VIP Ярилцлага

Монгол судлаач Бирталан Агнеш: Монгол бол Чингис хааны цагаан сэтгэлт ард түмэн7 сар 28. 12:25

Л.САЙХАНСАНАА  Соёл урлагийн их сургууль,  Олон Улсын Монгол Судлалын Холбоотой хамтран “Монголчуудын соёлын ёртөнц: Өв үнэт зүйл, урлаг” сэдэвт олон улсын  монголч эрдэмтдийн ээлжит хурлыг энэ сарын 23-24-ний өдрүүдэд зохион байгууллаа. Энэ үеэр  Олон Улсын Монгол Судлалын Холбооны ерөнхийлөгч, Унгарын Өтвөш Лоранд их сургуулийн Монгол Ба Төв Ази судлалын тэнхимийн эрхлэгч, доктор Бирталан Агнештай ярилцсан юм.  Монгол хэлээр  тод, цэвэрхэн ярьдаг энэ эмэгтэй  манай орныг судлах болсон 30 жилийн хугацаанд олон  удаа хүрэлцэн ирсэн монголчуудын хэзээний  танил билээ. -Таны монгол  судлаач болсон түүхээс ярилцлагаа эхэлье

О.Анужин: Балетгүйгээр би өөрийгөө төсөөлдөггүй7 сар 27. 11:40

УДБЭТ-ын гоцлол бүжигчин О.Анужинтай ярилцлаа. Үндэсний баяр наадмын өдрүүдэд энгэрээ цоолсон алдартнуудаас хамгийн залуухан гавьяат гэдгээрээ ялгарсан балетчин бүсгүй БНСУ-д 11 дэх удаагаа зохион байгуулагдсан “Korea International Ballet-2018” олон улсын тэмцээнд амжилттай оролцож, алтан медаль хүртээд ирсэн юм

Б.Янжмаа: Нэг аяга кофе нэг харааны бэрхшээлтэй хүнийг ажилтай болгоно7 сар 23. 7:00

Монголд анх удаа харааны бэрхшээлтэй бариста ажилладаг “Cafe More” кофе шоп саяхан үүд хаалгаа нээсэн юм. Хэдий нийгмийн цөөнх гэж яригддаг ч бусадтай адил чадварлаг ажиллаж, хөдөлмөрлөж чаддаг гэдгээ батлан харуулсан бариста Б.Янжмаатай ярилцлаа.

Г.Өсөхбаяр: За чи начин болчихно оо, Сумъяабазар, Гантогтох хоёртой л барилдах юм шүү гэж Мөнхбат аварга сануулсан7 сар 19. 11:02

“Комментатор” нэвтрүүлэг наадмын дугаартаа Монгол Улсын дархан аварга, гавьяат тамирчин Г.Өсөхбаярыг урьж, түүний онцлох барилдаан, өрсөлдөгч, ирлэгч бөхчүүдийн талаар сонирхол татам яриа дэлгэснийг уншигч түмэндээ толилуулж байна.   -“Комментатор” нэвтрүүлгийн энэ удаагийн дугаар бусдаасаа өвөрмөц. Та бид наадмын бичлэг үзнэ. Түүвэрлэсэн тэдгээр бичлэгт Комментатороор ажиллахыг Таниас хүсч байна. 1993 онд Та наадмын зүлэг ногоон дэвжээнд анх удаа гарч байсан байдаг. Тэр үед Өсөхбаяр гэдэг бөхийн тухай хүлээлт нэгэнт үүссэн байсан?   -1993 онд анх наадамд барилдсан. Миний өвөө даян аварга Буур Жамъян гэдгийг монголчууд мэднэ. Өвөө маань “20 нас хүргэж байж барилдуулаарай” гэж аав, ээж болон Ж.Мөнхбат аваргад захисан юм билээ. Тэр жил би 20 нас хүрч, өвөөгийн захиасаар төрийн наадамд анх барилдсан даа.   –Нас залуугаар нь эрт барилдуулбал зүрхийг нь үхүүлэх, зоригийг нь мохоох гээд байдаг шиг байгаа юм, сонсож дуулж байхад?   -Миний өвөөгийн холын ухаан байж. Багад нь томчуудтай барилдуулбал зүрх зориг нь мохохоос гадна гэмтэл бэртэлбас тойрохгүй. Тэр холыг харсан тийм ухаан юм. 20 нас хүрнэ гэдэг эр хүн гарын ая даах хэмжээнд очдог. Тэр үед нь барилдуулаарай л гэж захисан юм билээ.   -1995 оны наадам бол таны хувьд онцгой наадам гэж хэлж болох байх?   -1995 оны наадам миний хувьд улсын наадамд гурав дахь удаагаа барилдсан түүхийн онцгой хуудас юм. Тэр жил Сонгинын амралтад Ж.Мөнхбат аваргатай цуг наадмын бэлтгэлд гарсан. Зургадугаар сарын 20-ны үед Ж.Мөнхбат аварга маань “За, чи нэг начин болчихно оо, Д.Сумъяабазар, Б.Гантогтох хоёртой л барилдах ёстой юм шүү. Тэр барилдаанаа л чи сайн бод. Тэрэнд л хоёулаа юм бэлдэнэ шүү” гээд байдаг. Тунаж барилдана гээд. Тэгэхэд нь би ч Улсын начин гэдэг юм хаа билээ гэж бодсон. Тэгээд бэлдсэн л дээ. Д.Сумъяабазар, Б.Гантогтох бид чинь чөлөөт бөхөөр барилддаг. Нас зүс ойролцоо, яг ид барилдаж байсан ийм үе. Наадмын барилдаан Ж.Мөнхбат аваргын хэлснээр яг болсон. Начин цолонд хүрээд, зургаагийн даваанд Д.Сумъяабазартай, долоогийн даваанд Б.Гантогтохтой тунаж, аль алиныг нь давж, аймгийн арслангаас шууд Улсын заан цолонд хүрч байсан тийм барилдаан болсон.   –Б.Гантогтох таниас өмнө заан цолонд хүрсэн, ид гялалзаж байх үед нь та давж заан цолонд хүрчээ?   -Үеийн бөхчүүдээс Б.Гантогтох, Ц.Цэрэнпунцаг хоёр заан болчихсон байсан. Д.Сумъяабазар начин, А.Сүхбат начин, Б.Ганбат бид хоёр л улсын цол аваагүй байсан.   –Бөх ярихад л нэг хэсэг зургаан залуу зааныг тойрдоггүй, дайрдаг үе байсан?   -Б.Ганбат 1998 онд заан цол авсан байх. Тэр цагаас хойш ард түмэн зургаан заан гэж ярих болсон. Улсын наадамд дээшээ цолонд хүрэх, шөвгийн дөрөв, үзүүр түрүүнд үлдэхийн тулд заавал энэ хэдийнхээ нэг хоёртой заавал барилдаж байж гарч ирэх шалгуур бодитой болчихсон ийм л үе дээ.   –Зургаан заанаас Цэрэнпунцагтай таарч барилдсан барилдаан санаанд буухгүй юм?   -Би Цэрэнпунцагтай нэг ч таарч барилдаж бай­гаагүй. Улсын наадмаар Д.Сумъяа­базартай л хамгийн олон таарч барилдсан.   –Мөн А.Сүхбат, Б.Гантогтохтой ч олон удаа таарч барилдсан байх.   -А.Сүхбат, Б.Гантогтохтой хоёр гурван удаа, Б.Ганбаттай ч мөн таарч барилдсан.   -1997 оны наадмын барилдааны онцлог?   -1997 онд нэг их айхавтар сүрхий барилдаагүй, шөвгөрсөн. Тавын даваанд Д.Сумъяабазар бид хоёр тунасан. Улсын заан цолтой бөхчүүд тавын даваанд тунах бас ховорхон тохиолдол юм билээ. Улсын заан цолтой бөхчүүд тавын даваанд тунасан анхны тохиолдол. Тэгээд Д.Сумъяабазарыг хаясан.   –Даваагаа ахиулсан А.Сүхбат та хоёр мөн л дараагийн даваанд тунасан?   -Тэр жил миний баруун гарын ядам хуруу гэмтчихээд ерөөсөө гар атгаж болдоггүй, жаахан зүдэргээтэй л барилдсан. Заан болсны дараа жил дөрвийн даваанд нэг унаж аваад, дараа жил нь 1997 онд шөвгөрсөн. А.Сүхбаттай барилдаад баруун хөлөө алдаад унаж байгаа барилдаан. Сэнжигний барьц алдаад, тэндээсээ дамжиж ороод, Сүхбат ч хурдтай, мэдрэмжтэй хүн. Тэгээд хөлөө алдаад ойчсон юм.   –Ер нь хараа гүйцэхгүй хурдтай гэж А.Сүхбатыг тайлбарлагчид хэлээд байгаа шүү дээ?   -Их хурдаар барилддаг. Хурдтай хүний хийж байгаа мэх, мэдээж яаж бяргүй байхав. Дээр нь бяр хүч нэмчихээр мэх нь даацтай болдог.   –Өөрийг чинь давсан жил А.Сүхбат заан цолонд хүрсэн?   -Тийм. О.Балжинням аваргаар долоо даваад заан болж байсан юм.   –О.Балжинням аварга Б.Гантогтохыг ч бас заан болгосон?   -Тийм. Б.Гантогтохыг заан болгож байсан.   -1998 оны наадмын барилдааныг сонирхвол?   -1998 оны хавар гуравдугаар сард би Герман яваад зургадугаар сар хүртэл гурван сарын хугацаатай чөлөөт бөхийн бэлтгэл сургуулилт хийсэн. Үндэсний бөхийн барилдаанаас нэлээд төсөөрч, хөндийрсөн байсан. Тэр жил үндэсний бөхөөр нэг их олон барилдаагүй. Тэгээд зургадугаар сарын 20-доор ирээд шууд наадмын бэлтгэлдээ гарч барилдсан юм. Тэр жил тавын даваанд Д.Бумбаяр зааныг амлаж аваад унасан.   –Заа, 1999 оны наадам. Таны гол гол барилдааныг түүж авсан юм.   -1999 оны наадам миний хувьд сайхан жил байсан. Миний өвөөгийн мэндэлсний 100 жилийн ой тэр жил тохиож, Архангай аймгийн Цахир суманд төрсөн нутагт нь өвөөгийн 100 жилийн ойг наадмын дараа өргөн дэлгэр тэмдэглэсэн. Өмнөхөн нь улсын наадмаар би улсын заан цолоо баталсан. Өөрийнхөө хүрсэн цолыг батална гэдэг маань дараагийн цол руу тэмүүлэх, шат ахих тийм боломж харагдаж байна аа гэж дотроо итгэл найдвар төрж байсан ийм наадам л даа.   –Аваргуудын хувьд, та бол Ж.Мөнхбат аваргатай ойр хүн.   -Би багш шавийн барилдлагатай. Анх 1995 онд багш шавийн барилдлага барьж, тэндээс бэлтгэл сургуулилт эхэлсэн. Бусад үед ч надад байнга зааж зөвлөж явсан. Наадмын дэвжээнд тавын даваанд намайг дэмжиж, улсын начин цолны босго алхуулж өгч байсан ийм сайхан буянтай аварга хүн дээ.   –Түүнийг монгол бөхийн ёс жудагт нийцсэн, сайхан өв уламжлал гэдэг?   -Дараа дараагийнхаа ирээдүйтэй гэж байгаа залуу бөхийг, тэгээд өөрийнхөө шавь нарыг даваа ахиулдаг уламжлал эртнээсээ байсан байдаг.   –Бас тунаанаас гаргадаг?   -Тийм.   –Хараад байхад Б.Бат–Эрдэнэ аварга ч гэсэн бөхчүүдийг тунаанаас гаргаж байсан тийм зүйл харагддаг?   – Б.Бат-Эрдэнэ аваргын тэр үйлдэл авууштай сайхан зүйл. Наадмаар Б.Гантогтохыг нэг жил аваад, дараа жил нь бас намайг авч, түүний дараа жил Д.Сумъяабазарыг тунаанаас гаргаж байсан. Ид барилдаж байсан залуусыг хооронд нь барилдуулалгүй, тунаанаас ингэж гаргаж бодитойгоор дэмжиж байсан шүү.   –Гурван сайхан зааныг дээш нь гаргаж өгч байж. Ер нь та тунаанд олон үлдэж байсан. Наадмын тав, зургаагийн даваа л сонирхолтой болдог шүү дээ?   -Зургаагийн даваанаас эхлээд долоогийн даваа тэртэй тэрэнгүй ойлгомжтой. Зарим жил, 1997 онд тавын даваанд улсын том цолтой хоёр бөх тунаж байсан. Тэр үед улсын аварга, арслан цолонд хүрээгүй л бол зургаа, долоо, наймын даваанд тунана шүү дээ. Ер нь монгол бөхийн өөрийнх нь өвөрмөц онцлог байна. Том цолтой бөх нь амлаж авдаг. Ид хурц дайчин байгаа хүмүүс нь хоорондоо тунадаг. Тунаж барилдах нэг талдаа сайхан байдаг. Ам авна гэдэг тийм амаргүй ажил шүү дээ. Хэцүү. Тэр олон бөхөөс хэний барилдаан юу билээ гээд барилдаануудыг тооцох амаргүй л дээ. Ялангуяа, гурван хүнээс ам авах хэцүү.   –Тунаад барилдвал илүү амар ч юм уу?   -Тунавал шууд барилдана. Ам авахад бол наана нь жаахан сэтгэл зүйгээ барна.   –Д.Мөнх–Эрдэнэ арслан улсын наадамд олон жил сайн барилдаж, таван удаа үзүүрлэсэн. Наадмын дэвжээнд дээшээ явах даваан дээр л Та бас унаж байсан даа?   -Тийм. Яг тэр 1995 онд улсын заан болчихоод Б.Бат-Эрдэнэ аварга, О.Балжинням аваргыг амлаж аваад, би Д.Мөнх-Эрдэнэ арслантай барилдаад ойчсон. Д.Мөнх-Эрдэнэ арслан их хөдөлмөрч хүн л дээ. Тэр хөдөлмөрийнхөө хүчээр төрийн наадамд таван удаа үзүүрлэсэн. Тэр болгон хүнд олдохгүй амжилт шүү. Таван удаа үзүүрлэсэн хүн Монголд ганцхан л байдаг. Тэр бол их хүч хөдөлмөрийн үр дүн. Би Архангайгаас дөнгөж бөх болох гээд ирчихсэн, нутгийнхаа том цолтой бөхчүүдийг дагаж явдаг байсан. Д.Мөнх-Эрдэнэ арслантай олон жил цуг явж, арга мэх юу байдаг юм тэр бүхнийг заалгаж, зөвлүүлж явсан. Мундаг бөх. Цээжний бяр ихтэй….   -2000 оны наадмын тухайд?   -2000 онд залуу зургаан заан зургуулаа Б.Бат-Эрдэнэ аварга, Д.Мөнх-Эрдэнэ арслантай шөвгөрсөн. Тэр жил Б.Ганбат бид хоёр тунасан. Б.Ганбат тэр жил онцгой сайн байсан. Золголтоос элэг бүсийг нь аваад, зүүн талд нь сууж хонгодоод, хутгаад гараа татаад авахаар шуудаг нь орж ирээд, тэндээсээ нөгөө талд нь, араар нь зүүн хөлөөр мордоод хаясан барилдаан байна.   –Д.Сумъяабазар, А.Сүхбат хоёрын барилдаанд бас их шуугиулсан?   -Энэ барилдаан Д.Сумъяабазар гар ачуулаад их сүрхий унасан. Б.Бат-Эрдэнэ аварга Д.Мөнх-Эрдэнэ арсланг амлаж аваад бид зургаа хоорондоо тулж барилдсан.   –Их цуцна биз.   -Наадмын барилдаан эхний өдөр нэг, хоёрын даваа явчихдаг. Тэгээд 12-ны өдөр долоон давааны барилдаан болдог. Угсарсан долоон даваанд барилдана гэдэг амаргүй. Тэгээд ч ямар жирийн нэг хүнтэй ноцолдож барилдаж байгаа биш. Үеийн, тэнцүү хүчтэнгүүдтэй долоон  даваа угсран барилдана гэдэг хүнд. Ялангуяа, нэг даваан дээр удаад үлдчих, цуцчихсан тохиолдолд амралт байхгүй. Дараагийн даваанд гарч, ээлжит учраатайгаа шууд золгодог. Гэхдээ яахав бэлтгэл сургуулилт сайн байхад дараагийн даваанд хүний бие сэргэдэг. Бэлтгэл жаахан дутуу хүн бол нэг барилдаан дээрээ ноолуулаад дараагийн даваанд сэхэж өгдөггүй. Тэгэхээр бэлтгэлийг сайн тааруулж тохируулж хийх нь чухал.   -2000 оны наадамд Б.Бат–Эрдэнэ аварга тахимаа өгчихсэн билүү?   -Б.Бат-Эрдэнэ аварга Б.Гантогтохыг амлаж, тахимаа өгч, тунаанаас гаргаж өгч байсан.   –Б.Гантогтох заан дараачийн даваанд Ц.Цэрэнпунцаг заантай таарсан. Энэ хоёрын барилдааны тухайд?   -Энэ хоёрын барилдаан их сонин юм болсон юм. Тохно, Пунцаг сугадаж… дараа нь ахиж хоёулаа давхар шуудагнаас барилдаад Цэрэнпунцаг тохоод, жаахан тэвчээр алдсан уу яасан, ойчсон. Б.Гантогтох давсан.   –Б.Бат–Эрдэнэ аварга 2000 он гэхэд улсын наадамд хэд давсан байлаа?   -Долоо давсан байсан. Яагаа ч үгүй ид сайхан байсан үе нь л дээ.   –Та энэ барилдаанд хэдэн кг жинтэй байсан үе вэ? их л зэгзгэр байж дээ. /барилдаан үзэж ярьж байна./   -Би 120 орчим л байсан байх. Улсын заан болохдоо 103 кг-тай байсан, чөлөөт бөхөөр их бэлтгэл хийдэг байсан. Улсын шигшээ, залуучуудын шигшээ багт бэлтгэл хийдэг байсан.   –Нэг айлын хүү, хүргэн хоёр улсын наадмын үзүүр түрүүнд барилдах бас сэтгэл хөдлөм зүйл шүү?   -Бас л ховорхон тохиолдол. Х.Баянмөнх аварга ч гэсэн зүлэг ногоон дэвжээндээ мөргөөд үзэгчиддээ сэтгэлийн хүндлэлээ илэрхийлж л байсан. Энэ жилийн наадамд А.Сүхбат бид хоёр тунав аа, хөөрхий. Заан цолоо хоёр удаа баталсан. Энэ барилдаан дээр хөлөө алдаад, айхтар сүлбүүлээд, урдуураа гар ачуулаад л…   –Энэ их тэмцэлтэй барилдаан болсон шүү ер нь. Роозонгийн Энхбатын авсан сайхан зураг та хоёрын барилдаанаас ургасан. Ховор агшинг буулгасан байсан?   -Тийм. Хөлөө нугалаад гарвал гарчихаар тийм боломж байсан л юм билээ, хожим үзэж суухад. Ингээд сүлбүүлээд ардаа алдчихаж байгаа юм. Тэгээд эндээс бас л хэцүү болсон.   –Бөхчүүдийг хараад байхад ер нь завсарлагааны хооронд халуун цай л уух гэх юм?   -Хүйтэн юм ууж болдоггүй. Хүйтэн юм уухаар гар сарвайгаад байдаг. Тэгээд халуун цай л уудаг юм. 2002 оны наадмаар би Сүүж уулын амралтад бэлтгэлд гарсан. Үндсэндээ Б.Бат-Эрдэнэ аваргыгаа бараадаж. Тэр хүний сайхан өгөөж хишгийг нь хүртэх. Туршлагаас нь суралцах гэж. Сүүж уулын амралт байгаль нь ч их сайхан газар, ээлтэй. Тэгээд Архангайн бөхчүүдээ аваад удирдаад Сүүж уулын амралтанд очиж, Б.Бат-Эрдэнэ аваргынхаа зав чөлөөг нь өмнө нь асууж байгаад очиж, аваргынхаа нөмөр дор бэлтгэлд гарсан юм. Тэгээд анх удаа төрийн наадамд түрүүлсэн. Бодоход би хожуу түрүүлсэн, 29 нас хүрчихсэн байсан даа.  

Ш.Гантулга: Трампын уулзаж чадахгүй байсан ганц хүн нь Путин7 сар 18. 14:51

Ч.ҮЛ-ОЛДОХ АНУ-ын ерөнхийлөгч Дональд Трампын ОХУ-ын ерөнхийлөгч В.Путинтэй хийсэн төрийн дээд хэмжээний уулзалтын талаар олон улсын тоймч Ш.Гантулгатай ярилцлаа.   –Дональд Трамп  АНУ-ын ерөнхийлөгч болсноос хойш анх удаа  ОХУ-ын төрийн тэргүүнтэй   ширээний хоёр талд суулаа. Үүнийг  дэлхий нийт болоод тоймч, ажиглагчид хэрхэн  дүгнэж байна вэ? -Дональд Трампын хувьд ОХУ-ын тэргүүн В.Путинтэй албан ёсоор уулзаж чадахгүй хоёр жил тойрсны эцэст  уулзлаа. Трампын  хувьд 2016 оны арваннэгдүгээр сард  АНУ-ын ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялалт байгуулсан

П.Хаянхярваа: Наадмын өдөр сонссон сайшаалын үг- Миний анхны том шагнал байсан7 сар 9. 8:53

"Монголын цэрэг, армийн дуу, маршийн хаан" хэмээн алдаршсан Төрийн шагналт, Урлагийн гавьяат зүтгэлтэн, хөгжмийн зохиолч П.Хаянхярваатай хөөрөлдлөө.   Та сайхан зусч байна уу. Бие лагшин тунгалаг уу?   -Сайхан зусч байна аа, хүү минь

С.Сайханбаяр: Монголд аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх түмэн боломж байна7 сар 2. 7:00

-Та хэр эртэч хүн бэ? -Старт-Апаа эхэлсний дараа амьдралдаа нэг зарчмыг барихаар шийдсэн. Энэ нь эртэч хүн болох

Л.Маанда: Сүүлийн үед хүмүүс аз жаргал гэхээс илүү, материаллаг зүйлд анхаарлаа хандуулдаг болж6 сар 26. 9:24

Өнөөгийн стресс, бухимдлаар дүүрэн нийгмээс өөрийгөө чөлөөлж, сэтгэл хангалуун, тайван амьдарлын хэмнэлд сургах зорилготой “Sound Therapy”буюу дуун авиа, энергийн эмчилгээний төв үйл ажиллагаагаа эхэлжээ. Энэ талаар тус төвийн багш, бясалгалаар анагаагч Л.Маандатай ярилцлаа.

Э.Даринчулуун, Ш.Эрхэс: Хөлбөмбөг тоглохоо хэзээ ч битгий зогсоогоорой6 сар 25. 7:01

Олон орны хүүхдүүдэд хөлбөмбөгөөр дамжуулан эх дэлхийн эв нэгдлийн төлөө хамтдаа тоглож, эх орноо сурталчлах томоохон боломж олгодог “Хөлбөмбөг нөхөрлөлийн төлөө” фестивальд Монголын хөл бөмбөгийн холбоо анх удаа оролцсон билээ.

CHIG SHOES: Сайн гутал сайхан газар уруу хөтөлнө6 сар 18. 7:01

CHIG SHOES: Сайн гутал сайхан газар уруу хөтөлнө. Сайн гутал сайхан газарт хүргэдэг гэж бид ярьдаг. Монголдоо сайн гутал үйлдвэрлэдэг чадварлаг үйлдвэрүүдийн нэг яах аргагүй “Чиг гутал” брэнд юм. 1994 оноос хойш тасралтгүй үйл ажиллагаагаа явуулж буй “Чиг гутал” брэндийн Гүйцэтгэх захирал, дизайнер А.Золзаяаг Vip Ярилцлага булангийнхаа ээлжит зочноор урьж ярилцлаа. -“Чиг гутал” брэндээ хэзээнээс байгуулав? -Манай аав, ээж гутал урладаг хүмүүс байсан. 1990-ээд оны үед эдийн засаг, ер нь бүх талаараа хэцүү байсан учир аав, ээж хоёр маань хийж чадах бүхнээ хийж, зах дээр зардаг байлаа. Өөрсдөө юм оёх дуртай байсан учир, үүгээрээ амьдралаа залгуулдаг байсан гэж хэлж болно.

С.Төмөрбат: Чадна гээд зоригловол, англи хэлийг сурч чадахгүй хүн байхгүй6 сар 11. 7:01

Дэлхий хурдацтай хөгжиж буй энэ үед англи хэл дэлхийн нийтийн хэрэглээ болсон. Бүх нийтийн хэл болсон англи хэлийг сурах зөвлөгөө, аргачлалын талаар “Сондор Хилэн” төвийн захирал, багш С.Төмөрбаттай ярицлаа.

Х.Эрдэнэбаяр: Монголын хамгийн том цахим номын санг бий болгохоор ажиллаж байна6 сар 4. 8:20

Техник технологи хөгжсөөр ном зохиол, сонин сэтгүүлүүд цахим хэлбэрт шилжсээр байгаа билээ. Монголын сор бүтээлүүд болох 150 гаруй ном, сэтгүүл, аудиог өөртөө багтаасан M Plus /M+/ аппликэйшн нээлтээ хийсэн юм.

А.Уянга: Хайрлагдсан хүүхэд өөртөө итгэлтэй, биеэ даасан хүн болж өсдөг5 сар 28. 7:01

Бага насны хүүхдийн бүтээлч сэтгэхүй, хөгжил, хүмүүжилд зориулсан олон шинэлэг үйлчилгээтэй хүүхдийн хөгжлийн төвийг Монголдоо анхдагч болгон байгуулсан “Creative Bamboo”-гийн үүсгэн байгуулагч А.Уянгыг “VIP ярилцлага” булангийнхаа ээлжит зочноор урьж ярилцлаа.

Б.Ганболд: Ид барилдах насаа японд өнгөрүүлж дээ гэж боддог5 сар 23. 9:31

Ч.ГАНТУЛГА Увс аймгийн уугуул, “Увс нуур” бөхийн дэвжээний бөх, аймгийн арслан Б.Ганболдтой ярилцлаа. Тэрээр үндэсний бөхөөс гадна сүмо бөхөөр амжилттай барилдаж байсныг спорт сонирхогчид андахгүй биз ээ.   -Та чинь анх чөлөөт бөхөөр хичээллэж байсан бил үү? -Орхон аймагт очоод удаагүй байхад минь аавын минь авга ах н.Бямбажав намайг чө­лөөт бөхийн гавьяат тамирчин Ц.Нацагдорж агсан дээр хөтөлж аваачсан юм

Маурис Слапак: Монгол эмч нарын хүнээ гэсэн сэтгэл, хариуцлагатай чанар нь сэтгэгдэл төрүүлсэн5 сар 21. 7:00

2006 онд “WTO”-ийн үндэслэгч, Английн эрхтэн шилжүүлэн суулгалтын мэс засалч, профессор Маурис Слапак, DHL-ийн захирал Дэвид Аллен нарын дэмжлэгээр Улсын Нэгдүгээр Төв эмнэлэгт 14 эмчийн бүрэлдэхүүнтэй бөөр шилжүүлэн суулгах баг байгуулж, БНХАУ болон Тайланд улсад сургалтад хамруулж байсан түүхтэй.

Б.Баярсайхан: Орчин үеийн морин хуурын урлалыг дэлхийн нумт хөгжмийн түвшинд хүргэхээр зорьсон5 сар 14. 7:01

Морин хуур урлаач мастерууд Монголд тоотой хэд бий. Эдгээр эрхмүүдийн төлөөлөл болсон урлаач бол яах аргагүй Монголын Морин Хуур Урлаачдын Холбооны тэргүүн, морин хуур урлаач Б.Баярсайхан билээ.

Л.Сондор: Галбир чухал5 сар 8. 13:19

Манай улсын хүн амын 54.4 хувь нь илүүдэл, жин таргалалттай. Энэ нь зүрх судас, чихрийн шижин, хорт хавдраар нас барах гол шалтгаануудын нэг хэмээн эмч мэргэжилтнүүд хэлдэг. Таргалалтыг хэрхэн тодорхойлох вэ. 

Л.Зул: Айдас, бодолдоо хүлэгдээд суувал хэн ч амжилтад хүрч чадахгүй5 сар 7. 13:19

 Монголдоо анх удаа гараар зуран, хувцас урлаж байгаа “Dew” брэндийн үүсгэн байгуулагч зураач, хувцас дизайнер Л.Зултай ярилцлаа. Тэрбээр 2011 оноос хойш Монгол, Өвөрмонгол, Герман улсад ажиллаж байсан туршлагатай бөгөөд салбартаа манлайлагч хүчирхэг эмэгтэйчүүдийн төлөөлөл билээ.   -Өглөөг хэрхэн эхлүүлдэг вэ? -Би өглөө 05:30 цагт босдог

Б.Шүүдэрцэцэг: Гишгэсэн мөрөө эргэн харж байж урагшаа итгэлтэй алхана4 сар 25. 12:29

Эх дагина Дондогдулам хатны тухай "Хүйлэн огторгуйн заадас" романаа өлгийдөн авсан зохиолч Б.Шүүдэрцэцэгтэй ярилцлаа. Тэрбээр уншигчдын дунд хүлээлт үүсгэсэн энэхүү романдаа “Үүлэн хээтэй орчлон” зохиолынхоо үйл явдлыг үргэлжлүүлэн бичсэн нь сонирхол татаж байлаа.Будаг нь ханхалсан уг роман нь хоёр шугамтай. Тус эрдэнэ, тунгалаг чандмань ялгуусан дагина, Эрх цагаан дара, Эрдэнэ сэцэн ноён, Улсын эх дагина Дондогдулам нэгдүгээр биеэс амьдралаа хүүрнэдэг бол, зохиогчийн өгүүлэмж, тухайн үеийн Монголын түүх, Богд хааны намтар, “Үүлэн хээтэй орчлон”  романы баатруудын тухай өгүүлдэг хоёр шугамтай роман гэдгийг зохиогч онцолсон юм.   - "Хүйлэн огторгуйн заадас" роман бичиж  буй тухайгаа та уншигчдадаа эртнээс мэдэгдэж байсан. Энэ зохиолыг бичихдээ чамгүй судалгаа хийж, нэлээд их цаг хугацаа зарцуулав уу?   -Анх 2010 оны зун "Эх дагины өчил" роман бичнэ гэж шийдэж байлаа. Энэ нь Дондогдулам хатны төрсөн нутаг Хөвчийн жонон бэйсийн хошууны зүүн үзүүр, одоогийн Хэнтийн Баян-Адарга суманд Хатдын өргөөний шав тавих ёслолд оролцсон үеэр юм л даа. Дараа жил нь Хатдын өргөөний нээлтэд очихдоо нутгийнханд нь Эх дагины тухай роман бичнэ гээд амлачихлаа. Баян-Адарга бол Дондогдулам хатнаас гадна, Богд хааны сүүлчийн хатан Н.Гэнэнпилийн ч төрсөн нутаг юм. Тэр зунаа Богд Жибзундамба Эх дагина хоёрын анх танилцсзн газар Амарбаясгалантын хийд рүү явж романыхаа судалгааг хийж эхэллээ. Эхний зуугаад хуудсаа ч бичлээ. Гэтэл "Ану хатан" кино төсөл эхэлж, би завгүй болсон. Тэгээд хоёр гурван жилийн дараа эхний нооргоо үзвэл санаанд хүрээгүй болохоор устгачихсан. Энэ хооронд "Үүлэн хээтэй орчлон", "Хотол цагаан гүнж" романуудаа бичлээ. Ноднингоос Эх дагины тухай романы ажлаа сэргээж төрсөн нутагт нь дахиж очлоо. Эх дагины унаган нэр нь Дунгаамаа юм шүү дээ. Дондогдулам гэдэг нь сахилын нэр юм билээ. Нутгийнхны аман сурвалжийг сонсвол Эх дагины төрсөн нутаг нь Баян-Адарга боловч хожим дөрөв таван насанд нь тэднийх одоогийн Өмнөдэлгэр сумын нутаг, Чандманийн голд нүүж очиж, Дунгаамаа бхин тэнд өссөн байна. Ер нь Хөвчийн жонон бэйсийн хошуу, хожим Хөвчийн дайчин жонон вангийн гэх болсон энэ хошуу эзэн Чингисийн өлгий нутаг, одоогийн долоон сумын нутгийг хамарсан, Халхын хамгийн баян хошуу байжээ. Романд хэрэгтэй эх сурвалж цуглуулахад лам, түүхч, судлаач, нутгийн хүмүүс ч их тусалсан. Тухайлбал, шашны зөвлөх гэвш Д.Тайвансайхан, А.Эрдэнэбат лам, бурханч Д.Ухаанзаяа, түүхийн зөвлөх доктор Д.Энхцэцэг, Хатдын өргөөг санаачлагч М.Мөнхбат гээд нэрлэх хүн зөндөө.   -Дондогдулам хатны тухай Монголчууд тэр бүр мэддэггүй шүү дээ. Романаас бид юу олж мэдэх вэ?   -Социализмын 70 жилд Богд хаан, Улсын Эх дагина хоёрыг хамгийн хар муугаар үзүүлж, дүрсэлж иржээ. Жишээ нь, "Өглөө", "Тэмцэл" кинонд Ардын журамт цэрэг Хүрээнд орж ирэхийг Ногоон ордны өвлийн байшингийнхаа тагтнаас дурандаж суух Дондогдулам хатан "Сүх гэж яасан сайхан залуу вэ" хэмээдэг. Хааны дэргэд шүү дээ. Гэтэл Сүхбаатарт 1919 он буюу Олноо өргөгдсөний есдүгээр онд Өвөрлөгч боловч хошуудыг хятадаас чөлөөлөх тулаанд гавьяа байгуулсных нь төлөө Богд хааны зарлигаар баатар цол шагнасан байдаг. Сүхбаатар бол Богд, Эх дагина хоёрын шавь, Цагаан сараар очиж золгодог дотнын хүмүүсийнх нь нэг байж. Гэтэл Эх дагина Сүхбаатарыг анх харж байгаагаар барахгүй, хааны дэргэд сээтэгнэж байгаа мэт үзүүлсэн байдаг. Бас "Гарьд магнай" кинонд "Миний бөхийг унагаад байхдаа яадаг юм. Би энэ наадмыг үзэхгүй ээ" гээд босч явж байгаагаар Эх дагиныг үзүүлдэг. Мөн, түүхэн романуудад хошуу ноёныхоо аягачин хүүхэн нь байсан гэж бичдэг. Гэтэл Эх дагина монгол, төвд бичигтэй, сахил санваартай, уран хатгамалч, Олноо өргөгдсөн Монгол Улсын анхны сүлд дуулал "Зуун лангийн жороо луус" дууг зохиосон хүн. Эцэг Цэнд нь хөрөнгө чинээтэй, зайсан хүн байж. 1896 оны орчимд Хөвчийн жонон бэйс Цандигдорж нэг хатныхаа садангийн дүүг VIII Богдтой танилцуулахдаа хатныхаа шивэгчин гэсэн нэр дор дагуулж явснаас Дондогдулам хатныг аягачин байсан гэх ташаарал үүссэн бололтой. Хожим Дондогдулам хатны дүү Дэндэвдулам нь хошуу ноён Д.Цогбадрахын хатан болсон байдаг. Угсаа язгуургүй зарц барлаг айлын охидыг ингэж дээр өргөмжлөхгүй шүү дээ. Эх дагина бол улааны шашны зоч лам, эрдэм боловсролтой, ухаалаг, ааш ялдам, түмэн олондоо хүндлэгдсэн, хаант төрд арга билгийн ёсоор хатан эрдэнэ болсон сайхан эмэгтэй байж гэдгийг л "Хүйлэн огторгуйн заадас" романдаа үзүүлэхийг зорилоо. Бас гэлүгвагийн шашны тэргүүн, хутагт хүнтэй амьдралаа холбосон энэ эмэгтэйн ээдрээт заяа тавиланг ч харуулахыг зорьсон. Эх дагина Дондогдулам л гэж бид мэдэхээс Цэнд зайсангийн охин Дунгаамаа гэх энэ бүсгүй анх VIII Богдыг дагаж Хүрээнд ирээд сахил хүртэж, нууцаар ханилж байгаад тав, зургаан жилийн дараа 1902-1903 оны орчимд Цагаан дара эхийн бүрэлбаа гэж зарлуулан, хожим Үндэсний эрх челөөний хувьсгалаар Богд хаант Монгол улс байгуулагдсан 1911 оны цагаагчин гахай жил л Улсын Эх дагинад өргөмжлөгдсөн байдаг. Эх дагиныг таньж мэдэх бүх л хүний дурсамжид сайхан ааштай, өгөөмөр нинжин сэтгэлтэй хүн байсан гэдэг. Гэтэл, хуучин уран зохиол, урлагт ямар муухайгаар дүрслэгдэж үлдлээ дээ. Үүнийг залруулах цаг нь болжээ.   -XX зууны эхэн үеийн Монголын түүх тусгаар тогтнолын тэмцэл байсан. Та энэ тэмцлийг романдаа аль өнцгөөс харуулж, ямар тоглолт хийв?   -Тийм ээ. Монголын тусгаар тогтнолын төлөөх тэмцэл бол харуусалтай ч, бахархалтай ч түүх. Бас чин зоригт эх орончдын эмгэнэлт хувь тавилангийн түүх юм. Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын удирдагчдын нэг Богд хаан, түүнтэй хамтдаа эрдэнийн сэнтийд өргөмжлөгдсөн Эх дагина хоёрыг тусгаар тогтнолын төлөөх ээдрээт тэмцлээс тусад нь дүрслэх боломж байхгүй. XX зууны Монголын түүхийн хамгийн том олон үйл явдалд энэ хоёр хүн оролцжээ. 1923 онд Эх дагина, 1924 онд Богд хаан насан эцэс болсноос хойш анхдугаар Үндсэн хууль баталж, хэлмэгдүүлэлт, нэгдэлжих хөдөлгөөн, 1990 оны ардчилсан хувьсгал гарч. Харин энэ хоёр хүн Олноо өргөгдсөн Монгол Улс, дараа нь Хиагтын гэрээгээр Монгол Улс өөртөө эзэрхэх эрхээ алдсан, Үндэсний эрх чөлөөний хувсгалын гол удирдагчид хорлогдож дууссан, 1919 онд Хүрээг гамин цэрэг эзэлж, Богдыг хорьсон, 1920 онд Барон Унгерн гаминг хөөсөн, 1921 онд Ардын журамт цэрэг Хүрээг эзэлсэн, Богдыг хэмжээт эрхт хаанд өргөмжилсөн зэрэг асар олон түүхэн үйл явдлын гол баатрууд юм. Би өмнө нь гурван роман бичсэн ч Эх дагины тухай бичих хамгийн хэцүү байсан. Энэ олон түүхэн үйл явдлыг уран сайханжуулж, гол баатраа эгэл нэгэн эмэгтэй хүн бас түүхэн хатных нь хувьд дүрслэх амаргүй байлаа. Тиймээс Эх дагины хүүрнэлийг нэгдүгээр шугам, 1896-1923 он хүртэлх бодит түүх, олон улсын байдал, Богд хааны амьдралыг зарим үед баримтат, зарим үед уран сайхны аргаар хоёрдугаар шугамаар бичсэн. Богд хаан бол Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын удирдагч нарын нэг гэдгийг, харин Эх дагина өөрийн гэсэн бодолтой, төр шашныг холбогч, түүхэн эх сурвалжид үлдсэнээр Сан до амбаныг Богдод бараалхахад босч хүндлэл үзүүлэхээс татгалзсан, Барон Унгерн Богдыг гамингийн шоронгоос чөлөөлсний дараа ч таалалгүй хандаж байсан зэргийг оруулан дүрсэллээ. Монголчууд өнөөг хүртэл Оросыг ивээгч гэж бодсоор иржээ. Гэтэл Орос улс 1911 оны Олноо өргөгдсөн Монгол улс байгуулагдсанаас хэдхэн сарын дараа И.Я.Коростовец гэж төлөөлөгчөө илгээж Монголыг Хятадын сюзерен гэдгийг тулган хүлээлгэсэн. Энэ хүн Монголын анхны Ерөнхий сайдын албыг хашиж байсан Да лам Г.Цэрэнчимэдийн өргөн барьсан Монголын бүрэн тусгаар тогтнох эрмэлзлийг хадгалсан баримт бичгийг шүүрч аваад газар хаяж, дэвсэлж байсан. Коростовецийн тулган хүлээлгэсэн 1912 оны Орос-Монголын гэрээний дараа 1913 онд Орос-Хятадын Бээжингийн хэлэлцээрээр Монгол Улс тусгаар тогтнолоо бүрэн алдсан. 1914 онд Монголынхоо төлөө чин зоригтойгоор тэмцэгч Да лам Цэрэнчимэд, оросуудын хатгалгаар Засгийн газраас чөлөөлөгдөж, Ховдод учир битүүлгээр нас баржээ. Энэ бүгдийг би романдаа оруулж бичсэн.   Та Монголынхоо түүхийн аль цаг үед хамгийн их татагдаж романдаа тусгахыг зорьдог вэ?   -Монголчууд түүхээрээ "омогшдог" гэлцдэг. Нарийн судлахаар харин ч эмзэглэж, эмгэнэмээр. Юань гүрний үеийг би Хятадыг эзэгнэж хүчирхэг гүрэн байгуулж явсан үе гэж бахархдаг байв. Гэтэл "Хотол цагаан гүнж" роман бичихээр судлаад үзтэл алтан ургийнхны хоорондын алалдаан, ард олны зовлон гуниг, эцэст нь Эзэнт гүрний нийслэл Хархорин хэрээний баасанд даруулан хаягдаж, эзэлсэн нутаг ч үгуй, эгэл түмнээ Хятадын нутгийн гүнд хаяад эргэж ирсэн шүү дээ. Хубилай хаан Аригбөхөөс сэргийлж, эх Монгол нутагтаа хятад цэрэг оруулж, тариа хүртэл тарьж байсан. Хаад ноёдыг дагаж Хятадад очсон Монголчууд адуу малаа барж, аргаа барахдаа охид, хүүхдээ баян хятадуудад боол болгон худалдаж байсан гээд бод доо. Гэтэл, 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ганц жилийн дотор үр дүнгээ алдсан. Дараа нь удирдагч ноёд нь цувран хорлогдож үхсээр, 1921 оны хувьсгалыг доод хурлын түшмэлүүд хийж, дараа нь бас л Оросуудад хядуулж дууссан нь дэндүү эмгэнэлтэй. Монголын төр зүтгэсэн хүндээ хатуу гэж дэндүү үнэн. Түүхийг яагаад унших зайлшгүй шаардлагатай, уран зохиолд дүрслэх ёстой вэ гэвэл ерөөсөө л сургамж юм. Гишгэсэн мөрөө эргэн харж байж урагшаа итгэл төгс алхана шүү дээ.   -Түүхэн сэдэвт роман бол уран зохиолын нэг сонирхолтой төрөл. Гэхдээ цаг хугацааны хязгаарт үлдсэн Хотулун гүнж, Ану хатан, Дондогдулам  хатан зэрэг эмэгтэйчүүдийн амьдрал, зөрчлийг өнөөгийн өнцгөөс эдүгээчлэлгүй хүүрнэх амаргүй л биз дээ ?   -Зарим нэг, өfрөө олигтой юм хийдэггүй хүн түүхийг "хуулдаг" гэж боддог юм шиг байна лээ. /инээв/ Тийм бэлэн түүх хаа байхав. Жишээ нь, Үндэсний эрх чөлөөний хувсгалын тухай бүрэн хэмжээний том судалгааны ном байна уу. Байхгүй шүү дээ. 1911 оноос өмнөх Монгол орны амьдралыг хэн судлав. Хэн ч алга. Дондогдулам хатны тухай ч бүрэн судалгаа огт байхгүй. Хэсэг бусаг, энд тэндээс нь өм цөм хийсэн судалгаа, Монголоор аялсан гадаадынхны тэмдэглэл гэх мэт эх сурвалж л байна. Ядаж үзэл суртлын үед хамаг байдаг баримт устаж, амьд гэрчүүд үгээ хэлэлгүй энэ ертөнцөөс явцгааж. Энэ бүхнийг холбож, өөрөө судалж, аман эх сурвалж цуглуулж, түмоохон түүхэн хатны тухай бүхэл бүтэн намтар цадиг бүтээнэ гэдэг дэндүү хэцүү, хүнд хөдөлмөр байлаа. Ингээд түүхэн сэдвийг нэг хэсэгтээ хаадаг юм бил үү гэж би бодож байна.   -Дараагийн романыхаа санааг олов уу?   -Яг одоо би "хоосорчихоод" байна. Дараагийн номын тухай бодох ч сөхөө алга. Түүнээс биш, надад зохиолын санаа өгдөг хүн олон байдаг. Романы ажилд зөвлөсөн нэг лам маш гоё зохиолын санаа хэлсэн. Реалист хэлбэрээр бичих боломжгүй сэдэв байна лээ. Алийг нь бичихээ шийдээгүй байна л даа. Харин, нэг жүжгийн санаа байна. "Хотол цагаан гүнж" кино төсөл ч үргэлжилнэ.   -Англи хэлт орнуудын уран зохиолын эмэгтэй төлөөллийг Жорж Сандаар л төсөөлдөг байлаа. Танайх Шарлотта Бронте хэмээх зохиолчийн "Жейн Эйр" романыг Монгол хэлнээ хожуу ч гэсэн хөрвүүлснийг уншигчид таатай хүлээж авсан. Цаашид өөр том зохиол гаргахуу?    -Баярлалаа. Англи хэлтний уран зохиол эмэгтэй том зохиолчдоор баян. Эгч дүү гурван Бронтегээс бид Шарлотта Бронтегийн "Жейн Эйр" романыг хэвлүүлсэн. Энэ романы үргэлжлэл "Саркасогийн уудам тэнгис"-ийг энэ хавар эрхлэн гаргах гэж байна. Дараа нь Английн романы хатан хаан Жейн Остины романаас гаргах бодолтой. "Мон судар"компани бас Виржиниа Вульф, Элис Манро нарын зохиолыг гаргасан шүү дээ.   -Та"Дэлхийн алдартай эмэгтэй зохиолчид" номыг эрхлэн гаргасан. Сүүлийн жилүүдэд Ханья Янагихара, Патрициа Хайсмит, Хиллари Мэнтел нарын эмэгтэй зохиолчийн бүтээлийг залуучууд сонирхох боллоо. Ер нь та орчин үеийн эмэгтэй зохиолчдын бүтээлийг уншиж, бичлэгийн чиг хандлагыг ажиглаж байна уу?   -Ер нь их уншдаг. Эмэгтэй юмуу сүүлийн үеийн гэлтгүй, Оросын дунд буюу социализмын үеийн Лермонтов, Распутин, Василь Быков, Рыбаковын зохиолыг ч унших дуртай хэвээр. Сүүлийн үеийнхнийг ч уншдаг. Эми Тан, Банана Ёшимото, Элис Манро гээд олон эмэгтэй зохиолчийн бичлэг сонирхолтой санагддаг. Элис Манро зүгээр л уйтгартай ч юм шиг, тэгээд манайхны "шалдир булдир" гэмээр тосгоны охидын сэдвээр бичдэг ч уншигчдын сэтгэлийг соронздон татдаг нь гайхалтай. Барууныхан ид шид, орчин үеийг хольж, зэрэгцээ болон дижитал ертөнцийн тухай зөгнөлт, уран сэтгэмжин хэлбэрээр их бичиж байна. Умберто Эко, Элена Фрранте нарыг ч их сонирхож байна.   -Зарим уншигч номыг өөрийнхөөрөө шүүдэг талтай. Тухайлбал, эмэгтэй зохиолчийн бичсэн, эсвэл халаасны хэмжээтэй номыг муу гэсэн ангилалд хамааруулдаг. Таны байр суурь ямар байдаг вэ?   -Өнөөдөр Монголд ч, дэлхийд ч эмэгтэй зохиолчид ид хүчээ авч байна. Яг одоо Монголын үндэсний бестселлерт Ц.Оюунгэрэл, Бямбын Сарантуяа бид гурвын зохиол хамгийн дээгүүр байна. Эмэгтэй зохиолчийг нийгэм хэрхэн адалж байсны шалтгааныг Английн модернист зохиолч Виржиниа Вульф "Өөрийн гэсэн өрөө" эсседээ өнгөтөөр бичсэн байна лээ.   -Орчин үеийн романч эмэгтэйн нэг өдөр хэрхэн өнгөрч байна?   -Сонирхолтой асуулт байна. Яг роман бичиж байх үед бол ганцхан хариулт л хэлнэ. Гэрээс гаралгүй найм, есөн цаг яс сууж бичих үе ч бий. Заримдаа бүр хотоос зайдуу, нам гүм орчинд хэдэн хоногоор зохиолоо бичээд сууна. Зарим өдөр дэндүү оволзсон уулзалт, элдэв ажилтай, заримдаа гэрээсээ ч гарахгүй ажин түжин өнгөрнө.   -Та цахим ертөнцөд идэвхтэй байдаг. Уншигчдынхаа захидалд хариулдаг уу?   -Хариулна шүү. Өчигдөр л гэхэд нэг залуу охиндоо Галдан хааны нэг гүнжийн нэрийг өгөхөөр болсноо хэлээд утгыг нь асуусан. "Ану гэдэг нэрийн утга нь юу вэ" гэсэн асуулт хамгийн олон ирж байсан байх шүү. Ану гэдэг нь эхлэл, атом гэсэн утгатай үг гэдэг. Хүүхдэдээ нэр хайрлана уу гэсэн хүсэлт их ирнэ. Миний өгсөн Хотулун, Ану, Ахай гэх мэт нэртэй бяцхан охид энд тэндгүй гүйж яваа даа.    Х.Эрдэнэзаяа Эх сурвалж: "Монголын үнэн" сонин

А.Навчаа: Хүний сэтгэл хясаан дотор нуугдсан сувд шиг нандин байдаг4 сар 23. 7:00

Монгол Улсын 21 аймаг, 400 гаруй сум суурин газар, Өвөр Монгол, Халимаг, Тува, Буриад, Солонгос, Япон, Европын зарим улс, АНУ, Австралид очиж, өнөө цагийн Монголчуудын амьдралын үнэнг түүх болгон үлдээх  зорилготой “Бидний цөөхөн монголчууд” төсөл эхлээд багагүй хугацаа өнгөрчээ. Төслийн багийнхан Хөвсгөл, Ховд, Баян-Өлгий, Увс аймагт ажиллаж, яг одоогоор Өмнөговь аймагт ажиллах зуураа нийслэл хотод түр ирээд байгаа юм. Тус төслийн багийн сэтгүүлчдийн нэг болох Арсланбаатарын Навчаа гэдэг бүсгүйг энэ удаагийн VIP ярилцлагын зочноор урьсан билээ. 

Шинэ мэдээ

Замын тэмдэглэгээ хийх ажлыг энэ сард багтаан дуусгана9 минут 27 секундын өмнөӨөрөө урлаарай: Гоёмсог сүлжмэл шаахай10 минут 2 секундын өмнөА.Гитлер архаг мансуурагч байжээ15 минут 2 секундын өмнөЛеброн “Лэйкерс”-ийн аваргын тугийн наана зургаа даруулжээ20 минут 2 секундын өмнөМ.Энхболд УИХ-ын гишүүн Л.Оюун-Эрдэнийн шаардлагын хариуг өгчээ21 минут 12 секундын өмнөАвьяасаараа ч, амрагийн явдлаараа ч алдартай Б.Янжиндулам энд явна25 минут 2 секундын өмнөЖакарта 2018: Б.Гэрэлмаа, Г.Халиунаа нар хэсгээсээ шалгарлаа30 минут 2 секундын өмнөКим Кардашьяныг нүүр царайгаар сонгох нь эрсдэлтэй35 минут 2 секундын өмнөЭнэ өдөр дэлхийн түүхэнд40 минут 2 секундын өмнөКазахстаны зургаан настай хүү пластик мэс засал хийлгэжээ45 минут 2 секундын өмнөРуцкой, Ельциныг АНУ-ын Элчин сайдын яам руу зугтах гэсэн тухай ярьж шуугиан дэгдээлээ50 минут 2 секундын өмнөМИАТ-ын дэд захирал Н.Энхбаатар хөрөнгөө тайлагнаж чадахгүй байна55 минут 2 секундын өмнөАзийн наадмын өнөөдрийн тэмцээний хуваарь1 цаг 6 минутын өмнөХилэнцийн орд: Хайрын харьцаа маш чухал гэж үздэг амраг тань танаас анхаарал, хайр халамж шаардана1 цаг 11 минутын өмнө"Талибан" бүлгийн босогчид олон хүнийг барьцаалжээ1 цаг 16 минутын өмнөАНУ-ын ЭСЯ руу гал нээжээ1 цаг 21 минутын өмнөНийтийн тээврийн үйлчилгээний хөлс төлөлтийн байдалд шалгалт хийж байна1 цаг 26 минутын өмнөТогтмол иллэг хийлгэвэл өвчин тусдаггүй1 цаг 30 минутын өмнөЛондонд болсон халдлагыг террорист ажиллагаа биш гэв1 цаг 31 минутын өмнөКомпаниуд сургууль биш1 цаг 36 минутын өмнөНөхөр нь царай муутай бол эхнэр нь бас л таргалдаг1 цаг 41 минутын өмнөНийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчих нь хүний эрүүл мэндэд ач тустай1 цаг 46 минутын өмнөУИХ-ын гишүүн Ж.Мөнхбат тойргийнхоо найман сумын 38 багт уулзалт, өдөрлөг хийлээ1 цаг 51 минутын өмнөН.Баяртсайхан: Эдийн засгийн сэргэлт бий болоод удаагүй байгааг мартаж болохгүй1 цаг 56 минутын өмнөНүдний хараагаа хэрхэн сайжруулах вэ?2 цаг 1 минутын өмнөДиван Лугат Хүннү-Монгол хэлний эх толь2 цаг 1 минутын өмнө“UB Food Festival” энэ амралтын өдрүүдэд зохион байгуулагдана2 цаг 6 минутын өмнөНохойд хазуулсан бол анхаарах ЕСӨН зүйл2 цаг 10 минутын өмнөОюуны хулгай гэдэг халаасны хулгайгаас долоон дор2 цаг 11 минутын өмнөХүүхдээ цэцэрлэгт элссэн эсэхийг цахимаар харах боломжтой2 цаг 16 минутын өмнө
© 2008 - 2018 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.