Талархлын булан

Буруу шиг зөв...11 сар 14. 11:45

Бид өөрсдийгөө зөв юм хийж байна гээд зүтгээд байсан чинь эцэстээ буруу болж таарах,  өрөөлийг буруу юм хийгээд байна гэсэн чинь зөв байж хувирах тал бий л дээ. Та хөлгүй цэнхэр далай дээгүүр алхаад гишгэлээд гарсан чиг л: Энэ нөхөр огт сэлж чаддаггүй юм штээ хэмээн хэлэх хэн нэгэн хүн байдаг л хорвоо учраас аливаа шүүмж гүтгэлгэд анхаарлаа хандуулалгүй буруу шиг зөвөө хийгээд байхад үр дүн нь хэзээ нэгэн цагт үр жимс шиг цэцэглэх болно /зураг дээр Английн Ерөнхий сайд асан Маргарет Тэтчерийн хэлсэн үг/. Хүн дуугай гүтгүүлэх тусам  дов шиг ногоорч,  дуртай нүдүүлэх тусам болд шиг хатаагддаг,  уураар утуулах тусам зүрх чангардаг, үгээр чичлүүлэх тусам ухаан тэлдэг, өргөөд дөхүүлэх тусам борви тэгширдэг зэрэг буруу шиг зөвөөс эмзэглэх хэрэггүй харин тэднийг эрэлхийхэд гэмгүй

Сурах бичгүүдийг эмчлэх тул хүүхдүүд төлбөр төлж ном уншаарай11 сар 12. 15:32

Ном уншдаг хүүхдүүд бага болсон энэ үед хүүхдүүдийг номонд дуртай болгох арга хэмжээ авахын оронд ийм чиглэл өгөөд сууж байгаа даргыг яалтай билээ.

Хажуу хань...11 сар 12. 10:12

Хажуу хань гэдэг хүнд хамгийн үнэнч шадар туслагч халамжлан хүмүүжүүлэгч Бурханаас өгөгдсөн бэлэг төдийгүй таны амны хишиг хажуу ханийн заяан дээр тогтож хувьцаат компаниар бол таны амжилт ололт амьдралын хамгийн сайн сайхан бүхний 51-ээс дээш хувь нь хажуу ханьд чинь харьяалагдаж байдгийг ухааралгүй Английн Ерөнхий сайд Уйнстон Черчилль шиг муйхарлаж явдаг бол харамсалтай. Нэгэн удаа Лондонгийн гудамжаар Черчилль авгайтайгаа салхилж явтал гудамжны цэвэрлэгч эр ойртон ирээд тэдэнтэй ярихыг завдах зуур Черчилль хээнцэр язгууртан зангаар Энэ надтай юу л ярих болдоо хэмээн ихэмсэг бардам бодон зогстол Уучлаарай тантай биш таны эхнэртэй чинь тав арван үг сольж болох уу хэмээн авгайтай нь ярилцаад явсны дараа Черчилль авгайгаасаа Энэ юун хүн вэ хэмээн хардангуй байдлаар харахад Аа манай арван жилийн дунд сургуульд байхдаа надад ухаангүй дурлаж байсан залуу л байна гээд хээвнэг гөвөхөд  Черчиллийн уушиг зүрх нь бүүр дэлбэрэх шахан Харж байгаа биз, чи ийм амьтантай суусан бол өдийд хог цэвэрлэгчийн эхнэр болоод л явах байсийм хэмээн хашгирахад Уучлаарай Уйнстон минь хэрвээ тэгсэн бол чи биш харин саяын энэ хог шүүрдэгч залуу Английн Ерөнхий сайд болох байсийм гээд амыг нь тагласан алдарт болсон явдлыг та сонссон бизээ /зураг дээр/. Билл Клинтон ч Намбарын Энхбаяр ч ерөнхийлөгч болоход олон хүмүүс авгай нарынх нь амны хишигтэйг атаархан шагширдаг ч үнэн хэрэгтээ төрийн тэргүүн болгосон хажуу ханийнх нь харагддаггүй тэрхүү хүч чадал удам судар хувь заяагаар гарч ирсэн нөхрүүдийнх нь амны хишигтэйн асуудал л энд яригдах ёстой юм л даа. Харин эр нөхрөө элдэв хэл аманд орооцолдоход хүлцэнгүй тэвчээртэйгээр уучилсан төдийгүй саяхан Трамптай ана мана үзэлцэн Америкийн ерөнхийлөгч болчих дөхсөн нь Хиллари Клинтон авгайн амны хишиг дутсаных биш харин цагтаа айлын авгай хүүхэн татаж чангааснаараа хажуу ханийгаа амжилтын оргил ерөнхийлөгчийн суудлаас бас хойш нь чангаасан  Билл Клинтоны заяа нь дутсан  асуудал л энд яригдах байх. Төрийн ч өрхийн ч тэргүүнүүдийн сүр жавхаа цэвэр цэмцгэр хувцас хунарыг хүмүүс  өнгөцхөн хараад алмайран шагшраад байхаас биш үүний цаана үс гэзэг  өммсөн зүүсэн өмд цамцны индүүдлэгээс эхлээд ар гэрт дэх хажуу ханийнх нь асар их хүч хөдөлмөр хичээл зүтгэл нуугдаж байдгийг хүмүүс бас л тэр бүр анзаардаггүй.  Аян замдаа сайн яваад ажил төрлөө амжилттай гүйцээгээд ганзага дүүрэн олз омогтой ирэх нь эрчүүд бидний эрийн сайндаа ч биш харин энэхүү байхгүй хугацаанд ар гэрийн баттай түшиг болсон хажуу ханийн хараа сунган харуулдаж өдөр шөнөгүй чаддаг мэддэг итгэдэг юмандаа сүсэглэн залбирч цай сүү сэтгэлийнхээ ариун дээжийг өргөн дээлийн захыг тань мушгиж байдаг хажуу ханийн  ариун цагаан бие сэтгэлийн үр жимс юм

Эх орон хаанаас эхэлдэг вэ?10 сар 29. 9:25

...Сонгогчидтой уулзаж явахад, халамцуу, согтуу эрчүүд эх орон хаанаас эхэлдэг юм, хэлээдэх чи гээд орилолдоод байж билээ. Өрх толгойлсон өдий төдий эхчүүд, ундуй сундуй тулхгүй амьдрал, үс гэзгээ ч анзаарах тэнхээгүй болтлоо амьдралд сөхөрч, битүү эргэсэн улаан шороон дунд өнгөгүйхэн зогсох эмэгтэйчүүдийг харж зогсохдоо, Эх орон Эмэгтэй хүнээ хайрлахаас, Эх орон Эх хүнээ хайрлахаас эхэлнэ гээд хэлчихэж байсан. Амьдралаа бүү хэл өөрийгөө өргөж дийлэхгүй согтуу, хөлчүү, хоосон цээж эрчүүдийн дэргэд хөл хүнд ч энэ нийгмийн гэрэл гэгээ, үнэний төлөө тэмцэж байсан нь, сэтгэл зүрх рүүгээ шороо цацуулаад тэсч зогссон нь Үнээн! Эмэгтэй хүний тэнхээг бартал цуцаадаг, хорлодог, дээрэлхдэг, ана мана үздэг, хэлмэгдүүлдэг энэ орчинд хүчтэй, зоригтой яваа бүсгүй бүхэнд мэхийе! Унаж уруудсан эр хүн ухаант бүсгүйг тулан босч, урваж тарсан улс ухаант эмэгтэйчүүдэд эргэн хураагдаж байсан түүх их. Эмэгтэй хүний үс урт ч ухаан богино, эхнэрээ магтваас адгийн тэнэг, сайхан хүүхэн хуримгүй гэх мэт өрх гэр, хос ёсыг сарниах, сайхнаа дарж баясах харийн хэлцэнд живж, бүсгүй хүнийг дорд үзэх үзэлд гүн живж тэр хирээрээ энэ улс асар гундаж байна. Өнгөгүй амьдрах олон айл эрээсээ, өөдтэй явахгүй энэ Улс ч эрчүүдээс болж буй гэхэд хэтрүүлэг болохгүй ээ! Нийгмийн шилжилт, завхралын үед, сургуулиас завсардсан баахан банди нар өнөөдрийн нийгмийн боловсрол гэгээрэлгүй цөм давхаргыг бүрдүүлж, тархигүй, мэдлэггүй, зүрхгүй биеэ үл голж сайхан охид, сайн төрийг бузарлаж явна! Сайхан охид, сайхан бүсгүй, сайн эмэгтэй хол явахгүй, жаргахгүй балмад байгууллыг тэд хийж явна! Эмэгтэйнхээ энд хүрэхгүй эр олширч, дутуугийнхаа өсийг хардаж, хордож, хорлож авч байна! "Хөх Монголын Босоо Хийморь"-той Эрчүүдээ! Чадал чинь байгаад сачий чинь хүрвэл, дэргэдэх бүсгүйгээ Гэрэл болтол гийлгэчих! Ядаж нэг хүнийг асааж дийлсэнийг чинь харж нэжгээд бүгдийг аваад явахад чинь итгэе!

Сэрэмжлүүлэг10 сар 29. 9:15

Нэг шөнө би гэртээ унтаж байсан чинь утас дуугараад 12,13 удаа залгасан байсан.шөнийн 1 цаг болох гэж байна. Тэгээд их л яаралтай хэрэг гарсан байна гэж бодоод утсаа аваад ярьсан чинь их л ууртай.-Утсаа аваачээ машинаа холдуул

Сэтгэлийн амар амгалан юунаас үүдэлтэй вэ10 сар 29. 9:10

Нэг шавь нь багшаасаа “Багшаа та яагаад үргэлж тайван, амгалан инээмсэглэж байдаг юм бэ? Яагаад уурламаар зүйл болсон ч уурлахгүй тайван амгалан, эерэгээр хандаж чаддаг юм бэ? Таны нууц юунд байна вэ? Та хэлж өгөөч” гэжээ. Багш нь: “Чи яагаад миний нууцыг мэдэхийг хүсч байна? Харин би чиний нууцуудаас нэгийг хэлж өгье” гэж

Идээ ундааны соёл /47-50-р хэсэг/10 сар 12. 12:45

Дэлгэцтэй ааруулаа шувуу шүүрэхээс сэргийлэн үргээлгэ намируулж орхидог. Аарцаа түүхий сүүнд зуурч буцалган шүүж шахмалласан ааруул бол ихээхэн амтлаг идэнгэтэй болдог бол анх цагаа чигээр нь шүүж хийсэн ааруул бол исгэлүү, хүчтэй, чилгэрхэн болдог. Чингэхдээ ааруулыг сайтар зажилж идсэн хүний шүд, яс бөхжмүй. Учир нь ааруул, ээзгий зажилж идэх нь эрүүний ясны хөгжилд нөлөөлж, монголчууд өргөн шанаа түүштэй, яралзсан том цагаан шүдтэй байсны бас нэг үндэс юм. Тийм болохоор насан өтөлсөн ч гэсэн шүд нь барагтай унадаггүй, тэр хэрээрээ зөнөж монширдоггүй, ухаан саруул хэвээр байдаг байжэ

Идээ ундааны соёл /43-46-р хэсэг/10 сар 11. 10:55

Гурван зөөлөн идээний хоёрдахь нь болох ээдэм бол халуун бүлээн сүүнд исгэлүү амтат тараг, айраг мэтийг холин зөөлөн зөөлөн булхан самарсаар байтал сүүний өтгөн хувь нь бөөн бөөн ээдмэг болон үлдсэн шингэн хувь нь шар өнгөт сүү болон хувирна. Бяслагийн урьд дүр болох ээдмэгээр бас элдэв зүйлийн ээдүүлэг идээ хийж болдог аж. Ээдмийг буриадууд “хоймог”, “шалхамаг” гэнэ. Модны үндсэн бор тагшинд буцламгай сүүн дээр тараг, цагаа хийж ээдүүлэн чихэр бурмаар хольцолж, бор тагшны ээдэм болгон хүүхэд багачуулд идүүлнэ. Халуун шар сүүтэй нь шөл мэт оочлон уухыг сайн гэдэг. Зарим нутагт үүнийг “аяганы ээдэм” хэмээн нэрлэдэг. Төв Халхад болохоор ээдмэгийнхээ шар сүүг нь шавхруулаад, аяганых нь хэлбэрээр пөмбийлгөн хатааснаа аяганы шахам гэх ба мөнхүү шар сүүг нь шавхруулсан ээдмээ дахин шингэн сүүгээр амтлан хэлгий уураг шиг шингэрүүлэн хутгаснаа хоормог гэдэг. Энэ нь сая төрсөн хүнийг тэнхрүүлэх, настныг сувилахуйд гаргуун ундаан болно.

Идээ ундааны соёл /41-42-р хэсэг/10 сар 9. 11:35

Өрөмнөөсөө гаралтай зөөхий нь болохоор нойтон өрмийг хонины гүзээ мэтэд сайтар чихэж, хураагаад чийгнээс хөндий, сэрүүн газар удаан байлгавал исгэлүү эхүүндүү өвөрмөц амт орж, зөөхий болоод, хүйтэн цагийн аяганы хийцийн голыг нугалмуй. Баянхонгор аймгийн Гурванбулаг сумын дөрөвдүгээр багийн өвгөн малчин Магван бугай надад хуучлахдаа “зудтай цагийн гурван сайн хоолны нэг нь зөөхий” гэсэн билээ. Хангайн зарим нутагт бол модон торх, сав суулгад хураах ч буй бөгөөд хонины гүзээнд хураасан нь илүү амт чанар сайтай болдог. Иймд зөөхий бол угтаа хонины гүзээнд амт оруулан хураадаг монгол нөөшийн (консерв) нэгэн зүйл, хахир хатуу цагийг өег зөөлөн давах өөг, өлссөн үед өег цатгалан байлгах амин дэмийн хуримт билээ. Зөөхийгөө хайлж хутгаж холиод хайлмаг хийж болно.  Идээ ундааны соёл 42

Идээ ундааны соёл /38-40-р хэсэг/10 сар 5. 14:53

 Өрөм байлгахдаа хонь, ямаа, үнээний сүүг саасан даруйд цэвэр сайхан ширмэн тогоонд аргалын гал дээр дөвийлгөн хөөрүүлж, шанагаар олонтаа самран хөөсрүүлээд, зөөлөн галаар халаан халаасаар хөөсийг замхруулж цоохортуулан, улмаар нэгэн хэсэгтээ хөргөн тослогийг зузаална. Хөргөн завдасны дараа зөөлөн галаар бага зэрэг дүмбийлгэн өрмийг язлахгүйгээр дахин халаавал тослогийн хувь улам зузаардаг. Тэхлээр өрөм загсаана гэдэг бол сүүний тослогийн хувийг ялгаруулан авч байна гэсэн үг. Хамгийн сүүлд нь гал дээрээс тогоотой өрөм, сүүгээ өргөн авч, нэгэн хоног хэртэй эргүүлийн доод тавиур хавьцаа сэрүүн газар загсаахад “дээрээ дэн шаргал [өрөм], дундаа дун цагаан [сүү], доороо азай буурал [хусам]” болмуй. Энэ нь тогоотой өрөм, сүү, хусам гурвыг дээрээс дорогшид үелсэн байдлаар н

Идээ ундааны соёл /36-37-р хэсэг/10 сар 4. 13:54

Идээ ундааны соёл 36  Цагаан идээний соёл  “Сөн үдэлгийн ерөөлийн” үргэлжлэл нь:    Гэрээр дүүрэн суусан  Төрийн түмэн хүрээ болсон  Төв шударгуу зантай  Төвшин сайхан жаргалтай  Аав, ээжий, ах, дүү нэр  Агь, авхай нар  Аячин, хөгчин  Адуучин, хоньчин бүгдээрээ  Энэ баян айлын  Засмал найман талтай  Завьяа дүнзэн туургатай  Ган найман цагирагтай  Гангар эрдэнийн дотортой  Гал мэт бадранхан дүүрч  Бадмаалянхуан цэцэг шиг  Цацран дүүрч байдаг  Баярын их манлай  Бат өндөр цагаан сөнгийн чинь өмнө  Бараалхаж очоод  Айлтгаж байдгий нь учир болбол  Араар суусан ах нар, дүү нэр  Өврөөр суусан  Үеийн сайхан нөхдүүд та бүхэндээ  Нэгэн амаар хэлж  Нийтийн сонорт хүргэе ээ  Энэ айлын бат цагаан өндөр сөнг  Түр өндөрлөж  Түргэн саатуулж  Даруй удаа  Дахин сөгнөж  Өнөө өгнөж  Өглөө сөгнөж  Барихын баярыг  Нэгэн амаар хэлж  Нийтийн сонорт хүргэж  Мөргөж барьж  Сөхөрч хүртэе яа  гэхчлэн ерөөдөг аж. Гүүгээ тавьж, зэл, ногтоо хурааж, ирэх оны хөхүүрийн ам наашилтал энэ айлын бат цагаан өндөр сөнг “түр өндөрлөж” байгаа учрыг айлтгаж, монгол түмний бие, сэтгэл, оюуны цангааг тайлагч “цэгээн өнгөтэй цэнгэх бэлгэтэй” ундаагаа магтан цэнгүүлж байна [Дулам, Нандинбилиг 2007, 264-267]. Монгол орон даяар айргийнхаа сайхнаар алдаршсан газар бол Булган аймгийн Сайхан сум, Могод сум юм. Дээр үеийн Долоон хошуу даншиг наадам, цагаан сараар Богд хаан болон Их хүрээний ихэс дээдсийн уух айргийг Сайхан-Хулжийн голын адуучдаар исгүүлж аваачдаг, ууж цэнгэдэг байжээ.     Идээ ундааны соёл 37   Цагаан идээний соёл  Гурван зөөлөн идээ нь бүтэх аргын хувьд хөөрүүлэн самарч загсаадаг өрөм болон хөндий сэрүүнд хураадаг зөөхий, хутган буцалгаж шүүдэг аарц цагаа, ээдүүлэн боож шүүрүүлдэг ээдэм гурав байна. Энд тайлбарлууштай нэгэн зүйл нь өрмийг зарим газар зөөхий хэмээн нэрлэх тул үнэндээ нэгэн идээний хоёр өөр дүр учраас хамтатган авч үзлээ. Өрөм бол олон үелсэн их идээний орой дээр цавцайн шаргалтаж, хүрсэн хүн болгон түрүүлж амсдаг, хүүхэд багачуулаас эхлээд шинэ юм болгоныг мялаадаг мялаалгын идээ юм. “Амьдын жаргал өрөм зөөхий”, “идээний дээж өрөм эдийн дээж хадаг”, “өрөмгүй идээ зуны зовлон, өөхгүй мах өвлийн зовлон” гэсэн цэцэн мэргэн үгс энэ идээний эрхэмлэг хүндлэлийг илэрхийлнэ. Өрөмийг буриадууд “үрэмэ” гэдэг бол Увсын баруун, баруун хойд нутаг, Говь-Алтайн баруун урд нутагт сүү хөөрүүлдэггүй байна.    

Идээ ундааны соёл /33-35-р хэсэг/10 сар 3. 15:10

Идээ ундааны соёл 33  “Унага тамгалах ерөөл” нь: Түг түмэн өлзийвээр бүрдэгсэн  Түгээмлийн хишиг чуулган хурияагсан  Өрнөгсөн жилийн  Өлзийтэй сайхан цог учрал бүрдэгсэн  Чухмын сайн өдрийг  Өнөөдрийн өдөр гэж

Үл хөдлөх хөрөнгийн зуучлалын компаниуд хийгээгүй ажлынхаа төлөө хөлс нэхдэг10 сар 3. 13:00

Үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын газар гэдгийг байшин орон сууц болон үл хөдлөх хөрөнгөө зарж борлуулахаар зуучлалын компаниудад бүртгүүлчихвэл өөрсдийн оролцоогүй зар сурталчилгааг нь хийж борлуулж өгдөг газар гэж иргэд ойлгодог. Үл хөдлөх хөрөнгө гэдэг бол байнга зарж борлуулахгүй, худалдаж авахгүй, зарим нэгний хувьд амьдралынхаа туршид 1-2 удаа л зарж борлуулдаг эсвэл худалдаж авдаг. Иймд хүмүүс үл хөдлөх хөрөнгөө зарж борлуулахдаа зуучлалын компаниар дамжуулвал хурдан зарагддаг гэсэн бодлын үүднээс тэдэнтэй гэрээ байгуулан байрны гэрчилгээгээ өгч заруулах гэрээ байгуулдаг. Харамсалтай нь зуучлалын компаниуд иргэдийн энэ бодол итгэл дээр хэрхэн тоглож мөнгө унагадагийг мэддэггүйгээс  зуучлагч компаниудын золиос болон өнгөрдөг байна. Жишээ 1: Би байраа зарахаар болж, зарим нэг газруудаар зар өгч байгаад зуучлалын компанид хандвал илүү хурдан зарагддаг гэсэн хүмүүсийн ярианд итгэн ийм компаниудыг судлаж байгаад олон жил ажиллаж байгаа туршлагатай гэдгээр нь “ОСМА”  компанийг сонгож, гэрээ байгуулан байраа заруулахаар болсон. Гэрээ байгуулснаас хойш 1 сар болоход нийт 3 хүн ирж үзсэн ямар нэг идэвхтэй зар сурталчилгаа хийхгүй болхоор нь  өөрөө “Үнэгүй.мн” болон бас бусад сайтуудаар зар тавьж байв. Гэрээ байгуулснаас хойш 2 сарын хугацаанд зуучлалын компаниар дамжуулан нийт 5 хүн ирж үзсэн бөгөөд тухайн зуучлалын компани өөрийн сайтад тавьсанаас өөр ямар нэг зар сурталчилгааг хийгээгүй байх./Яагаад гэвэл өөр зар болон сурталчилгаа хийж байгаа мэдээлэл надад ирээгүй/ Харин “Үнэгүй.мн”  сайтад 14 хоног тутам дээш нь гаргаж тавихад 14 хоногтоо 10-аад хүн ирж үздэг байсан. Энэ зарын дагуу хүн ирж үзээд авахаар болж “ОСМА” ХХК-аас гэрчилгээгээ авъя гэтэл гэрээ маань 3 сарын хугацаатай хийгдсэн. Гэрээн дээр зуучлалын компаниас гадна өөрөө зарсан нөхцөлд ч гэсэн үнийн дүнгээс 2 хувийг тухайн компанид өгнө гэж байсан нь арай л дэндүү зүйл шиг санагдсан. Өөрөөр хэлбэл тэд хийгээгүй ажлынхаа төлөө хөлс төлөхийг үйлчлүүлэгчдээ гэрээгээр тулгадаг аж. Хэрвээ идэвхтэй зар сурталчилгаа хийж миний байрыг зарж өгсөн бол би 2 хувийг шууд л гаргаж өгнө. Гэтэл өөрсдөө үйл ажиллагаа идэвхтэй явуулахгүй байж байгаад хүний өөрийн зарсан байрных нь үнийн 2 хувийг авна гэдэг арай л хэтэрсэн хэрэг юм. Ингээд байрны гэрчилгээгээ авахын тулд арга буюу 2 хувийг өгөхөөс өөр аргагүй байдалд орсон. Надаас гадна өөр олон хүмүүс ийм байдалтай тулгарч байсан байх. Өөрсдөө зарсан тохиолдолд ядахдаа 1 хувийг нь авдаг бол асуудалгүй баймаар байх юм. Энэ тал дээр ямар төрөөс тавьдаг хяналт гэж байдаг болов уу Жишээ 2: Би байраа зарахаар үл хөдлөх хөрөнгө зуучлалын компанид ажилладаг найзынхаа зуучлалын компанид хандсан. Мөн өөрөө зарын сайтуудаар болон таньдаг найз нөхдөдөө хэлж фасебүүкээр зар тавьж байсан. Би зуучлалын компанид байрны түлхүүрээ өгсөн учраас ирж үзэж байсан эсэхийг мэдээгүй. Надад ямар ч мэдээ, мэдээлэл өгөөгүй. Харин би байраа найз нөхдөөрөө дамжуулан борлуулсан. Хэрвээ тухайн компани байрыг зарж өгсөн тохиолдолд 1,5 хувийг өгөх байсан.Манай найз ажилладаг зуучлалын компани байгаагүй бол би хэдэн хувийг нь өгөх байсан байх. Ер нь зуучлалын компаниар биш өөрөө борлуулах нь арай хурдан юм байна лээ.    

Идээ ундааны соёл /31-32-р хэсэг/10 сар 2. 17:01

Сөнг дүүрэн саагаад аваачихад гэрт улс цуглачихсан байна. Бэлдсэн гэрт хөрөнгөний эзэн зочдоо уриад найрын дарга, баруун зүүн аягачин, бас сөнчийг сонгоно. Сөнчин нь голдоо байж, баруун зүүн хоёр талын аягачин нь хоёр талаар дугараа тойруулна. Халбагаа дангаар хий гэх юмуу, хоёр юмуу гурван халбагаар хий гэх юмуу тэр бүхнийг найрын даргын хэлсэн ёсоор ёсолно. Эхлээд “аясын дугараа” гэж барина. Дараа нь “найрын гурван дугараа“ гэж барих бөгөөд эхний гурван дугарааг заавал тогтооно. Өвгөн настай хүнийг элдвээр шахдаггүй, харин ид дундын насныхнаар бол заавал тогтоолгоно. Найрын дарга “тэр ая барь, тэр хөг барь” гэхчлэн дуучин хуурчныг томилно. Хуурчин гэрийн эзний доор суух бөгөөд дуучин хуурчны доор сөхрөн суугаад “хөг нийллээ” хэмээн хуурчийг хэлэхэд дуулдаг. Найр ид дундаа орон чангараад ирэхлээр тамганы эхний ерөөлийг ерөөлчид айлтгана.

Увс аймгийн Тэс сумын дунд сургуулийн сурагчдын Ахмадын баярын бэлэг10 сар 2. 9:40

Увс аймгийн Тэс сумын дунд сургуулийн сурагчид Олон улсын ахмадын баяраар сумынхаа 55-аас дээш настай ахмадууддаа Аргал түүж, авч ирж өгч байгаа нь ..

Идээ ундааны соёл /28-30-р хэсэг/10 сар 1. 10:39

Идээ ундааны соёл 28   Цагаан идээний соёл   Гүү барьж айраг исгэх уламжлалт ёс заншил маш нарийн бэлгэдлийн утгатай байдаг, тухайлбал, гүүний үрс гаргах (гүүгээ барьж, тавих) ёс нь адуун сүргийн өсч үржих, айраг нэрт ариун чанарт, амтат идээний аривжихын бэлгэдэл юм. Малчин ардууд (зарим их уугч) гүүний саамны хооронд арван литр айргийг өлхөн уучихна, найр дээр шахааны арван литрийн хултай айргийг хоёр гурвантаа амарсхийгээд нэг цаг орчмын хугацаанд залгилчихна. Зарим их аатай, шартай нэг нь “хулаар ярихгүй хувингаар ярина, хөнөгөөр ярихгүй хөхүүрээр ярина шүү” хэмээн ам гарч бооцоо тавьж ууцгаана. Айраг уухдаа айргийн хулыг ёроолд тултал уухыг цээрлэж, заавал хэдэн балгыг үлдээх ёстой нь сөн дундрахгүй байхын бэлгэдэл гэлтэй. Ер нь айраг найр дэлгэрсэн налгар цагаар нутгийн залуусын дунд орой ажлаа дууссаны дараа “айрагдах” гэж нэгэн сайхан зугаа буй. Голын, довын, айл саахалтын найр гээд зунжин, намаржин найрлана. Хуруу гаргах, дэмбээдэх, хуалах зэргээр талцах буюу нэг нэгээр тэмцэлдэнэ, бас харилцаа дууны тэмцээн хийж, бие биесээ “шогнойлгохыг” эрмэлзэнэ. Тэр их сайхан найрч хүн дээ гэж бие биесээ өргөмжлөнө. Айраг найр бол зөвхөн наргиан цэнгээний төдий зүйл биш, эвсэг найртай өөдрөг бадрангуй аж төрөхүйн нэгэн хэсэг болдог.                     Идээ ундааны соёл 29   Цагаан идээний соёл   Иймэрхүү айраг найрын цагаар хоол хийж идэхийг огт түвдэхгүй тул учир мэдэхгүй зочин гийчнийг өлсгөж мэдэх талтай. Харин өөрсдөө бол зунжин намаржин айрагдаад, тос дааварласан бор хүмүүс болчихоод л яваад байна. Ер нь монголчуудын айргийн соёл бол тусгайлан судлууштай сонирхолтой сэдэв билээ. Үүнд айлын гүүн зэлэн дээр очсон хүн уясан унаганых нь тоо, саадаг гүүнийх нь тоог асууж сураглаж болдоггүй. Зарим нутагт гүү барьсан айлд ороход “шавааны сандал” гэгч буй эсэхийг ажиж, мэдэж байхад илүүдэхгүй. Үүнийг үл мэдээчин юмуу анзааргагүй нэг нь энэ сандал суудлыг оноод суучих юм бол гэрт буй бүх хүнтэй хуруудаж, дэмбээдэж айраг уух учиртай болдог. Тэгээд хуруу гаргаж, дэмбээдээд хожигдох юм бол айргаа заавал уух торгуультай байдаг. Хатуу тоглоомтой ийм газар таарах юм бол танд тийм ч амаргүй болох буй заа. Чухам ийм болохоор нь л төвдүүд Монгол орныг “гүүний сүүгээр цэнгэгчдийн орон” гэсэн буй заа.   Идээ ундааны соёл 30   Цагаан идээний соёл   Монгол угсаатны олон зүйл найр хуримын дотроос уламжлалт “Дөрвөн цагийн хуримын” гурав дахь нь болох “ногт сэргийн хуримын” өдгөө үед уламжилсан ул мөр нь боржигин овогтны дyнд ихэд дэлгэрсэн (1940-1950) ”унага тамгалах найр” болно. Энэ найрыг намар наймдугаар сарын дундуур, есдүгээр сарын эхээр хийдэг. Айраг нь багтах шингэх газаргүй болоод ирэхлээр сав суулгаа дундруулах гэж хоёр гурав хоног өдөр шөнөгүй найрладаг байв. Найрч өвөгчүүл энэ найрыг огт тасалж байсангүй. Түүнээс хойш намрын адаг сард түрүү цас ортол гүүгээ барьдаг айл ч бий. Энэ найр нь бусад найртай, дуу хуур, эрэмбэ дараа адил боловч эхлээд зэлнийхээ тэнд “тамганыхаа галыг” түлж, тамгаа улайсгаад, гүүгээ сааж, унагаа нэг хөхүүлээд, чадамгай улс нь зэлэнд буй ногттой унагыг нэг хүн нь дараад, нөгөө хүн нь тамгалаад байдаг. Тэгэхдээ хонгор юм уу хонгор халзан зүсмийн унагаар эхэлж байсан аж.  

Идээ ундааны соёл /26-27-р хэсэг/9 сар 27. 11:35

Идээ ундааны соёл 26  Цагаан идээний соёл  Айраг сайхан исгэх хамгийн чухал үйл бол бүлэх юм. Бүлэхдээ улирлын байдлаар зун бол саамаа хийнгүүт 5000-7000 /2-3 цаг/ удаа, намар бол 3000-4000 /1.30- 2 цаг/ удаа бүлнэ. Намрын айргийг хэт олон бүлбэл шингэрч цайна гэж үздэг. Зуны айргийг дутуу бүлбэл хэтэрхий исгэлүү амттай болно. Сайн бүлсэн айраг долоогоос найман цагт исч сайхан уунги болно. Бүлж барсны дараа айраг шаагихаа зогстол аль болох хөдөлгөөнгүй байлгах ёстой. Айраг бүлбэл тос унадаг, авир сөрвөл цус унадаг хэмээх үг буй. “Монголын нууц товчоонд”: “[Сорхон шарын] гэрийн бэлгэ нь сүү түсрээд эсэгээ шөнөд өдөр цайтал бүлэх бүлгээ” гэснээс үзвэл үүр цайж өглөө болтол айраг бүлнэ гэдэг нь монгол угсаатны эртнээс заншсан дадгаал бөгөөд эзэн Чингис хааныг маань бага балчир насандаа хар хүчинд автан мунгаа үзэж явахад амин насыг нь аварсан аугаа их бэлгэдэлтэй зүйл билээ.

Монгол улсын нэр хүнд гадны оронд9 сар 26. 13:42

Монголчууд цөөхөн хэрэнээ олон улсын хэмжээнд болж буй тэмцээн уралдаан, тэр ч байтугай олимпид аваргалж од шиг гялалзаж яваа. Дэлхийн аварга гэсэн  цол титэмийг  олон салбарынхан дэлхийн дэвжээнээс хүртээд буй. Ийнхүү дэлхийд  Монгол гэсэн нэр алдраа дуурсгаж байгаа бүхний нэр усыг дурдана гэвэл уртын урт жагсаалт болох  бөгөөд тэр бүхнийхээ тоогоор тив тивийн улс орнуудад Төрийн дууллаа дуурсгаж явна. Улс эх орныхоо нэрийг ийнхүү сайн сайхнаар дуурсгахын зэрэгцээгээр сайны хажуугаар саар гэгчээр Монголын нэрийг муу муухай зүйлд хавчуулагчид бас цөөнгүй бий.  Мууд муухай, муухай дээрээ улцан гэж үг бий. Сүүлийн үед хил давж хулгай хийгчид хулгайчид бас Монголын нэрийг маань дэлхийд “мандуулж” байна. Мэдээж, ийм урт гартангууд цөөхөн хэдий ч муугийн уршиг олонд гэгчийн жинхэнэ жишээ болж байгаа юм. Дэлхийн бусад орнууд биднийг амжилтаар минь биш харин Монголыг хулгайчдаар нь тодотгож, таньдаг болсон гэхээр үнэнхүү харамсалтай. Ямар сайндаа л Унгар, Хятадад “Монгол хүнд үйлчлэхгүй. Монгол хүн нохой хоёрыг нэвтрүүлэхийг хориглоно” гэсэн пайз хадаж, эсвэл Монгол хүн дэлгүүрээр нь үйлчлүүлэхээр орж ирэхэд тусгай ажилтан гартал нь дагаж хянаж байх билээ дээ. Мөн аль ч орны гаалийн ажилтнууд монголчуудыг тусгай хаалгаар нэвтрүүлж, иргэдийг тайчих нь холгүй нэгжиж байгаа нь мөн л нөгөөх хулгайчдын уршиг. Монгол хүн нэрээ. Тогос өдөө гэсэн гэсэн зүйр үг ойрын хэдэн жилдээ архивт хадгалагдан үлдэж, гадны орон руу ажиллах, аялахаар очихдоо Монгол гэж хэлэхээс ичдэг цаг ирсэн бололтой

Идээ ундааны соёл /23-25-р хэсэг/9 сар 26. 13:07

 Цагаан идээний соёл  Монгол баатарлаг туульд: “Хаяагаар гарам иссэн  Өрхөөр гарам үнэртэй  Цийдмийн цагаан цэгээг  Далан хүн дамнаад даашгүй  Дангийн цоохор шаазандаа  Цэх барим

Идээ ундааны соёл /Үргэлжлэл/9 сар 24. 14:31

 Өмнө өгүүлсэн домог хэдийвээр бурхны шашин гүн ухааны утга өгүүлэмжтэй боловч үхсэнийг амьдруулан, үгүйрснийг шимжүүлэх, дутууг гүйцээж дулимагийг хангагч амин шим төгөлдөр сүү, цагаан идээний, тэр дундаа элгэн таргийн ид хавыг бахархан өгүүлсэн бэлгэдэл утга нь алдагдаагүй хадгалаастай байна. Энэ бол энэтхэг, төвд, монгол домог зүйн өвөрмөц нэгэн цутгамал, эртний монгол зан аалийн ёс журмыг шашин гүн ухааны утга бүрдүүлэн тайлбарласан зүйл бололтой байна. Ганц хар үнээтэй, ногоон дээлтэй хавийн олноо сүүгээр цатгадаг сааль сүү болсон хүүхэн гэдэг нь монгол ахуй ёсны овор байдлыг илтгэн харуулж байна [Дулам 1992, 49-51]. Тараг биеийг шимжүүлэх, өнгө зүс нэмүүлэх, ой дурсамж сайжруулах, яс бэхжүүлэх, хоол шингээх, хордлого тайлах, нойр хүргэх ер бусын олон үйлдэлтэй гэдэг. Малчин аав, ээжүүд орой унтахын өмнө хүүхдүүдээ “таргаа уугаад, унтацгаа” хэмээдэг нь тэдний шөнийн амьдралтай хамаатай, учиргүй биш, учиртай, нам биш, намтартай зүйл байсан юм билээ.

Шинэ мэдээ

С.Зоригийн хэргийг шалгах Түр хороо байгуулах хүсэлт гаргав7 цаг 59 минутын өмнөНям гарагийг хэрхэн төгсгөх нь таны амжилтад нөлөөлнө9 цаг 38 минутын өмнөУлс жижиг байх тусмаа асуудал бага байдаг9 цаг 54 минутын өмнөШи Жинпин: Худалдааны ч, хүйтэн ч дайнд ялагч гарахгүй11 сар 18. 14:30Хүчирхэг 100 эмэгтэйн ярилцлагаас шүүж авсан шилдэг 10 зөвлөгөө11 сар 18. 14:15Алдартнуудын нууцлаг шивээс11 сар 18. 14:00Д.Зөөлөнсий охины намуухан эгшиг11 сар 18. 13:45Аргентин живсэн шумбагч хөлөг онгоцоо гаргаж авч чадахгүй ажээ11 сар 18. 13:38НӨАТ-ын сугалааны тохирол өнөөдөр болно11 сар 18. 13:30Нойргүйдэл нь ой санамж муудаж, хөгшрөхөд шууд нөлөөлдөг11 сар 18. 13:15Сургууль, цэцэрлэгт нь явуулалгүй эмчид хандаарай11 сар 18. 13:00ГЭМТ ХЭРГИЙН ТОЙМ: С.Зоригийн хэрэг УЛСЫН НУУЦАД хамаарахгүй11 сар 18. 12:45Гарын дэглэм буюу турахын тулд ямар хэмжээтэй идэх вэ11 сар 18. 12:30Шанхай хотын ойролцоо ашиглагдахаа больсон ил уурхайд зочид буудал барьжээ11 сар 18. 12:15“Гоёл-2018” наадам энэ сарын 30-нд болно11 сар 18. 12:00Өвөл аялах боломжтой газрууд11 сар 18. 11:45Гайхамшигтай нүүр будалт11 сар 18. 11:30Орост Чингис хааны анхны хөшөө сүндэрлэжээ11 сар 18. 11:15Шатахууны үнэ нэмж, замын түгжрэлийг багасгах гээ юу!11 сар 18. 11:00Өнөөдрийн зурхай11 сар 18. 10:30Цаг агаарын мэдээ11 сар 18. 10:00АНУ болон БНХАУ-ын талуудыг хамтран ажиллахыг уриалжээ11 сар 17. 18:00“Умардын урсгал 2”-ын эсрэг үйл ажиллагааны талаар тохиролцжээ11 сар 17. 17:55Хүн үхэх үедээ мэдэрдэг зүйлс11 сар 17. 17:50Сүрьеэ сүжгээр эдгэхгүй11 сар 17. 17:45Нойргүйдэл нь ой санамж муудаж, хөгшрөхөд шууд нөлөөлдөг11 сар 17. 17:402 найз гал тогооны сав суулгын стартап эхлүүлсэн нь амжилтанд хүрчээ11 сар 17. 17:35Дэлхийн хамгийн хачирхалтай цэцгүүд Хуваалцах 2 Жиргэх11 сар 17. 17:30Меркелийг эсэргүүцсэн жагсаалд 2500 орчим хүн оролцжээ11 сар 17. 17:25Хүн төрөлхтний өлгий нутгаар аялахуй11 сар 17. 17:20
© 2008 - 2018 он. Зохиогчийн эрх хуулиар хамгаалагдсан.