VIP Ярилцлага

Б.Шүүдэрцэцэг: Гишгэсэн мөрөө эргэн харж байж урагшаа итгэлтэй алхана4 сар 25. 12:29

Эх дагина Дондогдулам хатны тухай "Хүйлэн огторгуйн заадас" романаа өлгийдөн авсан зохиолч Б.Шүүдэрцэцэгтэй ярилцлаа. Тэрбээр уншигчдын дунд хүлээлт үүсгэсэн энэхүү романдаа “Үүлэн хээтэй орчлон” зохиолынхоо үйл явдлыг үргэлжлүүлэн бичсэн нь сонирхол татаж байлаа.Будаг нь ханхалсан уг роман нь хоёр шугамтай. Тус эрдэнэ, тунгалаг чандмань ялгуусан дагина, Эрх цагаан дара, Эрдэнэ сэцэн ноён, Улсын эх дагина Дондогдулам нэгдүгээр биеэс амьдралаа хүүрнэдэг бол, зохиогчийн өгүүлэмж, тухайн үеийн Монголын түүх, Богд хааны намтар, “Үүлэн хээтэй орчлон”  романы баатруудын тухай өгүүлдэг хоёр шугамтай роман гэдгийг зохиогч онцолсон юм.   - "Хүйлэн огторгуйн заадас" роман бичиж  буй тухайгаа та уншигчдадаа эртнээс мэдэгдэж байсан. Энэ зохиолыг бичихдээ чамгүй судалгаа хийж, нэлээд их цаг хугацаа зарцуулав уу?   -Анх 2010 оны зун "Эх дагины өчил" роман бичнэ гэж шийдэж байлаа. Энэ нь Дондогдулам хатны төрсөн нутаг Хөвчийн жонон бэйсийн хошууны зүүн үзүүр, одоогийн Хэнтийн Баян-Адарга суманд Хатдын өргөөний шав тавих ёслолд оролцсон үеэр юм л даа. Дараа жил нь Хатдын өргөөний нээлтэд очихдоо нутгийнханд нь Эх дагины тухай роман бичнэ гээд амлачихлаа. Баян-Адарга бол Дондогдулам хатнаас гадна, Богд хааны сүүлчийн хатан Н.Гэнэнпилийн ч төрсөн нутаг юм. Тэр зунаа Богд Жибзундамба Эх дагина хоёрын анх танилцсзн газар Амарбаясгалантын хийд рүү явж романыхаа судалгааг хийж эхэллээ. Эхний зуугаад хуудсаа ч бичлээ. Гэтэл "Ану хатан" кино төсөл эхэлж, би завгүй болсон. Тэгээд хоёр гурван жилийн дараа эхний нооргоо үзвэл санаанд хүрээгүй болохоор устгачихсан. Энэ хооронд "Үүлэн хээтэй орчлон", "Хотол цагаан гүнж" романуудаа бичлээ. Ноднингоос Эх дагины тухай романы ажлаа сэргээж төрсөн нутагт нь дахиж очлоо. Эх дагины унаган нэр нь Дунгаамаа юм шүү дээ. Дондогдулам гэдэг нь сахилын нэр юм билээ. Нутгийнхны аман сурвалжийг сонсвол Эх дагины төрсөн нутаг нь Баян-Адарга боловч хожим дөрөв таван насанд нь тэднийх одоогийн Өмнөдэлгэр сумын нутаг, Чандманийн голд нүүж очиж, Дунгаамаа бхин тэнд өссөн байна. Ер нь Хөвчийн жонон бэйсийн хошуу, хожим Хөвчийн дайчин жонон вангийн гэх болсон энэ хошуу эзэн Чингисийн өлгий нутаг, одоогийн долоон сумын нутгийг хамарсан, Халхын хамгийн баян хошуу байжээ. Романд хэрэгтэй эх сурвалж цуглуулахад лам, түүхч, судлаач, нутгийн хүмүүс ч их тусалсан. Тухайлбал, шашны зөвлөх гэвш Д.Тайвансайхан, А.Эрдэнэбат лам, бурханч Д.Ухаанзаяа, түүхийн зөвлөх доктор Д.Энхцэцэг, Хатдын өргөөг санаачлагч М.Мөнхбат гээд нэрлэх хүн зөндөө.   -Дондогдулам хатны тухай Монголчууд тэр бүр мэддэггүй шүү дээ. Романаас бид юу олж мэдэх вэ?   -Социализмын 70 жилд Богд хаан, Улсын Эх дагина хоёрыг хамгийн хар муугаар үзүүлж, дүрсэлж иржээ. Жишээ нь, "Өглөө", "Тэмцэл" кинонд Ардын журамт цэрэг Хүрээнд орж ирэхийг Ногоон ордны өвлийн байшингийнхаа тагтнаас дурандаж суух Дондогдулам хатан "Сүх гэж яасан сайхан залуу вэ" хэмээдэг. Хааны дэргэд шүү дээ. Гэтэл Сүхбаатарт 1919 он буюу Олноо өргөгдсөний есдүгээр онд Өвөрлөгч боловч хошуудыг хятадаас чөлөөлөх тулаанд гавьяа байгуулсных нь төлөө Богд хааны зарлигаар баатар цол шагнасан байдаг. Сүхбаатар бол Богд, Эх дагина хоёрын шавь, Цагаан сараар очиж золгодог дотнын хүмүүсийнх нь нэг байж. Гэтэл Эх дагина Сүхбаатарыг анх харж байгаагаар барахгүй, хааны дэргэд сээтэгнэж байгаа мэт үзүүлсэн байдаг. Бас "Гарьд магнай" кинонд "Миний бөхийг унагаад байхдаа яадаг юм. Би энэ наадмыг үзэхгүй ээ" гээд босч явж байгаагаар Эх дагиныг үзүүлдэг. Мөн, түүхэн романуудад хошуу ноёныхоо аягачин хүүхэн нь байсан гэж бичдэг. Гэтэл Эх дагина монгол, төвд бичигтэй, сахил санваартай, уран хатгамалч, Олноо өргөгдсөн Монгол Улсын анхны сүлд дуулал "Зуун лангийн жороо луус" дууг зохиосон хүн. Эцэг Цэнд нь хөрөнгө чинээтэй, зайсан хүн байж. 1896 оны орчимд Хөвчийн жонон бэйс Цандигдорж нэг хатныхаа садангийн дүүг VIII Богдтой танилцуулахдаа хатныхаа шивэгчин гэсэн нэр дор дагуулж явснаас Дондогдулам хатныг аягачин байсан гэх ташаарал үүссэн бололтой. Хожим Дондогдулам хатны дүү Дэндэвдулам нь хошуу ноён Д.Цогбадрахын хатан болсон байдаг. Угсаа язгуургүй зарц барлаг айлын охидыг ингэж дээр өргөмжлөхгүй шүү дээ. Эх дагина бол улааны шашны зоч лам, эрдэм боловсролтой, ухаалаг, ааш ялдам, түмэн олондоо хүндлэгдсэн, хаант төрд арга билгийн ёсоор хатан эрдэнэ болсон сайхан эмэгтэй байж гэдгийг л "Хүйлэн огторгуйн заадас" романдаа үзүүлэхийг зорилоо. Бас гэлүгвагийн шашны тэргүүн, хутагт хүнтэй амьдралаа холбосон энэ эмэгтэйн ээдрээт заяа тавиланг ч харуулахыг зорьсон. Эх дагина Дондогдулам л гэж бид мэдэхээс Цэнд зайсангийн охин Дунгаамаа гэх энэ бүсгүй анх VIII Богдыг дагаж Хүрээнд ирээд сахил хүртэж, нууцаар ханилж байгаад тав, зургаан жилийн дараа 1902-1903 оны орчимд Цагаан дара эхийн бүрэлбаа гэж зарлуулан, хожим Үндэсний эрх челөөний хувьсгалаар Богд хаант Монгол улс байгуулагдсан 1911 оны цагаагчин гахай жил л Улсын Эх дагинад өргөмжлөгдсөн байдаг. Эх дагиныг таньж мэдэх бүх л хүний дурсамжид сайхан ааштай, өгөөмөр нинжин сэтгэлтэй хүн байсан гэдэг. Гэтэл, хуучин уран зохиол, урлагт ямар муухайгаар дүрслэгдэж үлдлээ дээ. Үүнийг залруулах цаг нь болжээ.   -XX зууны эхэн үеийн Монголын түүх тусгаар тогтнолын тэмцэл байсан. Та энэ тэмцлийг романдаа аль өнцгөөс харуулж, ямар тоглолт хийв?   -Тийм ээ. Монголын тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцэл бол харуусалтай ч, бахархалтай ч түүх. Бас чин зоригт эх орончдын эмгэнэлт хувь тавилангийн түүх юм. Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын удирдагчдын нэг Богд хаан, түүнтэй хамтдаа эрдэнийн сэнтийд өргөмжлөгдсөн Эх дагина хоёрыг тусгаар тогтнолын төлөөх ээдрээт тэмцлээс тусад нь дүрслэх боломж байхгүй. XX зууны Монголын түүхийн хамгийн том олон үйл явдалд энэ хоёр хүн оролцжээ. 1923 онд Эх дагина, 1924 онд Богд хаан насан эцэс болсноос хойш анхдугаар Үндсэн хууль баталж, хэлмэгдүүлэлт, нэгдэлжих хөдөлгөөн, 1990 оны ардчилсан хувьсгал гарч. Харин энэ хоёр хүн Олноо өргөгдсөн Монгол Улс, дараа нь Хиагтын гэрээгээр Монгол Улс өөртөө эзэрхэх эрхээ алдсан, Үндэсний эрх чөлөөний хувсгалын гол удирдагчид хорлогдож дууссан, 1919 онд Хүрээг гамин цэрэг эзэлж, Богдыг хорьсон, 1920 онд Барон Унгерн гаминг хөөсөн, 1921 онд Ардын журамт цэрэг Хүрээг эзэлсэн, Богдыг хэмжээт эрхт хаанд өргөмжилсөн зэрэг асар олон түүхэн үйл явдлын гол баатрууд юм. Би өмнө нь гурван роман бичсэн ч Эх дагины тухай бичих хамгийн хэцүү байсан. Энэ олон түүхэн үйл явдлыг уран сайханжуулж, гол баатраа эгэл нэгэн эмэгтэй хүн бас түүхэн хатных нь хувьд дүрслэх амаргүй байлаа. Тиймээс Эх дагины хүүрнэлийг нэгдүгээр шугам, 1896-1923 он хүртэлх бодит түүх, олон улсын байдал, Богд хааны амьдралыг зарим үед баримтат, зарим үед уран сайхны аргаар хоёрдугаар шугамаар бичсэн. Богд хаан бол Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын удирдагч нарын нэг гэдгийг, харин Эх дагина өөрийн гэсэн бодолтой, төр шашныг холбогч, түүхэн эх сурвалжид үлдсэнээр Сан до амбаныг Богдод бараалхахад босч хүндлэл үзүүлэхээс татгалзсан, Барон Унгерн Богдыг гамингийн шоронгоос чөлөөлсний дараа ч таалалгүй хандаж байсан зэргийг оруулан дүрсэллээ. Монголчууд өнөөг хүртэл Оросыг ивээгч гэж бодсоор иржээ. Гэтэл Орос улс 1911 оны Олноо өргөгдсөн Монгол улс байгуулагдсанаас хэдхэн сарын дараа И.Я.Коростовец гэж төлөөлөгчөө илгээж Монголыг Хятадын сюзерен гэдгийг тулган хүлээлгэсэн. Энэ хүн Монголын анхны Ерөнхий сайдын албыг хашиж байсан Да лам Г.Цэрэнчимэдийн өргөн барьсан Монголын бүрэн тусгаар тогтнох эрмэлзлийг хадгалсан баримт бичгийг шүүрч аваад газар хаяж, дэвсэлж байсан. Коростовецийн тулган хүлээлгэсэн 1912 оны Орос-Монголын гэрээний дараа 1913 онд Орос-Хятадын Бээжингийн хэлэлцээрээр Монгол Улс тусгаар тогтнолоо бүрэн алдсан. 1914 онд Монголынхоо төлөө чин зоригтойгоор тэмцэгч Да лам Цэрэнчимэд, оросуудын хатгалгаар Засгийн газраас чөлөөлөгдөж, Ховдод учир битүүлгээр нас баржээ. Энэ бүгдийг би романдаа оруулж бичсэн.   Та Монголынхоо түүхийн аль цаг үед хамгийн их татагдаж романдаа тусгахыг зорьдог вэ?   -Монголчууд түүхээрээ "омогшдог" гэлцдэг. Нарийн судлахаар харин ч эмзэглэж, эмгэнэмээр. Юань гүрний үеийг би Хятадыг эзэгнэж хүчирхэг гүрэн байгуулж явсан үе гэж бахархдаг байв. Гэтэл "Хотол цагаан гүнж" роман бичихээр судлаад үзтэл алтан ургийнхны хоорондын алалдаан, ард олны зовлон гуниг, эцэст нь Эзэнт гүрний нийслэл Хархорин хэрээний баасанд даруулан хаягдаж, эзэлсэн нутаг ч үгуй, эгэл түмнээ Хятадын нутгийн гүнд хаяад эргэж ирсэн шүү дээ. Хубилай хаан Аригбөхөөс сэргийлж, эх Монгол нутагтаа хятад цэрэг оруулж, тариа хүртэл тарьж байсан. Хаад ноёдыг дагаж Хятадад очсон Монголчууд адуу малаа барж, аргаа барахдаа охид, хүүхдээ баян хятадуудад боол болгон худалдаж байсан гээд бод доо. Гэтэл, 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ганц жилийн дотор үр дүнгээ алдсан. Дараа нь удирдагч ноёд нь цувран хорлогдож үхсээр, 1921 оны хувьсгалыг доод хурлын түшмэлүүд хийж, дараа нь бас л Оросуудад хядуулж дууссан нь дэндүү эмгэнэлтэй. Монголын төр зүтгэсэн хүндээ хатуу гэж дэндүү үнэн. Түүхийг яагаад унших зайлшгүй шаардлагатай, уран зохиолд дүрслэх ёстой вэ гэвэл ерөөсөө л сургамж юм. Гишгэсэн мөрөө эргэн харж байж урагшаа итгэл төгс алхана шүү дээ.   -Түүхэн сэдэвт роман бол уран зохиолын нэг сонирхолтой төрөл. Гэхдээ цаг хугацааны хязгаарт үлдсэн Хотулун гүнж, Ану хатан, Дондогдулам  хатан зэрэг эмэгтэйчүүдийн амьдрал, зөрчлийг өнөөгийн өнцгөөс эдүгээчлэлгүй хүүрнэх амаргүй л биз дээ ?   -Зарим нэг, өfрөө олигтой юм хийдэггүй хүн түүхийг "хуулдаг" гэж боддог юм шиг байна лээ. /инээв/ Тийм бэлэн түүх хаа байхав. Жишээ нь, Үндэсний эрх чөлөөний хувсгалын тухай бүрэн хэмжээний том судалгааны ном байна уу. Байхгүй шүү дээ. 1911 оноос өмнөх Монгол орны амьдралыг хэн судлав. Хэн ч алга. Дондогдулам хатны тухай ч бүрэн судалгаа огт байхгүй. Хэсэг бусаг, энд тэндээс нь өм цөм хийсэн судалгаа, Монголоор аялсан гадаадынхны тэмдэглэл гэх мэт эх сурвалж л байна. Ядаж үзэл суртлын үед хамаг байдаг баримт устаж, амьд гэрчүүд үгээ хэлэлгүй энэ ертөнцөөс явцгааж. Энэ бүхнийг холбож, өөрөө судалж, аман эх сурвалж цуглуулж, түмоохон түүхэн хатны тухай бүхэл бүтэн намтар цадиг бүтээнэ гэдэг дэндүү хэцүү, хүнд хөдөлмөр байлаа. Ингээд түүхэн сэдвийг нэг хэсэгтээ хаадаг юм бил үү гэж би бодож байна.   -Дараагийн романыхаа санааг олов уу?   -Яг одоо би "хоосорчихоод" байна. Дараагийн номын тухай бодох ч сөхөө алга. Түүнээс биш, надад зохиолын санаа өгдөг хүн олон байдаг. Романы ажилд зөвлөсөн нэг лам маш гоё зохиолын санаа хэлсэн. Реалист хэлбэрээр бичих боломжгүй сэдэв байна лээ. Алийг нь бичихээ шийдээгүй байна л даа. Харин, нэг жүжгийн санаа байна. "Хотол цагаан гүнж" кино төсөл ч үргэлжилнэ.   -Англи хэлт орнуудын уран зохиолын эмэгтэй төлөөллийг Жорж Сандаар л төсөөлдөг байлаа. Танайх Шарлотта Бронте хэмээх зохиолчийн "Жейн Эйр" романыг Монгол хэлнээ хожуу ч гэсэн хөрвүүлснийг уншигчид таатай хүлээж авсан. Цаашид өөр том зохиол гаргахуу?    -Баярлалаа. Англи хэлтний уран зохиол эмэгтэй том зохиолчдоор баян. Эгч дүү гурван Бронтегээс бид Шарлотта Бронтегийн "Жейн Эйр" романыг хэвлүүлсэн. Энэ романы үргэлжлэл "Саркасогийн уудам тэнгис"-ийг энэ хавар эрхлэн гаргах гэж байна. Дараа нь Английн романы хатан хаан Жейн Остины романаас гаргах бодолтой. "Мон судар"компани бас Виржиниа Вульф, Элис Манро нарын зохиолыг гаргасан шүү дээ.   -Та"Дэлхийн алдартай эмэгтэй зохиолчид" номыг эрхлэн гаргасан. Сүүлийн жилүүдэд Ханья Янагихара, Патрициа Хайсмит, Хиллари Мэнтел нарын эмэгтэй зохиолчийн бүтээлийг залуучууд сонирхох боллоо. Ер нь та орчин үеийн эмэгтэй зохиолчдын бүтээлийг уншиж, бичлэгийн чиг хандлагыг ажиглаж байна уу?   -Ер нь их уншдаг. Эмэгтэй юмуу сүүлийн үеийн гэлтгүй, Оросын дунд буюу социализмын үеийн Лермонтов, Распутин, Василь Быков, Рыбаковын зохиолыг ч унших дуртай хэвээр. Сүүлийн үеийнхнийг ч уншдаг. Эми Тан, Банана Ёшимото, Элис Манро гээд олон эмэгтэй зохиолчийн бичлэг сонирхолтой санагддаг. Элис Манро зүгээр л уйтгартай ч юм шиг, тэгээд манайхны "шалдир булдир" гэмээр тосгоны охидын сэдвээр бичдэг ч уншигчдын сэтгэлийг соронздон татдаг нь гайхалтай. Барууныхан ид шид, орчин үеийг хольж, зэрэгцээ болон дижитал ертөнцийн тухай зөгнөлт, уран сэтгэмжин хэлбэрээр их бичиж байна. Умберто Эко, Элена Фрранте нарыг ч их сонирхож байна.   -Зарим уншигч номыг өөрийнхөөрөө шүүдэг талтай. Тухайлбал, эмэгтэй зохиолчийн бичсэн, эсвэл халаасны хэмжээтэй номыг муу гэсэн ангилалд хамааруулдаг. Таны байр суурь ямар байдаг вэ?   -Өнөөдөр Монголд ч, дэлхийд ч эмэгтэй зохиолчид ид хүчээ авч байна. Яг одоо Монголын үндэсний бестселлерт Ц.Оюунгэрэл, Бямбын Сарантуяа бид гурвын зохиол хамгийн дээгүүр байна. Эмэгтэй зохиолчийг нийгэм хэрхэн адалж байсны шалтгааныг Английн модернист зохиолч Виржиниа Вульф "Өөрийн гэсэн өрөө" эсседээ өнгөтөөр бичсэн байна лээ.   -Орчин үеийн романч эмэгтэйн нэг өдөр хэрхэн өнгөрч байна?   -Сонирхолтой асуулт байна. Яг роман бичиж байх үед бол ганцхан хариулт л хэлнэ. Гэрээс гаралгүй найм, есөн цаг яс сууж бичих үе ч бий. Заримдаа бүр хотоос зайдуу, нам гүм орчинд хэдэн хоногоор зохиолоо бичээд сууна. Зарим өдөр дэндүү оволзсон уулзалт, элдэв ажилтай, заримдаа гэрээсээ ч гарахгүй ажин түжин өнгөрнө.   -Та цахим ертөнцөд идэвхтэй байдаг. Уншигчдынхаа захидалд хариулдаг уу?   -Хариулна шүү. Өчигдөр л гэхэд нэг залуу охиндоо Галдан хааны нэг гүнжийн нэрийг өгөхөөр болсноо хэлээд утгыг нь асуусан. "Ану гэдэг нэрийн утга нь юу вэ" гэсэн асуулт хамгийн олон ирж байсан байх шүү. Ану гэдэг нь эхлэл, атом гэсэн утгатай үг гэдэг. Хүүхдэдээ нэр хайрлана уу гэсэн хүсэлт их ирнэ. Миний өгсөн Хотулун, Ану, Ахай гэх мэт нэртэй бяцхан охид энд тэндгүй гүйж яваа даа.    Х.Эрдэнэзаяа Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

А.Навчаа: Хүний сэтгэл хясаан дотор нуугдсан сувд шиг нандин байдаг4 сар 23. 7:00

Монгол Улсын 21 аймаг, 400 гаруй сум суурин газар, Өвөр Монгол, Халимаг, Тува, Буриад, Солонгос, Япон, Европын зарим улс, АНУ, Австралид очиж, өнөө цагийн Монголчуудын амьдралын үнэнг түүх болгон үлдээх  зорилготой “Бидний цөөхөн монголчууд” төсөл эхлээд багагүй хугацаа өнгөрчээ. Төслийн багийнхан Хөвсгөл, Ховд, Баян-Өлгий, Увс аймагт ажиллаж, яг одоогоор Өмнөговь аймагт ажиллах зуураа нийслэл хотод түр ирээд байгаа юм. Тус төслийн багийн сэтгүүлчдийн нэг болох Арсланбаатарын Навчаа гэдэг бүсгүйг энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочноор урьсан билээ. 

А.Түвшинзаяа: Мөнгөгүй гэдэг үгээр мөрөөдөлдөө хаалт битгий тавиарай4 сар 16. 7:30

Италийн Милан хотноо загвар, дизайны чиглэлээр суралцахын зэрэгцээ алдарт “Bulgary” брендийн шинэ сүрчигийн сурталчилгаанд өөрийн хувь нэмрээ оруулсан Ачитын Түвшинзаяа гэдэг бүсгүйг энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочноор урьсан юм. Хүний нутагт нэрээр минь дуудахаас илүүтэй монгол эмэгтэй гэж хэлдэг. Тийм болохоор хүний нутагт ажил хөдөлмөртөө, сургууль номдоо гаргаж, өөрийнхөө байгаа байдлаараа Монголынхоо нэрийг өндөрт өргөхийг  хичээж явна хэмээн энэ удаагийн ярилцлагын маань эзэн онцолж байна. 

М.Тэгшбаяр: Монголчуудын бичиг соёлын боловсрол олж авах тогтолцоо нь сүм хийд байсан4 сар 14. 12:45

Буддын соёлын Махагала нийгэмлэгийн тэргүүн, докторант М. Тэгшбаяртай уул овоо тахих зан үйл хийгээд бурхны шашны талаар ярилцлаа.   -Та Монголын бурхны шашны их сургуулийг 1990 онд төгссөн

Б.Барслхагва: Гэр бүл, найз нөхөд, амжилт гурав хүний амьдралын түшиг тулгуур4 сар 11. 15:42

Бид эх орноороо бахархдаг. Монгол хүн болж төрсөндөө бахархдаг. Ээж ааваараа бахархдаг. Тэгэхээр мэдээж эх оронч үзэл, эх орноо хайрлах сэтгэлийг өөрсдийн чадах зүйлээрээ залуу үедээ, үеийнхээ нөхөддөө, хүмүүст хэлэхийг хүсдэг.

Б.Долгорсүрэн: 60 нас төгсгөл биш, миний хувьд эхлэл4 сар 11. 13:05

Үлгэр дууриалал болсон нэгэн сайхан эмэгтэйн зураг олон нийтийн сүлжээнд хурдацтай тархаж байгаа. Энэ орчлонд амьдарсан насны тоо хүний хүсэл тэмүүлэлд өчүүхэн ч саад болж чадахгүй гэдгийг тэрээр өөрийн биеэр баталж, эрүүл амьдрах, мөрөөдөл, зорилготой байхын сайхныг үлгэрлэн үзүүлж байгаа билээ

Ц.Нандинбаатар: Монголдоо робот хийдэг болохыг зорьж байна4 сар 9. 7:00

Шведийн MALARDALEN Их сургуулийн Инноваци дизайны докторант, сансар судлал, хиймэл дагуулаар судалгааны ажлаа хийж буй Ц.Нандинбаатарыг энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочноор урьсан юм.Тэрбээр “Банк бус санхүүгийн байгууллагад бодитоор хиймэл оюун ухаан гэдэг аргыг хэрэгжүүлж байна. Хүний зан авирийг мөнгөтэй холбож буй хэсэгтээ хиймэл оюун ухааныг ашиглан мөнгө хүсэж байгаа хүндээ зээл өгөх үү үгүй юу гэдгийг үнэлж байна гэсэн үг. Банкуудад ч гэсэн удахгүй ашиглаад л эхлэх байх. Уламжлалт буюу одоогийн аргуудаас хамаагүй илүү үр дүн авч ирэх боломжтойг энэ судалгаа харуулчихаад байна.

М.Батбаяр: Аав минь Монголын геологийн салбарын суурийг нь засаж өгсөн4 сар 2. 6:45

Хүн гэдэг хийж байгаа ажилдаа чин сэтгэлээсээ дурлаж, түүнийхээ мөн чанар, утга учрыг маш сайн ойлгож ухаарч, үр хүүхэддээ өвлүүлэн насан туршийнх нь амьдралын нэг хэсэг болгоно гэдэг бахархалтай хэрэг. Аавын сургаалийг алт шиг санаж, хийж бүтээсэн бүхнийг нь өв болгон хадгалж явна гэдэг бүүр ч сайхан бизээ. Уншигч та бүхэндээ зориулан ШУТИС-ийн Геологи уул уурхайн сургуулийн профессор, Геологи-эрдэс судлалын ухааны доктор, Монгол Улсын зөвлөх инженер, Монголын Стратиграфийн комиссыг санаачлагч, хүндэт гишүүн, Стратиграфи, Палеонтологийн төвийн үүсгэн байгуулагч Чулууны Минжин гуайн хүү Минжингийн Батбаярыг  VIP ярилцлагын зочноор урьсан юм.

Р.Жаргалмаа: Хүүхдээ буудуулалгүй эргээд ирээсэй гээд залбираад үлддэг нийгэмд бид амьдраагүй3 сар 26. 7:01

Монголд бүтэж байгаа юм ерөөсөө байхгүй, хамгийн муухай нь гэсэн ойлголтоор бид ирээдүйгээ өсгөж байна. Үнэндээ дэлхийг бүхэлд нь харвал тэгж хэлэх ёсгүй. Би дэлхийн улс орнуудын хамгийн хүнд хэцүү гэсэн газруудад очсон. Бангладешд эх оронгүй 1 сая хүн байна. Бид байшингүй, хашаагүй байлаа ч айлын хашаанд эсвэл нэг газар гэрээ бариад амьдарчихаж болдог. Эх орон минь юм чинь. Афганистан эмэгтэйчүүд “Хүүхдээ хичээлдээ явахад буудуулалгүй эргээд ирээсэй гээд залбираад үлддэг”. Харин бид “Машин сайн хараарай. Харанхуй болохоос өмнө ирээрэй” гээд үлддэг. Энэ хоёрын хооронд их ялгаа бий. Сэтгэл тайван байна гэдэг хамгийн чухал үзүүлэлт. Монгол Улс минь аз жаргалтай. Би аз жаргалтай оронд төрсөнөөрөө бахархдаг. Энд байгаа хүмүүс Монголд очвол ямар гоё юм бэ гээд хэлнэ дээ гэж боддог.

Н.Мөнхтуяа: Хэн дуртай нь жин хасах нэмэх талаар зөвлөдөг нь буруу хандлага3 сар 19. 7:14

Empire fitness төвд зөвлөх багш хийж, Personal Training буюу ганцаарчилсан сургалтын багшаар ажилладаг, Бодибилдинг фитнессийн ОУХМ тамирчинН.Мөнхтуяа гэдэг бүсгүйг энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочноор урьсан билээ.

М.Хишиг-Ундрах: ЕБС-иудад сэтгэл зүйн алба ажиллавал нийгэм эрүүлжинэ3 сар 12. 7:01

Эцэг эхчүүд ихэвчлэн хүүхдийнхээ биеийг л эзэмдэхээ мэдээд байгаа юм. Тухайлбал, хүргэж өгөөд авч байгаагаа хүүхэддээ маш их анхаарал үзүүлж байна гэж боддог. Гэтэл тэр хүүхдийн сэтгэл зүйн байдал ямар байна. Сэтгэл зүйн онцлогтой насан дээрээ ямар явж байна. Энэ насан дээр нь хүүхэдтэйгээ юу ярих ёстой, юуг зөвлөх ёстой вэ гэдгээ мэдэхгүй байна.

Г.Билгүүн: Бид Казахстан улсаас хөгжлөөрөө 10 жилээр хоцорчихсон явна3 сар 5. 7:50

Монголын аж ахуйн нэгжүүдийг гадаад ертөнцтэй холбох гүүр болсон ISO стандартын баталгаажилтыг үндэсний “МонСертф” компани олгох эрхтэй болсон билээ. Стандартчилалын салбартаа анхны хувийн хэвшил болох тус компанийн хамт олон Үндэсний хэмжээнд аудитороо сургаад, бүртгэлжүүлээд, баталгаажуулаад хүлээн зөвшөөрүүлэх процессыг явуулж байгаа юм. Монгол аудиторуудыг бэлтгэснээр ISO стандартыг авахын тулд гаднын байгууллагад 10-30 мянган ам.долларыг төлдөг урсгалыг зогсоосон гэж болно. .

Н.Ашит: Даяаршиж буй дэлхийд өв соёл бидний дархлаа2 сар 26. 7:01

Дэлхийн хаана ч тэр дээлээ өмсөөд, хуураа тоглоод сууж байхад “Аа энэ монгол хүн юм байна” гэж таньдаг хэмээн бахархал дүүрэн ярих тэрбээр дэлхийн 40 гаруй улс оронд уригдсан ажээ. Хоёрхон чавхдасаар хорвоог уяраах чадалтай морин хуур хөгжмөөрөө дэлхийн олон хүний сэтгэлийн нандин утсыг хөндөж, Монголынхоо цэлгэр уудам тал нутаг, уул ус, байгаль дэлхий, голын харгиа, боргио, шувуудын жиргээ, ан амьтны архирах дуу чимээг өгүүлэхүйн эрхтнээрээ урлаг болгон гаргаж  гайхамшигийг мэдрүүлсэн тоглолтоо сонирхуулдог Морин хуур чуулгын морин хуурч, хөөмийч Нэргүйн Ашит энэ удаагийн VIP зочноор уригдсан юм. Таалан болгооно уу.

А.Миеэгомбо: “Наймаалж”, “Өвлийн хайрын дуу” зэрэг 5000 гаруй кинонд дуу оруулсан2 сар 19. 7:57

Монгол ёс заншил өв соёлоо дээдэлж, хойч үеээ зөв сайн хүн болон төлөвшихөд одоо л анхаарч, төрийн бодлогоор зохцуулалт хийхгүй бол бидний ирээдүй хүмүүжилгүй, боловсрол мэдлэгээр түрээ барьсан хүмүүс болон өсөж байна. 

Р. Оюун: Өрсөлдөөний давуу талаа тодорхойлох нь оршин тогтнох зам2 сар 12. 7:14

Жижиг, дунд бизнес эрхлэгч, бизнесийн удирдлагууд, бизнес эрхлэхийг хүсч буй хэн бүхэн хийх гэж байгаа ажлынхаа талаар зураглал хийж, ямар ажлыг шат дараатай хийвэл үр ашгаа өгч хөгжих боломжтой гэдгийг төлөвлөдөг. Энэхүү бизнесийн стратеги төлөвлөлт, маркетинг харилцаа, удирдлагын чиглэлээр жижиг, дунд аж ахуйн нэгжүүд болон ашгийн бус байгууллагуудад зөвлөх үйлчилгээ үзүүлнэ гэдэг маш  чухал ажил билээ.

С.Чулуун: Монголчууд үнэт зүйлээ нэгтгэж чадвал хөгжинө2 сар 6. 9:30

Манай судлаачдын хувьд үнэ цэнэ, үнэлэмжээ олоход тэр үзэл суртал руу ямар нэгэн “изм” шингээгээгүй түүхийг гаргаж өгье гэж зорьж байгаа. 

Д.Бум-Эрдэнэ: Эх дэлхий эмнэлгийн орон дээр хэвтэж байна2 сар 5. 7:01

Хөх цэнхэр тэнгэр, цэвэр цэнгэг агаар, шаагин урсах ус, цэлгэр уужим тал нутагтай Монголчууд бид байгалаа хайрлах ухаанаараа дэлхийн улс орнуудад үлгэр жишээ болж явсан цаг саяхан. Хөрсөө сэндийчих вий гээд ээтэн хоншоортой монгол гутал өмсдөг, мал ахуй, хэрэглээндээ зориулан зоосон гадсаа нүүхдээ битүүлж, газар тэнгэртээ сүү өргөн залбирч, хэдэн зуун жилээр энэ сайхан нутагтаа оршин байгаа ард түмэн билээ.

Д.Пүрэвсүрэн: Загварын тайзан дээр дахиж алхахгүй2 сар 4. 10:42

Охид, эмэгтэйчүүдийг хүчирхийлэхийн эсрэг дуу хоолойгоо хүргэж, тухайн үедээ олны анхаарлыг уг сэдэв рүү хандуулж чадсан “Лардьма” кино багийнхан дахин нэг уран бүтээлийг туурвиад байна. Энэ бол “Dharma” кино компанийн бүтээл “Амьдрал” кино юм

Л.Одгэрэл: Монгол бөх спорт руу ороход нөлөөлсөн1 сар 22. 7:01

Хүүхэд насны гэгээн хүслээр онгоцны үйлчлэгч, эсвэл дуулж хуурддаг урлагийн хүн болно бодож явсан тэрбээр хэзээ ч тамирчин болно, олон улсын хэмжээний тэмцээний шүүгч хийнэ гэж мөрөөдөж яваагүй гэдэг. Нэг л өдөр нутгийн ахын спортын амжилтыг харж, спортод дурласнаар Монголын хүндийн өргөлтийн холбооны анхны эмэгтэй 1-р зэргийн шүүгч төдийгүй эмэгтэй дасгалжуулагч, Олон улсын медальтан гээд олон “Анхны” гэдэг тодотголын эзэн болсон түүх түүнд  бий. 

З.Төмөрсүх: Бид модыг ч тарина, хүнийг ч “тарина”1 сар 15. 7:01

Үр хойчдоо үлдээх амьд өвийн нэг бол яах аргагүй мод гэдэгтэй маргах хүн үгүй бизээ. Тиймдээ ч мод тарих нь нэг насны буян гэдэг. Нөгөө талаар дэлхийн дулаарал, уур амьсгалын өөрчлөлтийн хор нөлөөг бууруулж, мод тарьж, ойжуулах нь цөлжилтөөс сэргийлэх нэн чухал гарц. Тэгвэл судалгаагаар Монгол Улсын газар нутгийн 78  хувь нь цөлжилттэй, 8-хан хувийн  ойжуулалттай гэжээ.

Шинэ мэдээ

Хууч өвчтэй хүнийг төрд ажиллуулахаас татгалзья44 минут 52 секундын өмнөНИТХ-ын хуралдааны дэгд өөрчлөлт оруулав50 минут 33 секундын өмнөО.Бямбадэлгэр: Хуурамч шатахууныг зогсоох боломж Сангийн яаманд л бий52 минут 40 секундын өмнө“Мөнгөн тэмдэгтийн чиг хандлага, асуудлууд” сэдэвт сургалт болов55 минут 26 секундын өмнө“Оддын хөлбөмбөг”-т жүжигчин Н.Онон дасгалжуулагчтай баг ялалт байгуулав1 цаг 1 минутын өмнөКим Кардашьян: “Ганц л алдаа гаргавал интернет чамайг хэзээ ч уучлахгүй”1 цаг 6 минутын өмнө"Улаанбаатар марафон 2018" ирэх сарын 19-нд болно1 цаг 10 минутын өмнөМонгол даамчид дөрвөн алтан медаль хүртэж, төрийн дууллаа эгшиглүүллээ1 цаг 15 минутын өмнөЯагаад эслэг идэх ёстой вэ1 цаг 21 минутын өмнөХөлийн өсгий хагарахаас хэрхэн сэргийлэх вэ1 цаг 26 минутын өмнөЗагварлаг А.Туяагийн шинэ хэв маяг1 цаг 31 минутын өмнө"Korean Air" компанийн ерөнхий захирлын эхнэр ажилтнуудаа дээрэлхэж байгаа бичлэг олон нийтэд цацагджээ1 цаг 34 минутын өмнөУ.Хүрэлсүх: Засгийн газар оюунлаг хүн, оюуны шилдэг бүтээлийг дэмжинэ1 цаг 36 минутын өмнө100 айлын ил задгай худалдааг тавдугаар сард багтаан цэгцэлнэ1 цаг 40 минутын өмнөМакрон Ираны цөмийн хэлэлцээр, худалдааны дайн зэрэгт Трампаас өөр байр суурьтай байгаагаа АНУ-ын конгресст хэллээ1 цаг 41 минутын өмнөХьюстоны "Пуужингууд" дараагийн шатанд шалгарлаа1 цаг 46 минутын өмнөЯагаад мэдрэлийн ядаргаа тусдаг вэ1 цаг 46 минутын өмнөМеган Маркл хатан хааны төрсөн өдрөөр ”Stella McCartney” брэндээр гоёв1 цаг 51 минутын өмнөХүүхдүүд мэргэжлийн тамирчдаас илүү тэсвэртэй1 цаг 56 минутын өмнөОслын газар ОБГ-ын аврах, тусгай ангийнхан ажиллаж байна2 цаг 1 минутын өмнөАрменийн Ерөнхий сайдад Никол Пашиняны нэрийг дэвшүүлжээ2 цаг 6 минутын өмнөКим Чен Ун: "Амь насаа алдагсдын гэр бүлийнхэнд гүн эмгэнэл илэрхийлье"2 цаг 10 минутын өмнөЦ.Нямдорж: Сэтгүүлчид намайг тагнаж байсан болохоос би сэтгүүлчдийг тагнаж, чагнаж байсан удаагүй2 цаг 16 минутын өмнөЭнэ өдөр дэлхийн түүхэнд2 цаг 21 минутын өмнөЧингис хааны нэрийг хэлэхийг цээрлэх ёсыг үүрд тогтоосон...2 цаг 26 минутын өмнөХалуун оронд төрсөн "дэлхийн цорын ганц цагаан баавгай" амьсгал хураажээ2 цаг 31 минутын өмнөГалын тахилга удмын мэдээллийг ариусгана2 цаг 33 минутын өмнөАянганууд өнөөдөр 25 онооны зөрүүг "барив"2 цаг 36 минутын өмнөТөрсний дараах сэтгэл гутрал гэж юу вэ2 цаг 41 минутын өмнөС.Мөнхбаярлах: Аргалын утаагаар эдгэрчихдэг байсан бол шинжлэх ухааныг хөгжүүлээд хэрэггүй биз дээ2 цаг 46 минутын өмнө
© 2008 - 2018 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.