүгч солих, эсвэл далбаагаа хуулахыг шаардав

Далхаагийн Норов : Хонзон12 сар 15. 16:39

Явган ширээн доор хэвтээд халз өмнөөс ширтэн байгаа хар нохойн, том хүрэн нүдийг Чулуун сая л анзаарлаа. Yл цавчрах тэр нүд, нохойн нүд огт биш байлаа

Б.Шижирбат: "#agtvote8 гэж бусад орны өрсөлдөгч нарыг айтал хашгирцгаасан та бүхэндээ дахин дахин баярлалаа"12 сар 15. 15:45

"Asia’s Got Talent" шоу тэмцээнд өрсөлдөж дөрөвдүгээр байрын эзэн болсон Шижирбат маань өөрийн цахим хуудсаараа талархлаа илэрхийлжээ. Heyyy manaihaaan. Bi n 4d orsuuun

Санжийн Пүрэв : Цагаан дэрсний намаржаа12 сар 15. 15:37

Сутай Богд уулын нөмгөн хөх салхинд дэрсний саадаг намс намс бөхөлзөж; нөмөр нөөлгийг нь бараадсан хэдэн бор болжмор учир үл тайлагдах үглээ жиргээгээ уралдуулан гүйлдэнэ. Байлаа гэхэд илүүдэхгүй, алга гэхэд үгүйлэгдэх энэ сүрэг сүрэг болжмор

“Хөгжмийн бүтээлийн эрхийн хамгаалал” сургалт семинар зохион байгуулагдлаа12 сар 14. 9:45

ЗГХА, Соёл, урлагийн газраас зохиогчийн эрхийн талаарх мэдлэгийг ахиулах, хөгжим, дууны үйлдвэрлэлийг зохиогчийн эрхээр баталгаажуулан үндэсний болон олон улсын зах зээлд сурталчлах, хамгаалуулах идэвх санаачилгыг нэмэгдүүлэх зорилгоор “Хөгжмийн бүтээлийн эрхийн хамгаалал”  сургалт, семинарыг зохион байгууллаа.

Цүрэмийн Мухар : Эрдэмтэн12 сар 14. 8:20

Анагаах ухааны доктор, профессор Жалын Жамьян хүн амины хэргээр хэрэгт татагдаж, тусгай хорих ангийн чанга дэглэмтэй хорионд оржээ.Далан гуравны жил нь орж байгаа, нэрд гарсан энэ эрдэмтэн, ардын эмч гэдэг хүндтэй цол авсан жилээ ийнхүү ноцтой хэрэгт холбогдсон нь Монголын улаан, хөх, шар сонины олз, идэш болж, бах тавы нь хангаж, мянга мянгаараа боорлож албан газар автобусны зогсоол, айл гэрт, "Ардын эмч, ардын амийг хорлолоо” гэсэн тэргүүн өгүүллийг хөгшин залуугүй гар дамжуулан уншиж, бие биенээ сөргөсөн хэрүүлийн алим хэдхэн хоногийн дотор Монголын газар, тэнгэрийг доргиож эхлэв. Байдал бишдэж улс төрийн бохир үймээнд хутгалдаж болзошгүй боллоо. Нэгэнт Улсын Их Хурлын сонгуулийн жил эхэлсэн болохоор эрх баригч намын гишүун профессор Жамьянгийн хэргийг баруун зүүн тийш гуйвуулж, улс төрийн намууд ашиг хонжоо сүвэгчилж эхлэв

Монголын бахархал Дэлхийн аваргуудад зориулав12 сар 13. 19:13

Орхон түшээ мөрөндөө шүншиглэсэн адислалОлон түмэндээ хүндлэгдсэн бахархалБаян Улаан хайрханы цовоо сэргэлэн охинБагш хэмээх бурханыхаа итгэлийг алдаагүй хүслэн Олимп дэлхийн аваргуудыг дэвжээнд сөхрүүлсэн омгорхолОлон түмэн ардынхаа хийморийг сэргээсэн хүчтэнИжий бурхандаа залбирч бахархаж явдаг заяаЭх орныхоо нэрийг дэлхийд цуурайтуулсан охин Арлын Японы үзэгчдийг дуугүй болтол нь тонгорсонАлтан Парисын дэвжээг өөрийн болгож өмчрөхсөнАх дүү багш нарынхаа итгэлийн галыг бадраасанАнд найз Чимэдээтэйгээ Алдар цолоороо ижиллэсэн "Алдар"-н түүчээ Пүрэвдоржийн Орхон

"Залуу мөрдөгчид” киноны "Цасанд" дууны шинэчилсэн хувилбар12 сар 13. 16:56

Монголын кино урлагийг хөгжүүлэгч “Pro star” фильмсийн хоёрдахь уран бүтээл  “Залуу мөрдөгчид” уран сайхны кино нээлтээ хийлээ

Дуучин Хүрэлээ охинтойгоо хамтран “Гацуурхан” дууг шинэчлэн дууллаа12 сар 13. 10:35

“Бага насны он жилүүд”-ийн дурсамжит сүлд модны наадам,айл бүрийн шинэ жилийн баярын чимэг,онц дүнгээрээ уралдан чимдэг ганган ГАЦУУРХАН -ны бэлэгдэл болсон МУУГЗ Г.Энхбаярын хөгжим,МУСГЗ Ч.Гомбын шүлэг ГАЦУУРХАН дууг шинэчилсэн найруулгаар дуулан, толилуулж байна.

"Болор цом"-д оролцох 30 яруу найрагч тодорлоо12 сар 12. 13:22

Монголын зохиолчдын эвлэлээс жил бүр уламжлал болгон зохион байгуулдаг “Болор цом” наадам Говь-Алтай аймагт энэ сарын 15-нд болно.  Энэхүү наадамд оролцох 30 яруу найрагч өнөөдөр тодорчээ.

Монголын үндэсний брэнд тоглолтыг “Өвөл” шоугаар харуулна12 сар 11. 14:50

“Корпорейт конвеншн центр”-ийн дэргэдэх мэргэжлийн найруулагч, уран бүтээлчдээс бүрдсэн “Корпорейт энтертайнмент” баг “Өвөл шоу” тоглолтыг зохион байгуулах гэж байна. Тэд өмнө нь Наадам, Намар зэрэг тоглолтуудыг үзэгчдэд хүргэж байсан юм. 

Б.Наминчимэд: ШАГНУУЛСАН НЬ /Өгүүллэг/12 сар 11. 9:42

Үнэ цэнэтэй, утга учиртай амьдарч чадсан, тэр нь ямар нэгэн одон тэмдгээр тодорхойлогдохгүй хүмүүс бас байсан шүү. Чухам энэ мэтийг л, тийм үнэ цэнийг л бидний хойч үе нь, үндэстэн нь мартаж болохгүй юм, санан дурсаж, бас бахархаж байх ёстой юм шүү гэж хэлмээр санагдаад нэг ийм юм бичив..ШАГНУУЛСАН НЬ/Өгүүллэг/Чулуун хөгшин шагнуулсандаа баярлая гэхнээ нэг л боломгүй, юу ч болоогүй мэт байя гэхэд ч хэцүү, бүр уурлах ч аргагүй хачин эвгүй болчихов. Зовхио ихэд анивчуулан, ийш тийш хулмаганаж, дэмий л инээмэр болон толгой дохилсоор хүмүүсийн дундуур хаалга руу зүтгэлээ. Ганц нэг хүн гар сунган баяр хүргэнэ. Тэрбээр урд эгнээнд сууж байсан юм. Сайндаа ч биш, Эрхэм гишүүнээс нэхэл хатуутай хэдэн асуулт асуумаар байжээ. Эрхэм гишүүн бээр түрүү жил сонгуулийн сурталчилгаа хийж явах үедээ "Хөдөө аж ахуйд, ялангуяа өрхийн хашаа, жижиг талбайд хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ ургуулах өндөр үр бүтээмжтэй, өргөнөөр ашиглаж болох, айл өрхийн амьжиргаанд нэмэртэй алив шинэ технологи, санал санаачилгыг бүх боломжоороо дэмжинэ. Тусгай Төсөл хөтөлбөр гаргана. Ялангуяа танай сумын хувьд бүр онцгой байна" гэсэн юмсанж. Бас бус олон зүйл амласан билээ. Тэгээд эрхэм гишүүнийг үгээ төгсгөхийг нь хүлээж байтал дуусангуут шагнал гардуулж эхэлсэнд хүмүүс шуугилдаад, алга нижигнээд өвгөнд асуух боломж олгосонгүй. Гишүүн гялалзтал тосолсон халимгаа илээд, гялалзсан алтлаг шар цүнхнээсээ хоёрын зэрэг Алтангадас, бас хэд хэдэн одон медалийг шидтэн мэт ар араас нь гаргана. Сумын намын болоод Засаг дарга залуу дэргэд нь зогсоод шагнуулагсадын нэрсийг дуудаж байлаа. Гишүүний нэрэмжит шагнал бол бүр ч сүртэй, юун Алтан гадас вэ, гоёмсог алтан жаазтай эрхэмсэг гишүүний томоос том хөргийг бандгар дугтуйтай мөнгө дагалдах ажээ. Анзаарахад шагнуулагсад өнгөрсөн сонгуулиар өөрийнх нь сурталчилгааны багт ажилласан, намынх нь хүмүүс голдуу байв. Сонгуулийн сурталчилгаанд нь л морь нохой мэт улайрган гүйснийг нь эс тооцвол үнэхээрийн шагнал авах гавьяатай нь цөөвтөр, гайтай нь олон байж мэдэхээр, гэхдээ одоо юуны хамаа байхав дээ, сонгуульд өөрийнх нь төлөө гүйлдсэн тэр хүмүүсийг ямар нэгэн аргаар урамшуулдаг нь хүний ч, бас энэ цагийн ч ёс юм хойно, Чулуун өвгөн хамраа үрчилжүүлж, хөмсгөө зангидаад ч яалтай. Ингэхэд сонгуулийн сурталчилгаанд идэвх зүтгэл гаргах нь гавьяа ч юм билүү, энэ цаг үед ер ялгаж цэгцэлхэд бэрх болсон олон зүйлийн нэг нь энэ билээ. Тиймээс энэ тухай бодож тархиа зовоосонгүй, ерөөс сүүлийн хорь гаруй жил үзсэн харсан нь түүнийг энэ мэтэд гайхаж, балмагдаж, хачирхаад байхааргүй болгочихож, юу ч гэмээр юм бэ дээ, дөжрүүлж орхижээ гэвэл илүү онох байх. Гагцхүү асуулт хариулт эхлэх эгзгийг анан хүлээнэ. Гэтэл эрхэм гишүүн шагналаа ёслол төгөлдөр гардуулж дуусангуут уулзалт дууссаныг илтгэж, хоёр алгаа хавсран толгой дээрээ өргөөд, танхимын зүг дахин дахин дохисоор, палигар нүүрэндээ дүүрэн инээд малилзуулсаар нижигнэсэн алга ташилт дундуур хөшигний цаагуур орчихов. Таазны гэрэлд гялалзах бөлзөгнийх нь шигтгээ л тодоос тод харагдаад үлджээ. Чулуун өвгөн хүмүүс дуурайн алгаа ганц нэг пад пад цохиж сууснаа, санасан нь бүтсэнгүйд жаал урам хугарч, нэг санаа алдаад босох гэтэл эрхэм гишүүн эргээд гүйх шахам гараад ирэх нь тэр. Араас нь сумын Засаг дарга ч шуугиад дагав. ***Гишүүн хөшигний цаагуур оронгуутаа хөлсний алчуураа авахаар баруун гараа халаасандаа хийтэл хатуу юм тэмтрэгджээ. Үзвээс ногоон паалантай тэмдэг байв. Хотоос гарахын өмнөхөн Хөдөө Аж Ахуйн яамнаас туслах нь авчирч өгснийг санд мэнд аваад халаасалж байснаа мартчихаж. Тэгээд Сумын Засаг руу харвал угийн сүйхээтэй Засаг "Өө, гишүүнээ, хойш нь тавиад яах вэ. Та өөрөө гардуулсан нь дээр шүү дээ, одоо өгчих" гэж байна. "Хэнд өгөх вэ?" гэвэл, "Одоохон" гээд хөшигний захыг яраад танхим руу харсанд тэргүүн эгнээнд алга ташсан болоод сууж буй Хэнхэг Чулуун хамгийн түрүүн нүдэнд нь өртөж орхижээ. Юм л бол хэл үг гаргаж, шүүмжилж, гоочилчих гээд байдаг Чулуун гуайг хармагцаа Засаг даргатан өөрийн эрхгүй ярвайгаад, цааш ахиулан харвал ер шагнал өгчихмөөр хүн ойр тойронд үгүй байв. Тэр зуурт Засаг даргын санаанд хэнхэг өвгөн Чулууны амыг энэ нэг муу тэмдгээр түр зууртаа хааж орхиё, ямар гарлагатай юм биш гэсэн нэгэн мэргэн санаа гялсхийх нь тэр... Засаг даргын мэдэхээр Чулуун гуай бол сүүлийн арав хорин жил дандаа л газар тариалан, хүлэмж, ургац, тэжээл бордоо, өрхийн усалгааны систем энэ тэр гэж нэг бүтэх бүтэхгүй юм үглэж яваа юм. Тэр бүхэн нь хэрэгтэй эсэхийг ёстой чөтгөр бүү мэд, хүний урманд сонирхоод өнгийж ч байсангүй. Ялангуяа өөрийг нь Засаг болсноос хойш энэ өвгөн цаг ямагт шүүмжилж, эгдүүг нь хөдөлгөнө. Хуучин цагт коммун царайлсан улаан хэнхэг л явсан юм гэсэн, яршиг цаашаа, хэсэгтээ хэнхэглэх нь дарагдана биз гэж шийдээд, эрхэм гишүүнд, "Гишүүн ээ, наад тэмдгийн чинь эзэн бэлээхэн урд эгнээнд сууж байна даа" гэв. Шар цүнхээ ухаж зогссон гишүүн "Үнэмлэхгүй юм байна, яах вэ?" гэвэл "Зүгээр зүгээр, тэмдгээ энгэрт нь зүүж байхдаа үнэмлэх нь араас ирж байгаа гээд шивнэчих. Дараа нь нэг арга олдоно биз" гэжээ.Эрхэм гишүүн Засаг даргын сэргэлэн сүйхээтэйг бахдаж, манай энэ ч хол явна шүү хэмээн толгой сэгсэрсээр эргэж тайз руу гараад жаал урам хугарч, сандлынхаа арыг налаад нозоорон сууж байсан Чулуун гуайг цочтол нь дуудан гаргаж ирээд, энгэрт нь өнөөх ногоон паалантай гялгар тэмдгийг зүүгээр өгчихжээ. Хүн дуудаж байхад гарахгүй гэлтэй нь биш, гарсан хойно зүүлгэхгүй гэлтэй нь биш дээ. Хүмүүсийн зарим нь алга ташиж, зарим нь дооглоод буй эсэх нь мэдэгдэхгүй хөхрөлдөж байв. Магадгүй, өвгөний өөрийн мэдэлгүй гаргачихсан өрөвдөлтэй хачин царайнаас нь болсон ч байж мэднэ. Уг нь Чулуун хөгшин шагнал энэ тэрд сандарч, догдлоод байх хүн биш ч нэг л хачин болчихов. Даажигнаж, тохуурхаж буй байдал Засаг даргын ёжтой жуумалзаанд илэрхий. "Та бол уг нь шагнуулаад байхаар сүрхий амьтан биш шүү. Гэвч яах вэ, би таныг шагнаж байгаа юм. Санаж яваарай" гээд буйг нь үхэхээс бусдыг туулсан Чулуун хөгшин нэг муухан гадарлалгүй ч яахав. Гавьяагүй атлаа иймэрхүү барьцаатайгаар шагнуулах ч эвгүй л хэрэг, гэтэл Чулуун хөгшний хувьд Засаг дарга өөрийг нь яг тэгэж ойлгоод байгаад бүр нэг аазгай нь хөдлөөд, дур нь гутаад, хувь заяандаа гомдмоор ч болоод болж өгсөнгүй ээ.*** Хэдэн үхрээ гилчихээд буцаж явсан Цэрэнлхам авгай энгэр нь сааль болоод халтардчихсан хөвөнтэй хөх дээлнээсээ жаахан эвгүйрхсэн ч хэрэгт дурлаад Соёлын төврүү орж явахдаа Чулуун хөгшинтэй халз тулчихав. Энд тэнд сулхан алга ташиж, ганц нэг хүн Чулуун гуайруу гар сарвайх агаад энгэрт нь Хөдөө аж ахуйн тэргүүний тэмдэг гялалзахыг харсан Цэрэнлхам ч юу болсныг дор нь ойлгож, царайд нь эрхгүй гэгээ татаад ирлээ.“Үгүй, тэгэлгүй дээ. Хожуу ч гэсэн энэ хүний зүтгэл хөдөлмөрийг бас үнэлдэг л юм байна. Уг нь нэг салбарын тэмдэг төдий биш Хөдөлмөрийн гавьяаны одон л баймаар. Өнөөгийн үнэлэмжээр Хөдөлмөрийн баатар ч болох хүнсэн. Үнэхээр л салбартаа тэргүүний хүн дээ, манай дарга. Гэхдээ яахав. Чамлахаар...” гэх мэт бодол цээжин цаанаа ундруулсаар Цэрэнлхам Чулуун гуайн тосов. - Чулуун дарга аа, яасан сайхан юм бэ? Төр түмэн нүдтэй гэдэг дээ. Таныг маань мартаагүй л байж дээ. Тандаа баяр хүргэе гээд халуунаар тэврэн үнсэв. Энэ завсарт хоолой зангирч, аньсган завсар нь чийгтээд иржээ. Харин Чулуун хөгшин тухтай хоёр үг ч сольсонгүй, явахын түүс болж буй аятай хулмаганасаар зөрж, бөхөлзсөөр гарч одсонд Цэрэнлхам гуай учиргүй гайхав. Тийн зогстол дэргэдийн хүмүүс нь шавьтналдаад, алга ташиж эхлэв. Анзаарваас Нэхийний Доржсүрэн луун хээ нь гялалзсан лут өнгөлөг торгон дээлээ шажигнуулсаар хайвагнан ирлээ. Алтангадас одон гялалзуулсан цээжээ түрсхийж, бардам бахтай баяр хөөр бөөрөнхий улаан нүүрэнд нь багтаж ядсаар малилзан хүрч ирэхэд Цэрэнлхам ч бусдын адил баяр хүргэв. Ямар гавьяа зүтгэлээрээ шагнуулсан юм бол гэсэн нэгэн эргэлзээ тэрхэн зуурт харван орж ирсэн авч, тэр даруй энэ Доржсүрэнд хэзээ нэгтээ хийж бүтээсэн юм байсан л биз ээ, хөөрхий, би ямар тэр бүрийг нь мэдэх биш гэсэн эвлэрэнгүй бодол ч төрж, гайхасхийгээд хоцров. Ер ийм мэт зүйлс үзсээр одоо бүр юуг ч хүлээн зөвшөөрч мэдэхээр болчихжээ. Тэгэсгээд Доржсүрэнг мартаж, харин Чулуун даргынх нь тэвдүү царай нь, соёлын төвийн босгонд нэг бүдэрчихээд, гэмтэн мэт бөгтөгнөж, хавчигнан цааш алхах дүр төрх өдөржин, оройжин сэтгэлээс нь гарсангүй, өвчүүн цаана нь бул хар юм овойж зангираад, уйлмаар ч юм шиг, орилмоор ч юм шиг болно. Сэтгэл зүрх нь харин үүнд ёстой ч нэг эвлэрсэнгүй ажээ. Бүр эсэргүүцэж, бачимдан орилмоор болж байв. Орой нь сумын ИТХ-ын Нарийн бичгээр ажилладаг бага бэрээсээ юу болсныг сонсоод бүр ч нурмайчихав. “Гишүүний халааснаас хэрэггүй шахам нэг гялгар тэмдэг гараад ирснийг Хэнхэг Чулуун өвгөний энгэрт зүүж өгөөд түрдээ амыг нь таглачихлаа. Ядаж байхад үнэмлэх ч үгүй юм. Өвгөний хэнхэглэх нь жаал дарагдах биз” гэж Засаг дарга хэн нэгэнд ид бах болгон хөөрснийг бэр нь сонсчихсон байв. Чулуун даргын тэвдүү гунигтай дүр төрх санаанд нь зурсхийх бүр зүрх нь ширдхийж, өөрийн эрхгүй “Арай ч дээ” хэмээн дахин дахин шүүрс алдан үглэнэ. Доржсүрэнгээс гадна бас Улаан Пэрэнлэй ч бас Алтангадас авсныг сонсоод “Яахаараа Улаан Пэрэнлэй шагнуулдаг хэрэг вэ” гээд дуу алдчихав. Бэр нь “Ээжээ, Пэрэнлэй гуай чинь Эрхэм гишүүний намынх, бас Засаг даргын хадам шүү дээ” гэв. “Улаан Пэрэнлэй Засгийн хадам биш шүү дээ. Бүр огтхон ч хамаагүй” гэвэл “Ээж, хаашаа юм бэ, нуудгайнх нь аав байхгүй юу. Яагаав, нөгөө...” гээд жуумалзав.“Энэ цагийн залуус яахаараа ийм муу юманд дөжирчихсөн улс байдаг байна аа. Инээж жуумалзаад байх юу байгаа юм? Нэг намын, тэгээд нуудаг хаадгийнх нь хадам болохоор л тэр эрхэм дээд одонгоор шагначихаж болдог юм уу, энэ нь тэгээд тийм шударга сайхан уу? Эсвэл инээдтэй наргиантай наадам шиг юм уу? Ямар ч юмны наана цаадахыг мэдэхгүй, сайн сайханд баярлаж мэдэхгүй, муу муухайд ч дургүйцэж мэдэхгүй, бүгдийг нь маазруулсаар байгаад юу ч биш болгож орхино шүү, бүр”. Бэрийнх нь жуумалзаа Цэрэнлхам хөгшний уур бухимдал дээр тос асгаж, зүрхнийх нь шарханд давс үрж орхив. Оройжин хар цагаан дуу ч гаргасангүй, уруулаа өмөгнүүлэн, хөмсгөө зангидаад цайгаа ч ууж өгсөнгүйд хүү, бэр хоёр нь “Ээжийн ямар тахил нь буруу өрөгдчихөв өө” хэмээн дэмий л гайхазнажээ. “Ийм юм байж болох уу? Юун Төр түмэн нүдтэй вэ? Ганц солир ч нүдгүй болчихоо юу даа. Хувь заяа арай л гашуун байна. Даапаалж, доромжилж буй биш дээ. Арай ч дээ. Өдөр шөнийг ч, өвөл зуныг ч ялгалгүй л явцгаасан. Хамаг л залуу сайхан насаа бид чинь энэ тариалангийн талбай, суваг усны эрэгт, үтрэм дээр л өнгөрөөсөн дөг. Тэр бүхний маань төлөө хожим биднийг харааж, зүхэж, бүр хохь нь болгосон. Хохь нь шүү гэж буйг нь харж, сонсоход ямар гашуун байв аа.... Бүтээсэн, ургуулсан зүйлсээ хараад бид баярлалдан, биесээ түшээд зогсож байхад цээжинд маань ямар их баяр бахдал бялхаж байгаа вэ? Бид нэг тийм сайхан утга учиртай амьдралын зах зухаас ч болов үзэж амталсан юм шүү дээ. Гэтэл өнөөдөр... Эцсийн эцэст ийм л юмны төлөө гэж үү. Даанч дээ. Тохуурхал гэхэд ч багадмаар...”. Цэрэнлхам гуайн цээжинд элдвийн хөндүүр бодлууд эргэлдээд тэр тухтай ч унтаж чадсангүй, өглөө хоёр шанаагаар нь ангалзтал хатгуулж, шилэн хүзүү рүү нь литр түүхий ус шахчихсан мэт хөшчихсөн байв. Өндийгөөд даралтныхаа эмийг хайн тэмтэчлээ. ***Тээр жил, одоо энэ Алтангадас одон авсан Улаан Пэрэнлэйгээс болж амьдралд нь учирсан нэгэн балагт явдал Цэрэнлхамын санаад өргөс шиг л тороод эхлэв. Уг нь тэр балай явдлыг хэдийнэ мартаж, сэтгэлийн шарх нь илааршчихсан байх шиг байсан юм. Гэтэл энэ шагнал түүнийг нь сэдрээж орхижээ. Тэгэхэд Улаан Пэрэнлэй Сангийн аж ахуйн Хустайн хоёрдугаар тариа бригадын намын хэсгийн ухуулагч байжээ. Цэрэнлхам тус бригадын Үтрэмийн эрхлэгч. Тэр жил хоёрдугаар бригадын тариа хөндий талыг долгистол ургаж, бригадынхан ч урамтайяа хураагаад дөхөж байв. Үтрэм дээр тариа уул нуруу шиг дүнхийнэ. Гэтэл хяруу унаж, хөрсөн дээр цочир хүйтэрнэ гэж Цаг уурын шуурхай төвөөс мэдээлж, бригадаараа САА-ын төвөөс ирсэн нэмэлт хүчтэй хамжин хоёр шөнө, өдөр зүтгэсээр үлдсэн тариагаа шавхан хурааж, үтрэм дээрхээ ч хулдан, хучиж амжсан юм. Ажлаа дууссан хойно л сая нэг сөхөрч унатлаа ядарснаа анзаарчээ. Намрын жиндүү хүйтэн шөнө шувтарч, үүр цайх дөхөж байхад Цэрэнлхам үтрэм хариуцсан хүний хувьд ажлаа эргэн шалгасаар хоцров. Тэгээд унтахаар вагончик руу залуус зайгүй шахам хувцастайгаа ундуй сундуй унаад өгцгөөжээ. Уг нь хоёр ээлжээр ажиллаж байхад багтаад байдаг, гэтэл сүүлийн хоёр хоногт бүгд ээлжгүй ажилласан тул тийн шахцалджээ. Зарим нэг нь нуруулдсан тарианы хучлагын захаар шургаад хэвтчихсэн ч байв. Гал тогооны амбаар луу шагайсанд мөн л битүү байхаар нь саравчны дор хонох газар олдож магад хэмээн нойрмоглон тэнтэр тунтар гишгэлсээр очсонд өргөн банзан тавиур дээр хэн нэгэн хөвөнтэй туурганы тасархайгаар хучсан болоод хэвтэж байжээ. Хялмаа ч хаялаад эхэллээ. Өнөөх хүний наана хэвтэж болмоор харагдсан тул дэргэд нь очиж суугаад, цааш түлхвэл эрэгтэй хүн яраглан нойрмоглосоор өндийсөн нь тракторын жолооч Түмэннасан байлаа. Тэр хамгийн сүүлчийн тариаг талбайгаас ачиж ирээд оройтсон тул вагончикт зай олдоогүй нь тэр ажээ. Хээгүй гүдэсхэн Түмэннасантай Цэрэнлхам хар сэргүйгээр биесээ явуулан наргиж, цаашлуулдаг, санаа нийлдэг, хүнд хүчир ажил хөдөлмөрийн дунд, олон дотор сайтар ойлголцдог байв. Түмэннасан “Сэрүү орж байна уу. Цаагуур чинь хэвтэх ч газар алга. Нааш ороод ирээ, хө.” гээд туургаа сөхөн, дэргэдээ оруулаад, дулаацуулах гэсэндээ ар нуруунаас нь шахан тэврээд хэвтсэн юм. Элч элчиндиндээ дулаацаад төдөлгүй нам нойрсоцгоожээ.Хэд хоногийн дараа Ардын хянан шалгах Хорооны дарга Бордэлэг залууст үлгэр жишээгүй явдал гаргаж, Тарианы үтрэмийн саравчинд завхайран унтаж хэвтсэн хэмээн санаанд оромгүй хачирхалтай асуудал босгож ирэв. Хожмоо мэдэхнээ нь Намын хэсгийн ухуулагч Улаан Пэрэнлэй АХШХ-нд матаас бичсэн төдийгүй САА-ын Намын хороонд ч давхар илгээсэн байв. САА-ын Намын Хорооны дарга Дашдэлэг Түмэннасан, Цэрэнлхам хоёртой уулзаж хоёр үг солиод, тэдний хэн болохыг, ер юу болсныг ч сайн мэдэх хүний хувьд тэрхүү матаасыг нь огтхон ч авч хэлэлцсэнгүй. Гэвч Улаан Пэрэнлэйн хов Аймгийн Намын хянан шалгах хороо хүртэл газар авч, Дашдэлэг дарга, Чулуун дарга хоёр хоёул Аймагт хэрэг болгон очиж, учир байдлыг тайлбарлан, ажилчиддаа итгэж найдаж буйгаа батлан илэрхийлснээр зогссон юм. АХШХорооны дарга Бордэлэг шинэхэн хүн учир анхандаа Улаан Пэрэнлэйн өргөдөлд итгэж, сүржигнэн шуугиулсан ч хоёр даргын амыг харсгээд намжив. Гэсэн ч муу үг модон улаатай гэгч ёстой л болсон доо. Тэр муухай цуурхал хормын зуурт Сангийн Аж ахуйгаар давс хужир, хачир нэмэгдэн тархахад Түмэннасан жолоочийн эхнэр тэсэж чадалгүй Цэрэнлхамын ажил дээр орилж чарласаар шуугин ирж түймэр тавив. Цэрэнлхамын талийгч нөхөр нь эхнэртээ бүрэн итгэх тул юу ч хэлээгүй, гэхдээ л тэр цуу яриа яаж ч аятай сайхан сонсогдох билээ, Улаан Пэрэнлэйтэй талбайн захад таараад заамдаад түлхэж орхисноос дахиад хэрэг мандав. Улаан ч зуумтгай хүн байж, барьцаа лавшруулсан урд хойтхийн олон хов жив цуглуулаад Аймаг байтугай Төврүү хүртэл дахин дахин бичиж, аргаа барсан Дашдэлэг, Чулуун дарга хоёр нийт ажилчдын хурал зарлахад хүрч байжээ. Чулуун дарга Намын хурал дээр “Би Цэрэнлхамыг тийм зүйл хийх хүн биш гэдгийг бүрнээ мэднэ. Би нэр төрөөрөө, үүрэг хариуцлагаараа энэ хоёр хүнийг батлан хариуцна. Харин батлагдаагүй худал хуурмаг тарааж, Сангийн аж ахуйн шилдэг тэргүүний ажилчдынхаа нэр төрийг сэвтээгээд зогсохгүй гэр бүлийг нь самрах нь жинхнээсээ зарчимгүй явдал мөн. Баттай шалгаж тогтоолгүй цуу дэгдээж, олныг үймүүлсэн Намын хэсгийн ахлагч, ухуулагч Пэрэнлэйд арга хэмжээ авах ёстой” гэж хатуу зүтгэсээр, Пэрэнлэйд Намаас сахилгын арга хэмжээ авч, тушаал бууруулан Механик хангамжийн нярав болгож байв. Улааны тарьсан энэ цуурхалаас болоод Цэрэнлхам VII таван жилийнхээ гавшгайч цол тэмдгийг авч чадсангүй, бүтэн таван жилийнх нь хөдөлмөрийн үр дүн ганцхан хийссэн худал хуурмагийн хамхуулд хамуулчихаж билээ. Тэр ч яахав, хов живд дуртай авгайчуулын жоготой харц л бүхнээс хэцүү. Ер сөхөрч унатлаа ядарсан тэр хоёр Улаан Пэрэнлэйн бодсон шиг яаж л эр эмийн явдал үүтгэх билээ дээ, тэгээд ч үтрэмийн саравчин дотор, нэг муу хөвөнтэй туурганы тасархайн дор шүү. Ямар ороо нь орчихсон ноход биш дээ. Хүн байна даа. Тэр бүү хэл аятай таатай нөхцөлд ч, ер хэзээ ч тийн өөр эртэй явдал учруулна гэдэг нь Цэрэнлхамын хувьд төсөөлөхийн аргагүй зүйл байв. Гэтэл өөрийг нь яаж тэгж бодож чадсаныг гайхаад барамгүй. Гүтгүүлж гүжирдүүлсэн эмзэг нандин сэтгэл нь хэсэгтээ л гундан гутарч, санахаас л нулимс нь мэлмэрэхэд нөхөр нь аргадан арчиж өгдөг байлаа. Нэг тийм хөгтэй ч бас гайтай, хортой явдал болжээ.Тэр өдөр хамаг ажил дууссан хойно Пэрэнлэй Үтрэм дээр давхиж ирэхдээ хамгийн түрүүнд үтрэмийн саравчинд хөвөнтэй туурган дор биесээ тэврээд унтаж хэвтсэн тэр хоёрыг олж харсан аж. Яг их ажлын үеэр түүнийг хэн ч үгүйлээгүй хэрэг. Ажилд нэмэр болохоос нэрмээс болох нь их Намын хэсгийн ухуулагчид Цэрэнлхам баахан дургүй, түүнээ ч ил цагаан хурцхан хэлчихдэгээс тэдний харьцаа тун таагүй байсан. Хэрвээ Пэрэнлэйд өөрт нь ая эв таарвал энэ ер хаана ч, хэнтэй ч завхайрахаас буцамгүй хүн гэдгийг хожмоо анзаарч, тэгээд ер хүн бусдыг өөртэйгээ л адилд тооцдог, үнэлдэг ажээ хэмээн бодож билээ.Харин одоо Улаан Пэрэнлэй охиныхоо ямар “буянаар” энэ одонг энгэртээ зүүж байгааг тэр мэдэж байдаг болов уу? Мэдсэн ч тоохгүй, тэр тийм л хүн. Энэ мэтийн юмсад эрхэмлэж нандигнах юм гэж ер байдаг ч юм уу, үгүй ч юм уу. Бүү мэд дээ. Нэхийний Доржсүрэн яахаараа одон авсныг Цэрэнлхам бодоод бодоод өнгөрсөн сонгуулиар л өдөр шөнөгүй Эрхэм гишүүнийг дагаж нуухтай нүдээ нухлан сурталчилгаанд шогшсоноос өөрийг олж чадсангүй. Доржсүрэн “Нэхийний” гэдэг хочоо яагаад авсныг хүмүүс мартжээ. Нэхий элддэг болоод л тэр биз гэж зарим нэг нь ойлгох төдий. САА-н Аж Ахуйн да-нярав байхдаа агуулахад байсан нэхий дээлнүүдийг Дарханы Орос цэргийн ангиийн офицеруудад нууцаар зарчихсан юм. Гэнэтхэн л хуучивтар Шкода машин унаад давхиад байсны учир тэр байж. Оны эцсийн тооллогоор өнөөх нь илэрч, Доржсүрэн эхлээд “Ашиглахгүй хоёр жил агуулахад байсан юмыг би акталчихсан. Актыг үйлдүүлээгүй нь миний буруу байж” гэж нэг үзээд, сүүлдээ хэрэг бүрэн илэрсний дараа “Би ах дүү Зөвлөлтийнхнийг өвөл дулаан дээлгүй байгааг нь хараад, тэсэлгүй түр зээлдүүлсэн, буцааж авчирна” гэж байж Нийтийн өмч шамшигдуулсан хэргэ

Шинэ мэдээ

М.Анхцэцэг хэмээх охины амжилтын ард Цэнхэржавын Хосбаяр хэмээх нэгэн эрхэм буй9 цаг 19 минутын өмнөХайлаастын уулзвараас Дарь эх хүртэлх зам ирэх онд ашиглалтад орно12 сар 18. 18:20Ч.Санжаадамба Буянт-Ухаа нисэх буудлаас шууд Монгол бөхийн өргөөнп ирж барилджээ12 сар 18. 18:10Улаанбаатарт шөнөдөө 22 хэм хүйтэн12 сар 18. 18:10Д.Сумъяа, М.Уранцэцэг нарын "Шударга хөдөлмөр"12 сар 18. 18:06Цагаан цамцны зах угаах арга12 сар 18. 18:00Турк улс Иерусалимд ЭСЯ-аа нээхээр төлөвлөж байна12 сар 18. 18:00Авьяаслаг шүлэгч Агай хатан12 сар 18. 17:55Бидний хэрэглэж байгаа хоол хүнсний шим тэжээлийг үнэн зөв тодорхойлж байна уу12 сар 18. 17:50Шинэ “Star wars” нээлтийн 7 хоногтоо 450 саяыг олжээ12 сар 18. 17:45Өмнөд Солонгост 90 минутын дотор 4 нярай энджээ12 сар 18. 17:40Кэмерон Диас: Бен надад алдаагаа хүлээн зөвшөөрөхийг сургасан12 сар 18. 17:352017 оны Гиннессийн номонд орох амжилтууд12 сар 18. 17:25Террорист халдлагыг таслан зогсооход тусалсан АНУ-д В.Путин талархал илэрхийлэв12 сар 18. 17:20Хатан хаан II Элизабет зул сарын баяраар ажилтнууддаа ямар бэлэг өгдөг вэ12 сар 18. 17:15Өвөө нар татвараас зайлсхийхийн тулд гэрлэхээр шийджээ12 сар 18. 17:10Гэрлэн бүрхүүлээ тэргэл сартай үед цэвэрлэ12 сар 18. 17:05Мартэн Фүркад алтан медалиа жаахан охинд бэлэглэв12 сар 18. 17:00Аньсны навчийг ашиглан уушги, бөөр, давсагны үрэвсэл бусад өвчинөөс салах боломжтой12 сар 18. 16:55ШЕЗ: Г.Номуундарь хохирогчтой эрүүгийн хэрэг ирээгүй12 сар 18. 16:52Супермодель Кандис Сванепоел хоёр дахь хүүхдээ тээж байна12 сар 18. 16:50Хотын даргын “Төрийн захиргааны үйлчилгээг хялбаршуулах ажлууд”12 сар 18. 16:48Залуужуулах шидэт жор12 сар 18. 16:45Үл үзэгдэх нисдэг биет, харь гаригийн гийчид дэлхий дээр ирдэг нь үнэн12 сар 18. 16:42Хоорондоо үл зохицох хүнс12 сар 18. 16:40Лиам Пейн: Шерил миний амьдралыг илүү ихээр гэрэлтүүлж өгсөн12 сар 18. 16:35Хахууль өгсөн, авсан аль нь ч хариуцлага хүлээх ёстой12 сар 18. 16:30Жүжигчин Жона Хиллийн 30 кг жин хасч чадсан нууц12 сар 18. 16:28Дээд шүүхээс МАН-ын даргын нэр, дүрэм, мөрийн хөтөлбөрийн өөрчлөлтийг бүртгэв12 сар 18. 16:28Бекхэмийн хүүхдүүд ээжийгээ уяраав12 сар 18. 16:25
© 2008 - 2017 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан. "ЭДИМVVН" ХХК.